Ο Κ.Π. Καβάφης μέσα από την κλειδαρότρυπα και μέσω του Κωνσταντίνου Τζούμα

Πίνει ουίσκι. Παίζει το κομπολόι του. Καπνίζει. Βαριέται να είναι σοβαρός. Αναγκάζεται να είναι, όπως παραδέχεται, για να γίνονται οι δουλειές του, αλλά η αλήθεια είναι ότι τη σοβαρότητα την αντέχει δυο-τρεις ώρες. Σπανίως μια ολόκληρη ημέρα. Μα είναι δυνατόν ο Καβάφης – ο κορυφαίος αλεξανδρινός ποιητής, ο στοχαστής με το σκυθρωπό πίσω από τα χαρακτηριστικά γυαλιά του βλέμμα – να έπινε ουίσκι και να βαριόταν όταν έπρεπε να είναι σοβαρός; Μήπως όλο αυτό είναι απλώς ένα κουτσομπολιό που ανεβαίνει στη σκηνή για να προκαλέσει συζήτηση και μάλιστα με τον ιδανικό πρωταγωνιστή – τον εκκεντρικό Κωνσταντίνο Τζούμα – που επιστρέφει στο θέατρο για να δοκιμαστεί ως Κ.Π. Καβάφης;

«Μα το κουτσομπολιό είναι η πιο απτή μορφή ανθρώπινης επικοινωνίας» απαντά ο ηθοποιός, συγγραφέας, ραδιοφωνικός παραγωγός και πάνω από όλα χαρακτηριστική περσόνα της Αθήνας Κωνσταντίνος Τζούμας, διακόπτοντας για λίγο την πρόβα του στο Θέατρο Τζένη Καρέζη. Εκεί όπου τον Ιούνιο και για μόνο επτά παραστάσεις δίπλα σε ένα τραπέζι, δύο καρέκλες, δύο κηροπήγια, λίγα χαρτιά και βιβλία και ένα εικαστικό έργο – έκπληξη του Δημήτρη Αληθεινού θα δοκιμάσει να αποκαλύψει το πραγματικό πρόσωπο που ποιητή, όπως σκιαγραφείται μέσα από τα ημερολόγιά του, αλλά και τις μαρτυρίες των ανθρώπων που τον συναναστρέφονταν. Και έχοντας στο πλευρό του τον Αλέξανδρο Νταβρή και την Κερασία Σαμαρά.

Μήπως γίνεται ακόμη μία φορά θύμα της τάσης της εποχής που θέλει τους μύθους να αποδομούνται; Και ο Κ.Π. Καβάφης δεν πέρασε και λίγα τη χρονιά που τρέχει. Είδε παραστάσεις – αφιερώματα να ανεβαίνουν στο σανίδι. Είδε τους στίχους του μαζί με την καρικατούρα του να κάνουν καθημερινά τη διαδρομή Κολιάτσου – Παγκράτι και Σεπόλια – Αγιος Δημήτριος. Εχει δει στο παρελθόν πραγματικά ή φανταστικά γεγονότα από τη ζωή του να μεταφέρονται στη μεγάλη οθόνη.

Τώρα, λοιπόν, εμφανίζεται ως χαλαρός τύπος που δεν διστάζει να πει τα πράγματα έξω από τα δόντια με ένα ποτήρι αλκοόλ στο χέρι;

«Είναι η πρώτη φορά που αποκαλύπτεται ο άνθρωπος πίσω από τον μύθο» λέει στα «ΝΕΑ» ο σκηνοθέτης της παράστασης Γιάννης Φαλκώνης. «Υστερα από την έρευνα ετών που έκανα, διαπίστωσα πόσο λάθος εικόνα έχουμε για τον ποιητή. Δεν τον αποκαθηλώνουμε στην παράσταση, αλλά τον λατρεύουμε ως άνθρωπο με αδυναμίες, με ιδιοτροπίες» συνεχίζει ο σκηνοθέτης, ο οποίος αν και είναι περισσότερο γνωστός από τις φωτογραφικές του δουλειές έχει στο παρελθόν σκηνοθετήσει παραστάσεις για ακόμη δύο σπουδαίους ανθρώπους του πνεύματος: τον Λευκάδιο Χερν και τον Αγγελο Σικελιανό.

