Το Ιντερνετ δεν θα έχει μνήμη

Πόσες φορές έχετε κάνει κάτι κακό, άδικο ή ακόμη και παράνομο και ευχηθήκατε να μη σας πάρουν χαμπάρι ή προσπαθήσατε με κάθε τρόπο να σβήσετε τα ίχνη της πράξης σας;

Αν αυτό είναι σχετικά εύκολο στον πραγματικό κόσμο (όταν κάνετε κάτι χωρίς να σας δει κανείς είναι σαν να μην το κάνατε ποτέ), στο Ιντερνετ είναι πρακτικά αδύνατο: ό,τι ανεβάζουμε παραμένει για πάντα εκεί, ακόμη κι αν το σβήσουμε. Ή μήπως όχι;

Την Τρίτη13 Μαΐου, αμέσως μετά την έκδοση μιας αμφιλεγόμενης απόφασης από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, εκατοντάδες καταδικασμένοι εγκληματίες άρχισαν να ζητούν μαζικά από την Google τη διαγραφή των αποτελεσμάτων αναζήτησης που αναφέρονται στα αδικήματα που έχουν διαπράξει.

Με άλλα λόγια, επιδιώκουν να σβήσουν από το Ιντερνετ οποιοδήποτε στοιχείο θυμίζει την παραβατική τους συμπεριφορά.

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο κατοχύρωσε το λεγόμενο δικαίωμα στη λήθη, δηλαδή τη δυνατότητα των χρηστών του Διαδικτύου να διαγράφουν δεδομένα που τους αφορούν.

Στο εξής, οι πολίτες της Ευρωπαϊκής Ενωσης θα έχουν το δικαίωμα να ζητούν – αιτιολογημένα – από τις μηχανές αναζήτησης να αφαιρούν συνδέσμους (λινκ) που παραπέμπουν σε ιστότοπους οι οποίοι περιέχουν «ανεπαρκείς, άσχετες ή παρωχημένες πληροφορίες» που αναφέρονται σε αυτούς.

Για παράδειγμα, εάν στο παρελθόν καταδικαστήκατε για απάτη και το γεγονός αυτό γράφτηκε στις εφημερίδες – συνεπώς αναρτήθηκε και στο Ιντερνετ -, θα μπορείτε να ζητήσετε από την Google να μην εμφανίζει τα επίμαχα δημοσιεύματα όταν κάποιος κάνει αναζήτηση με το όνομά σας.

Βροχή αιτήσεων. Από τις 13 Μαΐου, οπότε δημοσιεύθηκε η απόφαση, η Google έχει κατακλυστεί από αιτήματα ιδιωτών, εταιρειών και οργανισμών από όλη την Ευρώπη. Πολλοί από αυτούς είναι άνθρωποι που έχουν διαπράξει αδικήματα. Μόνο στη Βρετανία οι μισοί από τους αιτούντες έχουν καταδικαστεί για φορολογική απάτη, σεξουαλικά αδικήματα, ακόμη και απόπειρα δολοφονίας.

Αιτήματα για τη διαγραφή αποτελεσμάτων από τις μηχανές αναζήτησης έχουν, μεταξύ άλλων, υποβάλει ένας καθηγητής πανεπιστημίου ο οποίος έχει τεθεί σε αργία και ζητά να σβηστούν οι επίμαχες αναφορές, ένας παιδόφιλος και ένας ηθοποιός που αξιώνει τη διαγραφή των αποτελεσμάτων αναζήτησης τα οποία παραπέμπουν στις σεξουαλικές σχέσεις που φέρεται να είχε με έναν έφηβο.

Σε μια άλλη περίπτωση, μια εταιρεία ζητά να σβηστούν οι παραπομπές προς ένα διαδικτυακό φόρουμ, οι χρήστες του οποίου καταγγέλλουν ότι έχουν εξαπατηθεί από την εν λόγω επιχείρηση.

Ανάλογο αίτημα υπέβαλε κάποιος που έχει καταδικαστεί για σεξουαλική παρενόχληση μέσω Ιντερνετ και η περίπτωσή του έχει απασχολήσει τον Τύπο, ζητώντας να «εξαφανιστούν» τα επίμαχα δημοσιεύματα.

Επίσης, ένας άνδρας που στο παρελθόν προσπάθησε να δολοφονήσει τα μέλη της οικογένειάς του ζήτησε να διαγραφούν οι αναφορές που υπάρχουν στο Διαδίκτυο για το περιστατικό.

