Τυφλή σύγκρουση με ξένους σπόνσορες

Το γεγονός ότι η ουκρανική κρίση οδηγεί ολόκληρο τον πλανήτη σε αχαρτογράφητα νερά επισημαίνει ο γνωστός αρθρογράφος των «Νιου Γιορκ Τάιμς» και συγγραφέας Ουίλιαμ Πφαφ, ενώ διατυπώνει την ανησυχία ότι η κατάσταση θα μπορούσε να βγει σύντομα εκτός ελέγχου. Οι πολίτες των ΗΠΑ, επισημαίνει, δεν θέλουν να πολεμήσουν τους Ρώσους. Για τη Ρωσία, από την άλλη, θα ήταν πραγματική τρέλα να επιτεθεί στις δυνάμεις του ΝΑΤΟ στις Βαλτικές Χώρες.

Υπάρχουν όμως κάποιοι στη Μόσχα, όπως υπάρχουν και στην Ουάσιγκτον, που θεωρούν ότι «εάν δείξουμε ότι υποχωρούμε, θα χάσουμε την αξιοπιστία μας». Αυτές τις φωνές μπορεί να τις ακούσει κανείς ήδη από τους νεοσυντηρητικούς στην αμερικανική πρωτεύουσα. Ωστόσο, διερωτάται ο Πφαφ, πόση αξιοπιστία έχουν να χάσουν ακόμη οι ΗΠΑ μετά τις ήττες στο Βιετνάμ, στο Ιράκ, στη Λιβύη και στο Αφγανιστάν; Ακόμη και στην περίπτωση του Ισραήλ, οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζονται από την κυβέρνηση Νετανιάχου και τους ακροδεξιούς υπουργούς του με θρασύτητα και δυσπιστία.

Το πρόβλημα είναι ότι ούτε στην Ουάσιγκτον ούτε στη Μόσχα έχει γίνει αντιληπτό ότι οποιαδήποτε παρέμβαση στις κινητοποιήσεις μιας άλλης χώρας θα οδηγήσει σε καταστροφή.

«Δεν είναι δύσκολο να επέμβεις – έχεις συμμάχους εκεί» σημειώνει ο αμερικανός αναλυτής. «Αλλά συγχρόνως έχεις μια δύναμη αντίστασης, η οποία θα κάνει σύντομα την εμφάνισή της» προσθέτει. Οι Ρώσοι έχουν συμμάχους που θα κινητοποιηθούν άμεσα στις ανατολικές και νοτιοανατολικές περιοχές της Ουκρανίας, ρωσόφωνους πολίτες που έχουν ισχυρούς πολιτισμικούς και ιστορικούς δεσμούς με τη Ρωσία.

Από την άλλη, τα τρία τέταρτα των πολιτών της Ουκρανίας είναι στραμμένοι προς τη Δύση. Η ψυχή τους βρίσκεται στην Κεντρική Ευρώπη και στις άλλοτε αυτοκρατορίες της Λιθουανίας – Πολωνίας και των Αψβούργων. Το όνειρό τους σήμερα είναι να γίνουν μέλη της ευημερούσας Ευρωπαϊκής Ενωσης και κατά συνέπεια σύμμαχοι του ΝΑΤΟ και των ΗΠΑ. Είναι εύκολο, συνεχίζει ο Ουίλιαμ Πφαφ, να στρέψεις κάποιον εναντίον κάποιου άλλου, αλλά σε αυτό υπάρχει αμφίδρομη σχέση.

Από την άποψη αυτή, το παράδειγμα της πρώην Γιουγκοσλαβίας είναι διαφωτιστικό. Οι Σέρβοι, οι Κροάτες, οι Σλοβένοι και οι Βοσνιομουσουλμάνοι πορεύτηκαν μαζί στην ένωση που τους επιβλήθηκε μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο – μέχρις ότου η Σερβία προσβλήθηκε από εκείνον τον παλιό ιό του εθνικισμού μετά τον θάνατο του Τίτο το 1980. Το αποτέλεσμα ήταν η βίαιη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας μέσω ενός ανηλεούς πολέμου μεταξύ των γειτόνων.  

Ο θανατηφόρος ιός του εθνικισμού φαίνεται ότι εξαπλώθηκε και στην Ουκρανία, προσβάλλοντας δύο εθνότητες που ζούσαν ειρηνικά έως πριν από δύο εβδομάδες. Ο κίνδυνος είναι τώρα να αρχίσει μια ανοιχτή σύγκρουση ανάμεσα στις δύο πλευρές, με ξένους σπόνσορες. Η Μόσχα, καταλήγει ο Πφαφ, έχει ταχθεί υπέρ της δημιουργίας μιας ομοσπονδίας. Η Ουάσιγκτον διαφωνεί εκτιμώντας ότι κάτι τέτοιο θα οδηγήσει στη φυσική διάλυση της Ουκρανίας. Η μόνη πρακτική λύση αυτή τη στιγμή, όμως, είναι η διοικητική διαίρεση της χώρας και η ουδετερότητα στις διεθνείς σχέσεις της.