Ο «φάκελος τρομοκρατία» στο φως

Πέπλο μυστηρίου εξακολουθεί να περιβάλλει μία από τις πιο σκοτεινές περιόδους της σύγχρονης Ιστορίας της Ιταλίας. Κανένας δεν γνωρίζει με απόλυτη σιγουριά τι ακριβώς συνέβη, ποιοι ήταν οι υπεύθυνοι και αν υπήρξε εμπλοκή κρατικών αξιωματούχων σε μια σειρά από αιματηρές βομβιστικές επιθέσεις οι οποίες σημειώθηκαν στη χώρα από το 1969 έως το 1984 – περίοδος γνωστή ως «μολυβένια χρόνια» – και κόστισαν τη ζωή σε εκατοντάδες ανθρώπους.

Η αρχή έγινε τον Δεκέμβριο του 1969 με τη σφαγή της Πιάτσα Φοντάνα στο Μιλάνο, όπου έχασαν τη ζωή τους 17 άτομα και τραυματίστηκαν 88, ενώ ο επίλογος αυτής της αιματηρής περιόδου άρχισε να γράφεται 11 χρόνια μετά, τον Αύγουστο του 1980, όταν η έκρηξη μιας βόμβας στον σταθμό της Μπολόνια προκάλεσε το θάνατο 85 ανθρώπων και τον τραυματισμό περισσότερων από 200.

Οι τρομοκρατικές αυτές επιθέσεις οδηγούν, σύμφωνα με τα αποτελέσματα των ερευνών, σε ακροδεξιές νεοφασιστικές τρομοκρατικές οργανώσεις οι οποίες δεν αποκλείεται να έδρασαν έχοντας τη συγκάλυψη ή ακόμη και την υποστήριξη μελών των κρατικών μυστικών υπηρεσιών. Ομως οι κυβερνήσεις των ετών που ακολούθησαν, ανεξαρτήτως πολιτικών χρωμάτων, αρνούνταν συστηματικά να ανοίξουν όλους τους φακέλους των κρατικών υπηρεσιών που σχετίζονται με τις σφαγές αυτές, παρά τις έντονες πιέσεις των συγγενών των θυμάτων.

Σήμερα ωστόσο η Ιταλία εμφανίζεται έτοιμη να αναμετρηθεί με το παρελθόν της χάρη στον Ματέο Ρέντσι και στη δέσμευσή του για «απόλυτη διαφάνεια». Ο ιταλός πρωθυπουργός ανακοίνωσε ότι η κυβέρνησή του αποφάσισε να «αποχαρακτηρίσει όλα τα πρακτικά των πιο σημαντικών υποθέσεων που έπληξαν τη χώρα και να τα μεταφέρει στα αρχεία του κράτους», υπογραμμίζοντας ταυτόχρονα ότι μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται και «όλοι οι φάκελοι των σφαγών» που σημειώθηκαν κατά τα «μολυβένια χρόνια».

ΗΘΙΚΟ ΧΡΕΟΣ. «Η άρση του απορρήτου αποτελεί ηθικό χρέος προς τα θύματα των τραγικών αυτών συμβάντων και προς τους συγγενείς τους. Πρόκειται για γεγονότα τα οποία αποτελούν ένα μελανό σημείο στη συλλογική μας μνήμη» υπογράμμισε ο Ρέντσι.

Η επιχείρηση διαφάνειας του ιταλού πρωθυπουργού έγινε δεκτή με ικανοποίηση από τα περισσότερα κόμματα της Ιταλίας. Το Δημοκρατικό Κόμμα (PD) του Ρέντσι έκανε λόγο μέσω στελεχών του για μια «σημαντική κίνηση η οποία σηματοδοτεί τη ρήξη με το παρελθόν και αποδεικνύει τη θέληση της κυβέρνησης να σταθεί από την πλευρά της αλήθειας και των θυμάτων», ενώ ακόμη και η Νέα Κεντροδεξιά του Αντζελίνο Αλφάνο μίλησε για «μια σωστή επιλογή».

ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ. Δεν έλειψαν όμως και αυτοί που επέκριναν την απόφαση, με πρώτο τον Μπέπε Γκρίλο που την απέρριψε ως μια «κίνηση εντυπωσιασμού». Δηλώνοντας ότι «πρόκειται να δημοσιοποιηθούν μόνο όσα έγγραφα έχουν ήδη δημοσιοποιηθεί από καιρό», ο ηγέτης του Κινήματος 5 Αστέρων έφτασε μάλιστα στο σημείο να συγκρίνει τον Ρέντσι με τον πρώην πρόεδρο των ΗΠΑ Ρόναλντ Ρίγκαν, ο οποίος «για να εκλεγεί υποσχέθηκε στους Αμερικανούς να τους αποκαλύψει την αλήθεια για τα UFO».

Κάποιες μεμονωμένες αντιδράσεις υπήρξαν όμως και από το εσωτερικό του Δημοκρατικού Κόμματος, με πιο χαρακτηριστική εκείνη του γερουσιαστή Λουίτζι Μανκόνι.

Επικεφαλής της έκτακτης επιτροπής της Γερουσίας για την προστασία και την προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ο ιταλός πολιτικός ζήτησε από την κυβέρνηση «να προσδιορίσει πότε και σε ποιες περιπτώσεις χαρακτηρίστηκαν τα συγκεκριμένα έγγραφα απόρρητα».

15 χρόνια στη δίνη του θανάτου
Πιάτσα Φοντάνα 
Στις 12 Δεκεμβρίου 1969 εκρηκτικός μηχανισμός σε τράπεζα του Μιλάνου προκάλεσε τον θάνατο 17 ανθρώπων και τον τραυματισμό άλλων 88 
Τζιόια Τάουρο
Στις 22 Ιουλίου 1970 από έκρηξη εκτροχιάζεται τρένο στην περιοχή Τζιόια Τάουρο με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους 6 άτομα και να τραυματιστούν 70 
Πετεάνο
Στις 31 Μαΐου 1972 τρεις αστυνομικοί νεκροί από έκρηξη παγιδευμένου αυτοκινήτου
Πιάτσα ντέλα Λότζια 
Στις 28 Μαΐου 1974 σε κεντρική πλατεία της Μπρέσια 8 νεκροί και τουλάχιστον 100 τραυματίες από εκρηκτικό μηχανισμό
Τρένο Ιτάλικους 
Στις 4 Αυγούστου 1974 έκρηξη σε τρένο που βρισκόταν κοντά στην Μπολόνια στοίχισε τη ζωή σε 12 ανθρώπους 
Σταθμός Μπολόνια 
Στις 2 Αυγούστου 1980 από έκρηξη βόμβας στον Σταθμό Μπολόνια 85 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους και περισσότεροι από 200 τραυματίζονται 
Ταχεία 904 
Στις 23 Δεκεμβρίου 1984 εκρηκτικός μηχανισμός σε τρένο στην Τοσκάνη προκάλεσε τον θάνατο 15 πολιτών και τον τραυματισμό τουλάχιστον 250

Δέσμευση του Μόντι
Ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας Μάριο Μόντι υπήρξε ένας από τους πρώτους που δεσμεύθηκε, το 2012, να αποχαρακτηρίσει τα συγκεκριμένα έγγραφα.