Εκτελεστής – σωτήρας

«Salvo»: Μια λέξη με διπλή σημασία. Για τους Αγγλους είναι ένας «αστυνομικός» όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει μονολεκτικά την ανταλλαγή πυροβολισμών. Στα ιταλικά, μεταφράζεται απλώς «σώζω». Και ο Σάλβο εδώ είναι ένας εκτελεστής της σικελικής Μαφίας που εισβάλλει σε ένα σπίτι για να σκοτώσει τον  άνθρωπο που επιτέθηκε στον αρχηγό του. Εκεί συναντά για πρώτη φορά την τυφλή Ρίτα καθώς εκείνη στέκεται αδύναμα δίπλα στο σώμα του νεκρού πια αδελφού της. Κάτι αναπάντεχο έχει συμβεί: το σοκ κάνει τη Ρίτα να δει για πρώτη φορά.

Είναι ένα εντελώς εξωφρενικό, θα έλεγε κανείς, γύρισμα της πλοκής, μια ιδέα τραβηγμένη από τα μαλλιά. Και όμως, με πόση αμεσότητα και ευαισθησία την καταγράφουν οι Φάμπιο Γκρασαντόνια και Αντόνιο Πιάτζα, οι δύο σκηνοθέτες αυτού του ξεχωριστού ιταλικού φιλμ που βραβεύτηκε στις περυσινές Κάννες με τη μεγάλη διάκριση της κριτικής. Η ουσία εδώ είναι απλή: η κοπέλα ανακαλύπτει το φως της και ομοίως το ανακαλύπτει και ο φονιάς, ένας άνθρωπος που, μέχρι εκείνη τη στιγμή, καταγράφεται ως ψυχρός – σε όλα του – εκτελεστής. Είναι δύο άνθρωποι που επιλέχτηκαν για να σωθούν, θα μπορούσε να πει ένας βαθιά θρησκευόμενος.

Αυτή την καθολική – μια και μιλάμε για Ιταλούς – διάσταση θα λάτρευε, φανταζόμαστε, ένας Μάρτιν Σκορσέζε, μεγάλος φίλος του ιταλικού σινεμά. Και πάνω σε αυτήν ισορροπούν οι κινηματογραφιστές με μια αμφισημία που άνετα θα μπορούσε να συναντήσει κανείς στον νεορεαλισμό. Με άλλα λόγια, το «Salvo» μοιάζει σαν ένα παράξενο χωνευτήρι της ιστορίας του ιταλικού σινεμά, αφήνοντας αυτή τη φορά τον πανταχού παρόντα λυρισμό του να «περάσει» περισσότερο στα νοήματα και λιγότερο στην επί της οθόνης αισθητική. Σε μια εποχή όμως που ο κυνισμός δείχνει να παντρεύεται όλο και πιο συχνά με την – απαραίτητη όπως κάθε άλλο εκφραστικό μέσο – κινηματογραφική βία, η ελπιδοφόρα ματιά τούτου εδώ του φιλμ (του οποίου η αισθητική αισθαντικότητα θεριεύει όσο πλησιάζει στο τέλος του) είναι από μόνη της μια πολύ σοβαρή επιλογή.

Βαθμοί: 7