Ιστορίες με μελάνια και βελόνες

Οι σκληρές μελωδίες της χέβι μέταλ μπάντας που παίζει στη διαπασών τα κομμάτια της μπλέκονται με τον συντονισμένο ήχο από τα μοτεράκια που μοιάζουν να έχουν πάρει φωτιά. Οι επισκέπτες περιφέρονται στον χώρο και κοντοστέκονται μπροστά στα ζωντανά έργα τέχνης, μιας έκθεσης που έχει μετατρέψει σε καμβάδες τα ανθρώπινα σώματα. Εκεί βρίσκεται άλλωστε και η ιδιαιτερότητά της. Πρόκειται για το 8ο Διεθνές Συνέδριο Δερματοστιξίας που πραγματοποιήθηκε το περασμένο Σαββατοκύριακο στο Ολυμπιακό Κλειστό Γυμναστήριο Φαλήρου.

Σε αυτό συμμετείχαν περισσότεροι από 120 καλλιτέχνες από όλη την Ελλάδα που παρουσίασαν τη δουλειά τους και ενημέρωσαν το κοινό για την τέχνη της δερματοστιξίας, όπως είναι στη γλώσσα μας η ονομασία του τατουάζ. Στα περίπτερα που στήθηκαν στον αγωνιστικό χώρο του γηπέδου, οι ειδικές καρέκλες για τους πελάτες, που θυμίζουν αρκετά τα κρεβάτια σε ιατρεία, μαζί με τις ηλεκτρικές βελόνες και τα χρώματα βρίσκονται σε περίοπτη θέση. Είναι άλλωστε αυτοί οι πρωταγωνιστές του σόου. Εκεί ξαπλώνουν όσοι θέλουν να «σημαδέψουν» κάποιο σημείο του σώματός τους και αφήνονται στα χέρια των καλλιτεχνών που αναλαμβάνουν να αποτυπώσουν στο δέρμα κάθε λογής σχέδια.

«Οι περισσότεροι πελάτες μου ζητάνε μικρά σχέδια: ονόματα, γράμματα, διάφορα σύμβολα, όπως για παράδειγμα το άπειρο, πεταλούδες… Θέλουν να σημαίνει κάτι γι’ αυτούς. Προς το παρόν φοβούνται τα μεγάλα σχέδια γι’ αυτό τα κάνουν σε σημείο που να μην πολυφαίνεται ώστε να το κρύβουν. Και προτιμούν τα ασπρόμαυρα» λέει ο Αλντο από το στούντιο Unicorn Tattoo. Παρ’ όλα αυτά, δεν είναι λίγοι κι εκείνοι που αγνοώντας τα ταμπού επιλέγουν πρωτότυπα σχέδια, χωρίς πάντα ιδιαίτερο λόγο.

«Το πιο ακραίο τατουάζ που έχω βαρέσει ήταν στα πλευρά ενός αγοριού: ένα κοτόπουλο ψημένο με ένα πιρούνι καρφωμένο πάνω του. Ο ίδιος είχε κάνει σε άλλον καλλιτέχνη ανθρώπινα περιττώματα με φωτοστέφανο και την ατάκα “holy shit”», μας λέει ο Δημήτρης Βασιλειάδης, ιδιοκτήτης του στούντιο Seventh Sense.

Η σκηνή είναι ένας χώρος φιλόξενος για όσους έχουν σταμπάρει στο δέρμα την αχαλίνωτη φαντασία. Εδώ μπορούν να επιδείξουν τα έργα με τα οποία έχουν καλύψει το σώμα τους και να διακριθούν. Ενας από αυτούς είναι και ο 25χρονος Βασίλης που στο πίσω μέρος του κεφαλιού του έχει κάνει τατουάζ ένα σχέδιο των Μαορί. «Εχω συνολικά έξι σχέδια αλλά στο κεφάλι είναι το αγαπημένο μου. Η αρχική ιδέα ήταν να φαίνεται σαν σκιά μέσα από τα μαλλιά αλλά τώρα δεν θέλω να το κρύψω» δηλώνει. Να μην πάει στράφι και το 16ωρο που χρειάστηκε για να το ολοκληρώσει και ο πόνος.

Αυτό το τελευταίο είναι και το στοιχείο που κρατάει μακριά από τα τατουάζ αρκετό κόσμο, αν και οι ειδικοί εμφανίζονται σίγουροι ότι αξίζει τον κόπο η ενόχληση. «Γενικά, δεν πονάει, είναι σαν την αποτρίχωση που κάνουν οι γυναίκες. Νιώθεις αρχικά ένα τσούξιμο για μία ημέρα, γιατί δεν παύει να είναι έγκαυμα, αλλά μετά ηρεμεί με τις κατάλληλες αλοιφές», λέει ο Ντόμπι Σλάβοβ, εμπνευστής του στούντιο Ironbrush tattoo Athens. Στις περισσότερες των περιπτώσεων, ωστόσο, ο πόνος συνδέεται με το σημείο όπου γίνεται το σχέδιο αλλά και τις αντοχές του ατόμου. Το πιο ευαίσθητο σημείο που προκαλεί τη μεγαλύτερη δυσφορία είναι πάντως τα πλευρά. «Τον περισσότερο πόνο τον είδα σε τατουάζ που έκανα σε ανδρικό μόριο» θυμάται ο Αλντο.

