Ενας κροίσος για την προεδρία της Ουκρανίας

Ολα δείχνουν ότι θα αναδειχθεί νέος πρόεδρος της Ουκρανίας στις εκλογές της 25ης Μαΐου. Δισεκατομμυριούχος, «σπόνσορας» της Πορτοκαλί Επανάστασης, άλλοτε φίλος και άλλοτε εχθρός των Ρώσων, είναι ο άνθρωπος που αναμένεται να κληθεί να ανοίξει ένα νέο κεφάλαιο για τη βυθισμένη στην κρίση χώρα του

Τον λένε «βασιλιά της σοκολάτας». Ο 48χρονος Πέτρο Ολεξέγεβιτς Ποροσένκο ήταν ο πιο γνωστός ουκρανός βιομήχανος που εθεάθη στους δρόμους του Κιέβου μαζί με τους διαδηλωτές που ζητούσαν να αποχωρήσει από την προεδρία της Ουκρανίας ο Βίκτορ Γιανουκόβιτς. Τώρα διεκδικεί ο ίδιος την προεδρία της χώρας και μάλιστα με αξιώσεις: εδώ και εβδομάδες είναι πρώτος στις δημοσκοπήσεις για τις προεδρικές εκλογές της 25ης Μαΐου.

Γνωστός ως κεντρώος που έχει εργασθεί στο παρελθόν τόσο με φιλοδυτικές όσο και με φιλορωσικές κυβερνήσεις του Κιέβου, ο δισεκατομμυριούχος Ποροσένκο έγινε υποστηρικτής της ενσωμάτωσης στη Δυτική Ευρώπη όταν η Ρωσία απαγόρευσε τις εισαγωγές των προϊόντων της σοκολατοβιομηχανίας του. Πριν από λίγες ημέρες, ο υποψήφιος που ερχόταν δεύτερος στις δημοσκοπήσεις, ο πρώην πρωταθλητής του μποξ Βιτάλι Κλίτσκο, αποσύρθηκε λέγοντας ότι υποστηρίζει τον Ποροσένκο και κάνοντας ακόμα πιο πιθανή την εκλογή του. Τώρα ο αγώνας θα δοθεί με τη Γιούλια Τιμοσένκο, την πρώην πρωθυπουργό που είχε φυλακισθεί από την προηγούμενη κυβέρνηση με την κατηγορία της διαφθοράς. Την προεδρία θα διεκδικήσει επίσης από το κόμμα του Γιανουκόβιτς ο Μιχαήλ Ντόμπκιν, ένας ολιγάρχης που διατηρούσε στενές σχέσεις με τον πρώην πρόεδρο.

Η περιουσία του υπολογίζεται στα 1,3 δισ. δολάρια και το περιοδικό «Φορμπς» τον κατέταξε στην 1.153η θέση μεταξύ των πιο πλούσιων ανθρώπων του κόσμου για το 2012. Ο Ποροσένκο, ιδιοκτήτης της εταιρείας Ρόσεν, έγινε ευρύτερα γνωστός στη διάρκεια των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων του Μαρτίου, όταν σκαρφάλωσε σε έναν εκσκαφέα προκειμένου να εμποδίσει έναν οργισμένο διαδηλωτή να πέσει με το μηχάνημα πάνω στους αστυνομικούς. Σε μια χώρα όπου οι πολιτικοί αρέσκονται στα μεγάλα λόγια και στις δραματικές κινήσεις, ο Ποροσένκο δείχνει να προσέχει τα λόγια του και να είναι μετρημένος – μερικές φορές ακόμα και βαρετός. Ομως, σύμφωνα με τους πολιτικούς αναλυτές, ακριβώς αυτό το σοβαρό ύφος του ίσως αποτελεί μέρος της επιρροής που ασκεί στους ψηφοφόρους, οι οποίοι έχουν κουραστεί από τις διαρκείς αλλαγές στη ζωή τους αλλά και στη χώρα τον τελευταίο καιρό.

Από βιομήχανος, πολιτικός. Οι οπαδοί του Ποροσένκο τον φωνάζουν χαϊδευτικά και Γουίλι Γουόνκα από τον πρωταγωνιστή του παιδικού βιβλίου «Ο Τσάρλι και το εργοστάσιο σοκολάτας» που μεταφέρθηκε με επιτυχία στον κινηματογράφο, όπου τον ομώνυμο ρόλο ερμήνευσε ο Τζόνι Ντεπ. Και ο Πέτρο μπορεί να παρέμενε σοκολατοβιομήχανος εάν οι Ρώσοι δεν προσπαθούσαν το περασμένο καλοκαίρι να ασκήσουν οικονομική πίεση στους φιλοευρωπαίους ουκρανούς επιχειρηματίες ώστε η χώρα να μην υπογράψει εμπορική συμφωνία με την Ευρωπαϊκή Ενωση. Η Μόσχα απαγόρευσε την εισαγωγή των προϊόντων του στη Ρωσία με την αιτιολογία ότι αποτελούν κίνδυνο για την υγεία – πέραν των γνωστών κινδύνων που κρύβουν τα γλυκά. Αυτό του προκάλεσε ζημιές εκατομμυρίων σε διαφυγόντα κέρδη. Αντέδρασε θυμωμένα. Αντί να υποχωρήσει, χρηματοδότησε αδρά την αντιπολίτευση που ήθελε τη σύνδεση με την Ευρώπη και έγινε ευρύτατα δημοφιλής γι’ αυτό.

