Ποιος έθαψε τον ΕΤ στην έρημο;

Στις αρχές της δεκαετίας του ’80, η αμερικανική Atari κατείχε το 80% της πίτας των βιντεοπαιχνιδιών. Οι κονσόλες της πουλούσαν σαν ζεστά ψωμάκια, παρ’ όλο που θύμιζαν τοστιέρες, ενώ παιχνίδια όπως το Asteroids μετέτρεπαν τα μάτια των πιτσιρικάδων σε οθόνες. Το 1982 η εταιρεία κυκλοφόρησε το παιχνίδι Ε.Τ. ο Εξωγήινος, έχοντας φυσικά αγοράσει τα δικαιώματα από τον Στίβεν Σπίλμπεργκ για 22 εκατ. δολάρια. Η συγγένεια του παιχνιδιού με την ταινία θεωρούνταν τότε πρωτοποριακή, αν και συνολικά ο σχεδιασμός του ήταν φρικτός. Εκτός των άλλων, ενώ οι παίκτες έπρεπε να συναρμολογήσουν ένα διαπλανητικό τηλέφωνο που θα συνέδεε τον E.T. με το σπίτι του, έπεφταν διαρκώς και αναπόφευκτα σε κάτι κακοσχεδιασμένες τρύπες. Πολλά παιχνίδια εκείνης της εποχής ήταν χάλια συγκρινόμενα με τα σημερινά, εκείνο όμως ήταν τόσο κακό, που έπρεπε να θαφτεί σε κάποια έρημο.

Οι πωλήσεις δεν πήγαν απλώς κατά διαόλου. Συνέβαλαν στο λουκέτο της Atari το 1984 και στην ύφεση ολόκληρου του κλάδου. Τότε άρχισαν οι εφημερίδες να αναπαράγουν μια ιστορία παράξενη. Τις νύχτες, έλεγαν, δεκάδες φορτηγά της χρεοκοπημένης εταιρείας κατευθύνονταν προς την πόλη Αλαμογκόρντο του Νέου Μεξικού με τις καρότσες γεμάτες απούλητα παιχνίδια. Η οδηγία ήταν να θαφτεί για πάντα η εταιρική ντροπή στη χωματερή της περιοχής. Πολλοί πίστεψαν ότι πρόκειται για αστικό μύθο, κάποιοι ντόπιοι πιτσιρικάδες όμως θα διηγούνταν για χρόνια, σε όποιον άντεχε να ακούσει, ότι ένα βράδυ αντίκρισαν την αλήθεια. Με το προεφηβικό θάρρος και τους φακούς τους μπήκαν στην απαγορευμένη ζώνη και ανάμεσα σε σωρούς σκουπιδιών ανακάλυψαν αμέτρητες δισκέτες από διαφορετικά παιχνίδια, σπασμένες ή άθικτες. Γέμισαν τις τσέπες τους, βρήκαν κάποιον με κονσόλα και δοκίμασαν τα λάφυρά τους. Ενα από αυτά ήταν αφόρητα βαρετό.

Η φήμη πάντως, που έκανε λόγο για 5 εκατομμύρια θαμμένα αντίτυπα του χειρότερου βιντεοπαιχνιδιού της ιστορίας, διαπέρασε το σύμπαν όπου κατοικούν ντροπαλοί σπασίκλες και έφτασε μέχρι σήμερα. Το προηγούμενο Σάββατο το κινηματογραφικό συνεργείο όχι ενός αλλά δύο ντοκιμαντέρ πήρε τα τσουμπλέκια του και πήγε στην παλιά χωματερή για να διαλευκάνει το μυστήριο. Το συνόδευαν εργολάβοι με τους εκσκαφείς τους, αρχαιολόγοι με τις γνώσεις τους, ντόπιοι με την περιέργειά τους και φυσικά μύστες των βίντεο γκέιμ με τις κονσόλες τους και το ατιμασμένο παιχνίδι. Ενώ το δοκίμαζαν σε ένα αυτοσχέδιο παράπηγμα, ο υπεύθυνος σκηνοθέτης Ζακ Πεν («Οι εκδικητές») δήλωνε ότι όλη η αποστολή είναι κάτι «για το οποίο πολλοί θέλουν μια απάντηση». Επειτα βέβαια από τρεις ώρες με αέρα και σκουπίδια, οι περισσότεροι είχαν βαρεθεί. Κάποια στιγμή, ενώπιον πια ελαχίστων, ο Πεν βγήκε από την ανασκαφή και είπε: «Κάτι βρήκαμε».