Σημαντικό ρόλο στην αποφυγή των επιπρόσθετων προβλημάτων παίζει φυσικά και η τήρηση από τους τεχνίτες των κανόνων υγιεινής. «Οι βελόνες είναι μιας χρήσης. Μόνο ένα εργαλείο χρησιμοποιούμε ξανά, που είναι από χειρουργικό ατσάλι και μπαίνει στην αρχή σε υπέρηχο και στη συνέχεια στον κλίβανο στους 250 βαθμούς και αποστειρώνεται. Η καρέκλα πακετάρεται και στη συνέχεια αποστειρώνεται με ειδικά σπρέι» τονίζει ο Ντόμπι.

Μαζί με τον πόνο έρχεται βέβαια και το κόστος, αφού το τατού είναι ακριβό «σπορ». Οι τιμές ξεκινούν συνήθως από τα 40 ευρώ και μπορεί να φτάσουν τις αρκετές χιλιάδες, ανάλογα με το σχέδιο, το μέγεθος, το χρώμα, τη λεπτομέρεια και φυσικά τον κόπο του καλλιτέχνη. Παρ’ όλα αυτά, το κοινό του είναι αρκετά νεανικό καθώς οι περισσότεροι «σημαδεμένοι» είναι από 20 έως 35 ετών. «Ο γηραιότερος πελάτης μου ήταν 75 ετών. Ξεκίνησε να κάνει μανίκια στα χέρια, το είχε μάλλον απωθημένο, αλλά δεν κατάφερε να τα ολοκληρώσει» τονίζει ο Ντόμπι. Το μυστικό με αυτούς τους πελάτες κρύβεται στον εντοπισμό δέρματος που δεν είναι τόσο κατεστραμμένο ώστε να φαίνεται η φιγούρα καλύτερα. «Αν και το τατουάζ δεν χαλάει, όταν κάνει κάποιος ένα χελιδόνι στο στομάχι και πάρει κιλά τότε θα γίνει… γύπας» προσθέτει ο Δημήτρης.

Τον κίνδυνο να μετασχηματιστεί το τατουάζ δεν διατρέχει σίγουρα ο Μαρκ Κάρτερ, ο αμερικανός μπασκετμπολίστας του Πανιωνίου, που πρόσφατα πρόσθεσε έναν μονόκερο στο δεξί χέρι του. «Είναι το πρώτο μου στην Ευρώπη. Τα υπόλοιπα τα έκανα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Εδώ τα σχέδια είναι πιο καθαρά, διαφορετικά, γίνονται καλύτερα στο δέρμα» λέει. Πριν πάρει μεταγραφή για τη χώρα μας, πριν από τέσσερα χρόνια, φρόντισε να στολίσει το αριστερό του μπράτσο με ένα απόσπασμα της Αγίας Γραφής στα αρχαία ελληνικά, εκφράζοντας έτσι την πίστη του στον Θεό.     

Τατουάζ και παράδοση
Ενα ταξίδι στον χρόνο με όχημα το τατουάζ έχουν τη δυνατότητα να κάνουν οι επισκέπτες της έκθεσης «Tatoueurs, Τatoues» στο μουσείο Quai Branly του Παρισιού. Μέσα από τα 300 εκθέματα ξεδιπλώνεται έως τον Οκτώβριο του 2015 ολόκληρος ο κόσμος της δερματοστιξίας και παρουσιάζονται οι διαφορετικές προσεγγίσεις της τέχνης, που για αρκετά χρόνια θεωρούνταν προνόμιο των περιθωριακών στοιχείων.
Αν και στη συλλογική συνείδηση το τατουάζ έχει περάσει ως η αγαπημένη συνήθεια των σελέμπριτι, στην πραγματικότητα είναι πολύ περισσότερα από αυτό, αφού ανά τους αιώνες η χρήση του προσαρμόστηκε στις ανάγκες της εποχής και είχε διαφορετική βαρύτητα. Στην αρχαία Ρώμη χρησιμοποιούνταν για να μαρκάρουν τους σκλάβους ενώ στην Κίνα την «τιμή» να τους σημαδέψουν είχαν οι εγκληματίες. Στην πρώιμη χριστιανική Ευρώπη τα σχέδια πάνω στο δέρμα ήταν απαγορευμένα ενώ στη Γαλλία του 17ου αιώνα το τατουάζ μαρτυρούσε έναν παραβατικό χαρακτήρα. Τον 19ο αιώνα το μονοπώλιο της ζωγραφικής πάνω στην επιδερμίδα πέρασε στους ανθρώπους των τσίρκων της Βόρειας Αμερικής και της Δυτικής Ευρώπης, αφού ως κάτι το αντισυμβατικό έπρεπε να παρουσιάζεται για τα αδηφάγα για θεάματα μάτια του κοινού. Στις αρχές του 20ού αιώνα έγινε το σήμα κατατεθέν των ναυτικών και των στρατιωτικών.
Οι αντιφάσεις που είναι συνυφασμένες με την τέχνη του τατουάζ αναδεικνύονται μέσα από τις φωτογραφίες, τις αφίσες εποχής, τα βίντεο αλλά και τα κομμάτια δέρματος που βρήκαν τη θέση τους ανάμεσα στις προθήκες.