Η απόφαση. Σύμφωνα με την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, η οποία αφορούσε την Google αλλά έχει ισχύ για όλες τις διαδικτυακές μηχανές αναζήτησης (μεταξύ αυτών η Bing και η Yahoo!), όποιος θεωρεί ότι θίγεται από κάτι που έχει γραφτεί γι’ αυτόν στο Ιντερνετ θα μπορεί να ζητεί την αφαίρεσή του από τα αποτελέσματα των αναζητήσεων (π.χ. όταν κάνετε αναζήτηση του ονόματός σας και ανακαλύπτετε ότι σε κάποιον ιστότοπο έχει γραφτεί κάτι αναληθές για εσάς).

Οι μηχανές αναζήτησης θα μπορούν να απορρίπτουν τα αιτήματα αυτά, αλλά οι αιτούντες έχουν το δικαίωμα να προσφύγουν στα δικαστήρια ή στις Αρχές Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων της χώρας στην οποία διαμένουν.

Εάν οι προσφεύγοντες δικαιωθούν, οι μηχανές αναζήτησης θα πρέπει να συμμορφώνονται αφαιρώντας τα επίμαχα λινκ από τα αποτελέσματά τους, ενώ θα αντιμετωπίζουν και το ενδεχόμενο επιβολής χρηματικού προστίμου.

Ωστόσο, τα δικαστήρια ή οι Αρχές Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων θα μπορούν να αρνούνται τη διαγραφή των αποτελεσμάτων εάν κρίνουν ότι οι επίμαχες πληροφορίες εξυπηρετούν το δικαίωμα των πολιτών στην πληροφόρηση.

Η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου έχει ήδη τεθεί σε ισχύ και οι μηχανές αναζήτησης δεν μπορούν να την εφεσιβάλουν. Η Google χαρακτήρισε την απόφαση «απογοητευτική».

Στον αντίποδα, η επίτροπος Δικαιοσύνης της ΕΕ Βίβιαν Ρέντινγκ δήλωσε ότι η απόφαση συνιστά «καθαρή νίκη της προστασίας των προσωπικών δεδομένων των ευρωπαίων πολιτών».

Τρεις ερωτήσεις και απαντήσεις για το δικαίωμα στη λήθη

Τι σημαίνει πρακτικά η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου;
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο υποχρέωσε την Google να διαγράψει τα αποτελέσματα αναζήτησης που εμφάνιζε για έναν συγκεκριμένο πολίτη. Η ΕΕ προωθεί νομοθεσία που θα κατοχυρώνει το δικαίωμα στη λήθη, δηλαδή τη δυνατότητα των χρηστών του Διαδικτύου να αξιώνουν την αφαίρεση πληροφοριών που τους αφορούν όταν αυτές είναι ανακριβείς ή παρωχημένες. Αυτό θα μπορούσε να έχει εφαρμογή σε όλο το Διαδίκτυο: αν παλιότερα ανεβάσατε στο facebook φωτογραφίες που σας απεικονίζουν μεθυσμένο, με μια μπίρα στο χέρι, θα μπορούσατε να ζητήσετε την οριστική διαγραφή τους.
Μπορώ να ζητήσω την αφαίρεση πληροφοριών που με αφορούν;
Ναι. Ωστόσο, η τελική απόφαση για την αφαίρεση ή μη των επίμαχων αποτελεσμάτων αναζήτησης εξαρτάται από τη φύση των πληροφοριών και από το «ζύγισμα» μεταξύ του δικαιώματος του ατόμου στην ιδιωτικότητα και του δικαιώματος της κοινής γνώμης στην πληροφόρηση. Πρακτικά, η διαγραφή πληροφοριών που αναφέρονται σε δημόσια πρόσωπα θα είναι πιο δύσκολη από αυτές που αφορούν ιδιώτες.
Μπορεί η Ευρωπαϊκή Ενωση να πει στην Google τι να κάνει;
Η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου δημιουργεί προηγούμενο ως προς τη δυνατότητα της ΕΕ να επιβάλει αποφάσεις σε μια αμερικανική εταιρεία όπως η Google. Η επίτροπος Δικαιοσύνης της ΕΕ Βίβιαν Ρέντινγκ δήλωσε ότι «οι αμερικανικές εταιρείες δεν μπορούν πλέον να κρύβονται πίσω από τους σέρβερ τους που βρίσκονται στην Καλιφόρνια ή οπουδήποτε αλλού στον κόσμο».