Ο ίδιος προβάλλει τις οικονομικές γνώσεις που απέκτησε στις επιχειρήσεις τουμ στις οποίες εκτός από γλυκά περιλαμβάνονται ΜΜΕ, ναυτιλία, γεωργικά προϊόντα και αυτοκίνητα. Βέβαια θα πρέπει να πείσει τους Ουκρανούς που βλέπουν με ανησυχία κάποιον που έκανε καριέρα συνδυάζοντας τις επιχειρήσεις με τα κρατικά συμβόλαια. Οπως και άλλοι ολιγάρχες στις μετασοβιετικές χώρες, επωφελήθηκε από τις γοργές ιδιωτικοποιήσεις κρατικών περιουσιακών στοιχείων. Αγόρασε πολλά εργοστάσια που παρήγαν ζαχαρώδη προϊόντα στη δεκαετία του ’90, δημιουργώντας τον μεγαλύτερο όμιλο της χώρας. Και μετά εισήλθε στην πολιτική.

Μέλος του Κοινοβουλίου από το 1998, ο Ποροσένκο άλλαξε δύο-τρία κόμματα πριν αναλάβει επικεφαλής της Επιτροπής Προϋπολογισμού της Βουλής επί προεδρίας Γιούσενκο, ο οποίος μάλιστα βάφτισε και δύο από τις κόρες του. Λόγω των σχέσεων των δύο ανδρών και της οικονομικής υποστήριξης που προσέφερε ο Ποροσένκο, θεωρείται ως ένας από τους «σπόνσορες» της Πορτοκαλί Επανάστασης. Στις εκλογές του 2007 δεν διεκδίκησε βουλευτική έδρα και ανέλαβε πρόεδρος του Συμβουλίου της Εθνικής Τράπεζας της Ουκρανίας. Τον Οκτώβριο του 2009 ανέλαβε υπουργός Εξωτερικών, μια θέση που κράτησε μόνο έναν χρόνο λόγω διαφωνιών με τον Γιούσενκο. Το 2012 ο αντίπαλος του Γιούσενκο, Γιανουκόβιτς, του ανέθεσε το υπουργείο Εμπορίου και Οικονομικής Ανάπτυξης – έτσι ο «βασιλιάς της σοκολάτας» υπηρέτησε σε δύο συνεχόμενες αλλά διαμετρικά αντίθετες κυβερνήσεις: μια φιλοευρωπαϊκή και μια φιλορωσική. Μετά την απαγόρευση των Ρώσων στα προϊόντα του αποχώρησε και ενώθηκε με τους διαδηλωτές της Πλατείας Ανεξαρτησίας.

Εμπνέει σταθερότητα. Η Δύση στρέφεται τώρα σε αυτόν για να βγάλει την Ουκρανία από την κρίση – οικονομική και κοινωνική. Ο Ποροσένκο, η νύφη του οποίου είναι Ρωσίδα, συναντήθηκε την περασμένη εβδομάδα με τον πρωθυπουργό της Βρετανίας Ντέιβιντ Κάμερον και οι πολιτικοί αναλυτές θεωρούν ότι το γεγονός πως προηγείται στις δημοσκοπήσεις συνέβαλε στην επίτευξη συμφωνίας με το ΔΝΤ για πακέτο βοήθειας 18 δισ. δολαρίων προς την Ουκρανία. Οσο πιο ξεκάθαρες γίνονται οι πολιτικές φιλοδοξίες του Ποροσένκο τόσο αυξάνεται και η πίεση των ρωσικών Αρχών στα επιχειρηματικά του συμφέροντα. Πριν από λίγες ημέρες η ρωσική αστυνομία εισέβαλε και έκλεισε δύο εργοστάσια της εταιρείας του που λειτουργούσαν στη ρωσική πόλη Λίπετσκ και η αξία τους υπολογίζεται περίπου στα 200 εκατ. δολάρια.

Το πρόβλημα στην εύρεση λύσης με τη Ρωσία, λέει ο Ποροσένκο, είναι ότι ενώ η στρατιωτική δράση του Κρεμλίνου στην Κριμαία συσπείρωσε τους Ρώσους, έκανε το ίδιο και για τους Ουκρανούς, διαγράφοντας κάθε είδους καλή πρόθεση απέναντι στους Ρώσους. Ο ουκρανός επιχειρηματίας αρνήθηκε κατηγορηματικά την πρόταση των Ρώσων για ομοσπονδιοποίηση της Ουκρανίας ως «απόπειρα κάποιου στη ρωσική κυβέρνηση να μας πει τι είδους σύστημα θα πρέπει να έχουμε». Προχώρησε μάλιστα και ένα βήμα παραπάνω, λέγοντας ότι «εάν συνεχισθεί η συγκέντρωση ρωσικών στρατιωτικών δυνάμεων στα σύνορα με την Ουκρανία, τότε ο ουκρανικός στρατός θα ανοίξει πυρ». Ταυτόχρονα όμως επικαλείται την εμπειρία του στη σοκολατοβιομηχανία αλλά και στο υπουργείο Εξωτερικών ως απόδειξη ότι μπορεί να συνεργαστεί με τους Ρώσους.

Και όλοι θυμούνται ότι πριν από τη ρωσική απαγόρευση η εταιρεία του σημείωσε μεγάλη επιτυχία στη ρωσική αγορά, αναβιώνοντας σοκολάτες της σοβιετικής εποχής, όπως τη Seagull, η οποία στο περιτύλιγμα είχε μια σκηνή από παραλία με την τεχνοτροπία του σοσιαλιστικού ρεαλισμού.