Εκανε μπεστ-σέλερ τον εαυτό του!

Ενας στους πέντε Νορβηγούς διάβασε τα οικογενειακά του μυστικά. «Για το μόνο που λυπάμαι είναι για τα παιδιά μου» λέει

Για τρία χρόνια στη σειρά έγραφε είκοσι σελίδες την ημέρα γύρω από την ίδια του τη ζωή και την ύπαρξή του. Ο νορβηγός συγγραφέας Καρλ Οβε Κνάουσγκαρντ δεν είχε σκοπό να αποτελέσει το εκδοτικό φαινόμενο στο οποίο εξελίχθηκε, αλλά να ξεπεράσει μια μακρά κρίση, τον θάνατο του πατέρα του που πέθανε από υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ και της γιαγιάς του, που επίσης ήταν μονίμως μεθυσμένη, κι όλα αυτά λίγους μήνες πριν κλείσει τα σαράντα του χρόνια.

Από το 2009 που άρχισε να γράφει δεν σταμάτησε παρά το 2011, αφήνοντας πίσω του μια σειρά έξι αυτοβιογραφικών βιβλίων με αλήθειες που ματώνουν. Η πρωτοφανής ειλικρίνειά του στάθηκε αφορμή η πρώτη του σύζυγος να μην του μιλάει και δημοσίως να τον κατηγορεί ότι την εκμεταλλεύθηκε. Η νυν σύζυγός του έχει πέσει σε κατάθλιψη. Η μητέρα του προσπάθησε να τον εμποδίσει να το εκδώσει και η οικογένεια από την πλευρά του πατέρα του τού έχει κόψει την καλημέρα.

Δεν ήταν μόνο όμως τα θιγμένα μέλη της οικογένειάς του που βοήθησαν με τον τρόπο τους να διαφημιστεί η σειρά του συγγραφέα που είχε ήδη κάνει εντυπωσιακό ντεμπούτο το 1998, όταν το βιβλίο του «Εξω από τον κόσμο» κατέκτησε το Βραβείο των Νορβηγών Κριτικών για τη Λογοτεχνία, καθιστώντας το πόνημά του το πρώτο έργο πρωτοεμφανιζόμενου που πήρε τόσο υψηλή διάκριση. Ηταν ο ίδιος ο τίτλος της σειράς: «Ο Αγών μου», ακριβώς ο ίδιος με το πόνημα που αποτέλεσε το ιδεολογικό μανιφέστο του ναζισμού με την υπογραφή του Αδόλφου Χίτλερ, τίτλος που, όπως παραδέχεται και ο ίδιος ο συγγραφέας, ήταν καθαρά προβοκατόρικος για τις συνολικά 3.600 σελίδες που περιγράφουν τη ζωή του.

«Δούλευα για καιρό το βιβλίο, αλλά δεν μπορούσα να βρω τον κατάλληλο τρόπο να το πάω παρακάτω. Μια ημέρα συνέλαβα τον εαυτό μου να γράφει τόσο δυσάρεστα εξομολογητικά και να αναφέρεται σε πράγματα αυστηρά προσωπικά για τα οποία δεν είχα μιλήσει ποτέ σε κανέναν» λέει ο 46χρονος σήμερα συγγραφέας σε συνέντευξή του στην ισπανική εφημερίδα «Ελ Παΐς».

Οταν το συζήτησε με τον εκδότη του, εκείνος του είπε ότι διέκρινε ένα είδος μανίας. Εκείνη την ημέρα συνειδητοποίησε τι είχε ανακαλύψει. «Μέσα στο κείμενο υπήρχε μια ασυνήθιστη ενέργεια. Διέθετε μια οικειότητα που υποτίθεται ότι δεν θα περίμενε να διαβάσει κάποιος σε ένα μυθιστόρημα» εξηγεί ο Καρλ Οβε Κνάουσγκαρντ, ο οποίος στο πρώτο του βιβλίο για παράδειγμα εστιάζει στον πατέρα του, ενώ στο δεύτερο αναφέρεται με απίστευτες λεπτομέρειες στη ζωή του ως γονιού, περιγράφοντας ακόμη και πώς άλλαζε πάνες στα παιδιά του.