Δισκέτες του παιχνιδιού ήταν, λίγες χιλιάδες όμως και όχι εκατομμύρια. Εστω κι έτσι, οι παρευρισκόμενοι ζητωκραύγασαν, ενώ οι εκπρόσωποι των Fuel Entertainment και Xbox Entertainment Studios, που χρηματοδότησαν σκουπίδια μιας ηττημένης εταιρείας μπας και γίνουν το χρυσάφι μιας νικήτριας, ήταν κατευχαριστημένοι. Παρών ήταν και ο 43χρονος Αρμάντο Ορτέγα, ένας από εκείνους τους πιτσιρικάδες που τα ήξεραν όλα από την αρχή και που δήλωνε γελαστός ότι η πόλη του «θα γίνει γνωστή για τα απορρίμματά της». Συντάκτρια στην ιστοσελίδα βιντεοπαιχνιδιών Kotaku θα εξηγούσε αργότερα ότι μπορεί τα θαμμένα αντίτυπα να μην ήταν αμέτρητα, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η Atari δεν το είχε παρακάνει. «Είχαν παραγάγει τόσο πολλές δισκέτες», έλεγε η Τίνα Αμίνι, «που ακόμα και αν το παιχνίδι είχε κάνει τρομακτική επιτυχία, αμφιβάλλω αν θα μπορούσαν να επιβιώσουν».

Τι διαφορετικό έχουν τα παραπάνω από άλλες ιστορίες αποτυχημένων επιχειρηματικών επιλογών; Μάλλον τίποτα. Στην επικράτεια της προσφοράς και της ζήτησης, τα αδιάθετα παιχνίδια ή τα αδιάθετα τρόφιμα απλώς πετιούνται. Η Atari πάντως, έχοντας αλλάξει πολλές φορές χέρια, επιβιώνει βασισμένη στον αγαπητό για τους γνώστες γενικότερο μύθο της. Το E.T. ο Εξωγήινος βρίσκεται εύκολα στο YouTube και παραμένει τρυφερά απαίσιο. Αυτός που δεν είναι σε όλους γνωστός είναι ο σχεδιαστής του.

Οχι ότι ο Χάουαρντ Σκοτ Γουόρσο δεν έχει μιλήσει για όλα αυτά. Σε κάπως παλιότερη συνέντευξή του, διηγιόταν ότι η Atari διαπραγματευόταν τα δικαιώματα του Σπίλμπεργκ για πολύ καιρό. Το παιχνίδι έπρεπε να είναι συνομήλικο με την ταινία, να βρίσκεται στα χριστουγεννιάτικα ράφια, είχε όμως φτάσει Ιούλιος του 1982 και ακόμα τίποτα. Τελικά επιλέχθηκε αυτός γιατί ήταν από τους καλύτερους και του παραχωρήθηκε προθεσμία πέντε εβδομάδων. Το συνηθισμένο ήταν πέντε μήνες. Λίγο από φιλοτιμία λοιπόν, λίγο από φιλοδοξία, ο Γουόρσο δέχτηκε. «Απλά ξεκωλώθηκα στη δουλειά για πέντε βδομάδες και έκανα ένα παιχνίδι» έλεγε. «Ναι, έχει προβλήματα. Αλλά για προσπάθεια 35 ημερών, είναι φοβερό».