Η ΚΡΙΣΗ, ΤΑ ΓΛΥΠΤΑ. Ποιος θεατής θα πάει όμως για να ανακαλύψει τι είχε πει ο Κ.Π. Καβάφης για την κρίση πριν από σχεδόν έναν αιώνα (δήλωνε σε συνέντευξή του ότι ως γιος εμπόρου είχε βαρεθεί να ακούει περί κρίσης και αναρωτιόταν πότε ήταν αυτές οι «παλιές, καλές εποχές που όλοι αναπολούσαν»), κάτι που θα μπορούσε με άνεση να το δηλώνει και για τη σημερινή κατάσταση; Ή ότι είχε ήδη πάρει σαφή θέση για τα Γλυπτά του Παρθενώνα και χαρακτήριζε «ωραία μπίζνα» το γεγονός ότι οι Βρετανοί τα αφαίρεσαν από την Αθήνα πληρώνοντας τρεις και εξήντα τους Οθωμανούς και τα παρουσιάζουν ως θησαυρό στο μουσείο τους; Οι περισσότεροι θα περιμένουν ερωτικού – αν όχι σεξουαλικού περιεχομένου – λεπτομέρειες.

«Οι έρωτες του Καβάφη είναι θύμησες. Δεν είναι το εδώ και τώρα. Το ωμό γκέτο των γκέι ή ένας πίνακας του Φράνσις Μπέικον. Είναι ένα βλέμμα που μπορεί να πυροδοτήσει ένα ποίημα. Ενας υπαινιγμός. Δεν είναι μια πάλη με τη σάρκα» λέει ο Κωνσταντίνος Τζούμας, που πλαισιώνεται από τον Αλέξανδρο Νταβρή, ο οποίος υποδύεται τον Νεαρό – τη φαντασίωση και τις ερωτικές αναμνήσεις του ποιητή – και την Κερασία Σαμαρά, που εμφανίζεται ως μια πόρνη, χαρακτηριστική της εποχής που ζει ο Καβάφης, ως η μητέρα του Χαρίκλεια και ως η Ρίκα Σεγκοπούλου, στενή φίλη και πρώτη επιμελήτρια του αρχείου του ποιητή.

Ακόμη και αν είναι έτσι, ακόμη κι αν μέσα από αυτά τα κείμενα βγαίνει ένα άλλο πρόσωπο του Καβάφη, το αληθινό του, όπως λένε οι συντελεστές, πόσο τολμηρό είναι τελικά να υποδυθεί κάποιος έναν μύθο για τον οποίο μάλιστα υπάρχει ήδη μια παγιωμένη εικόνα;

«Το γοητευτικό στοιχείο αυτής της προσπάθειας είναι ότι είναι ένα παζλ πολλών χαμένων στιγμών» εκτιμά η Κερασία Σαμαρά. «Αλλωστε δεν μπαίνω στον πειρασμό να υποδυθώ τον Καβάφη», προσθέτει ο Κωνσταντίνος Τζούμας που είχε, όπως λέει, αποφασίσει να αποσυρθεί από «τη βροχή των φλας που δεν ξέρεις αν είναι φτυσίματος ή απόλαυσης. Σε μια τέτοια πρόταση όμως ενδίδεις. Είναι όπως με τους έρωτες που από μια ηλικία και μετά λες δεν θέλω να ξαναμπλέξω, το έχω δει το έργο: θα φτάσω στο ζενίθ της ηδονής και μετά θα πονέσω. Κι όμως, έρχεται ένα νέο πρόσωπο με τη ματιά του γεμάτη ζέση και σε παρασύρει να δεις τα πράγματα μέσα από τα δικά του μάτια. Κάπως έτσι λειτούργησε και για μένα ο Καβάφης. Πάντα βεβαίως μιλάμε για τις νεότερες ηλικίες. Οι μεγαλύτεροι πια μιλάνε μόνο για ένσημα και συντάξεις. Οχι ότι εγώ είμαι μικρός. Εχω συνειδητοποιήσει τη λεηλασία του χρόνου, αλλά αισθάνομαι επικοινωνιακός, κάτι που με χαρακτήριζε και προτού εμπλακώ με την ηθοποιία και τα υπόλοιπα».