Η γραφή του ήταν τέτοια, ώστε γρήγορα συγκρίθηκε από τους ειδικούς με τον Προυστ και τον Ζέμπαλντ, ενώ η αναγνώριση ήρθε και από συναδέλφους του, όπως ο Τζέφρι Ευγενίδης που δήλωσε ότι ο Καρλ Οβε Κνάουσγκαρντ «έσπασε το φράγμα του ήχου σε ό,τι αφορά το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα».

Η επιτυχία του εγχειρήματος οφείλεται σε έναν πολύ συγκεκριμένο παράγοντα: στο ότι τολμά να σπάσει τα ταμπού. Ξεφυλλίζοντας τις σελίδες ο αναγνώστης έχει την αίσθηση πως δεν παρακολουθεί απλώς τη ζωή του συγγραφέα από την κλειδαρότρυπα. Εχει ανοίξει ορθάνοιχτα την πόρτα και κοιτάζει αχόρταγα, καταργώντας κάθε όριο ιδιωτικότητας. Είναι σαν να έχει βρει κρυμμένο σε ένα συρτάρι ένα ημερολόγιο και το διαβάζει με πάθος για να μάθει περίεργα οικογενειακά μυστικά, αν και ο ίδιος ο συγγραφέας ομολογεί πως διατηρούσε ημερολόγια έως τα 26 του χρόνια, τα οποία όμως και έκαψε διότι ήταν πολύ ενοχλητικά. Οπως ενοχλητικά βρίσκει σήμερα και τα βιβλία του και επειδή δεν τα αντέχει θα ήθελε – όπως λέει – να τα κάψει, αλλά δεν θα τα καταφέρει επειδή πλέον είναι πολλά τα αντίτυπα.

«Το να διηγείσαι τα περί την ύπαρξή σου είναι μια μορφή απληστίας που συνοδεύεται από ενοχή και ντροπή. Τουλάχιστον έτσι αισθάνθηκα εγώ» εξηγεί.

Από τις αντιδράσεις της οικογένειάς του φαίνεται πως η εξάτομη συγγραφική περιπέτεια του Καρλ Οβε Κνάουσγκαρντ τους προκάλεσε τα ίδια συναισθήματα – εμπλουτισμένα με οργή και αγανάκτηση. Τότε για ποιον λόγο δεν αρκέστηκε στη συγγραφή αλλά προχώρησε και στην έκδοση;

«Οταν είδα τις αντιδράσεις των δικών μου σκέφτηκα να μην τα εκδώσω, αλλά εν συνεχεία ένιωσα ότι ήθελα την επιβράβευση των άλλων. Για το μόνο που λυπάμαι είναι για τα παιδιά μου. Για το τίμημα που πληρώνω εγώ δεν με νοιάζει, αλλά για εκείνο που θα πληρώσουν αυτά, ναι.

Εκείνη την εποχή πίστευα ειλικρινά ότι το βιβλίο ήταν σημαντικότερο από τη ζωή μου. Οταν δημιουργείς κάτι, πρέπει να το αγαπάς με όλη σου τη δύναμη, αλλιώς δεν αξίζει τον κόπο. Πάντα με θεωρούσαν καλό παιδί και αυτό το βιβλίο δεν ταίριαζε με τον συγκεκριμένο χαρακτηρισμό, αλλά είπα ότι για μια φορά στη ζωή μου έπρεπε να είμαι ειλικρινής. Λυπάμαι που πλήγωσα κάποιους ανθρώπους, αλλά δεν μπορώ να ζητήσω συγγνώμη. Χαίρομαι που έγραψα αυτά τα έξι βιβλία» λέει.

Προφανώς όμως τα οικογενειακά μυστικά του συγγραφέα – ο οποίος την περίοδο που άρχισε τη σειρά εργαζόταν ως σύμβουλος έκδοσης μιας νέας μετάφρασης της Βίβλου στα νορβηγικά – ενδιέφεραν τόσο τους συμπατριώτες του, ώστε να εκτιμάται πως ένας στους πέντε Νορβηγούς έχει  διαβάσει κάποιο από τα βιβλία του, ενώ ορισμένες εταιρείες τα απαγόρευσαν για να μην αποσυντονίζονται οι εργαζόμενοι εν ώρα εργασίας.

«Η επιτυχία μού προκάλεσε πρόβλημα ταυτότητας. Μέχρι τότε θεωρούσα τον εαυτό μου σοβαρό τύπο που ασχολείται με σημαντικά πράγματα, όχι συγγραφέα ευπώλητων βιβλίων» καταλήγει.