Κάηκε, για να μην ξεθωριάσει

Σήμερα συμπληρώνονται 20 χρόνια από την αυτοκτονία του κιθαρίστα και τραγουδιστή των Nirvana. Το είδος όμως της φήμης που τον έκανε να ασφυκτιά, αν όχι να βάλει τέλος στη ζωή του, δεν λέει να τον αφήσει ήσυχο

Το πάρκο Βιρέτα, κοντά στη λίµνη Ουάσιγκτον, έχει µια µικρή ιδιαιτερότητα. Τα ξύλινα παγκάκια του είναι καλυµµένα µε τόσους στίχους και αφιερώσεις για τον Κερτ Κοµπέιν, γραµµένες µε µαρκαδόρο ή µε σουγιά, που οι Αρχές τα έχουν αποδεχθεί ως ντε φάκτο µνηµεία στο όνοµά του. Αυξάνονται επίσης κάθε 20 Φεβρουαρίου στα γενέθλιά του και κάθε 5 Απριλίου, ηµέρα του θανάτου του, από θαυµαστές που συγκεντρώνονται σε έναν χώρο λίγο πιο µακριά από το σπίτι όπου αυτοκτόνησε ο δυσπροσάρµοστος στην ίδια του την επιτυχία µουσικός. Και ενώ η πράξη τους έχει µάλλον µπόλικες από τις εµµονές της εφηβείας, από ειλικρίνεια, τουλάχιστον σε σύγκριση µε την ευπώλητη λατρεία του ανδρός, δεν τα πάει κι άσχηµα.

Γεννημένος το 1967 και μεγαλωμένος στο βροχερό Αμπερντιν, ο Κομπέιν μπήκε στην εφηβεία όταν στην Αμερική άρχισε η πολιτική σταδιοδρομία του Ρίγκαν. Βέβαια σε μια πόλη ξυλοκόπων και εργατών όπως ο πατέρας του Κερτ, η περίοδος αυτή δεν σήμαινε τόσο ψευδαισθήσεις για πλουτισμό όσο παραιτημένους, αν όχι μηδενιστές, εφήβους. Ο Κομπέιν ήταν ευτυχώς και φιλότεχνος. Αυτό όμως έκανε χειρότερα τα πράγματα με τους νταήδες στο σχολείο που τον ενοχλούσαν γιατί έκανε παρέα με έναν γκέι συμμαθητή του. Τελικά παράτησε τα θρανία, προτιμώντας να συχνάζει στα στούντιο όπου έκαναν πρόβες οι ανεκτίμητοι σήμερα Melvins. Εκεί γνωρίστηκε με τον μπασίστα Κριστ Νοβόσελιτς.

Το ιδίωμα του grunge στο μεταξύ αποκρυστάλλωνε την αισθητική του με μπάντες όπως οι Soundgarden ή οι Green River. Οι Nirvana δεν είχαν να διαφωνήσουν σε κάτι. Ενώ παλιότερες νεανικές μουσικές ήθελαν να αλλάξουν, να σοκάρουν τον κόσμο, όλοι αυτοί απλώς υπέφεραν στην αλλοτριωτική επικράτειά του. Κουρασμένοι από την τεστοστερόνη του ροκ των 70s και την γκλαμουριά των 80s, έβγαιναν στη σκηνή απεριποίητοι, με «λασπωμένη» παραμόρφωση στις κιθάρες, αγωνιώδη φωνητικά, εφηβικό κυνισμό στους στίχους και σπασμωδική ενέργεια.

Ο Κομπέιν ειδικά, με ένα γρέζι που κατόπιν θα μιμούνταν πολλοί, ούρλιαζε στη νότα που ήθελε («Stay away») και έπαιζε κιθάρα με τρόπο εκνευριστικό. Τα τραγούδια και στα τρία άλμπουμ των Nirvana («Bleach», «Nevermind», «In Utero»), γεμάτα αντίρροπες δυναμικές μεταξύ κουπλέ και ρεφρέν («Lithium»), δεν πρέπει να διέφεραν από τα εσωτερικά του σκαμπανεβάσματα. Δεν είναι βέβαιο αν τα πράγματα άλλαξαν τη στιγμή που ειδικά το «Nevermind» του 1991 άρχισε να πουλά 400.000 αντίτυπα εβδομαδιαίως και να κατακτά (ή να κατακτάται από) το MTV. Ο Κομπέιν πάντως σημείωνε ήττες στα ματς εναντίον της ηρωίνης, ειδικά από τότε που συνδέθηκε με την Κόρτνεϊ Λαβ και παρότι απέκτησαν την κόρη τους Φράνσις Μπιν.

Τα σκισμένα τζιν και τα καρό πουκάμισά του σύντομα άρχισαν να εμφανίζονται στις πασαρέλες και εκείνος ένιωθε παραπάνω από διχασμένος όσον αφορά την επιτυχία και την αφομοίωση που προϋπέθετε. Οχι ότι δεν τη χρησιμοποιούσε για να υπερασπιστεί τους ομοφυλόφιλους και τις γυναίκες ή για συνεργασίες όπως εκείνη με τον Γουίλιαμ Μπάροουζ. Δεν μπορούσε όμως να πει με σιγουριά ότι ήταν ο σωστός δρόμος.

Σίγουρα ήταν ο δρόμος που οδήγησε σε ένα σωρό βιβλία όπως το συνωμοσιολογικό «Who killed Kurt Cobain» το 1999, το «Heavier than Heaven» το 2001 ή «Τα Ημερολόγια» του 2002. Σε ταινίες όπως οι «Last days» του Γκας βαν Σαντ ή «Kurt & Courtney». Στο εξής, τίποτα δεν θα έτρεφε την αθανασία του καλύτερα από τον ίδιο τον θάνατό του που καθώς ήρθε στα 27 του χρόνια τον τοποθέτησε στανικώς σε εκείνο το κλαμπ με «συνομήλικα» μέλη τους Τζιμ Μόρισον, Τζάνις Τζόπλιν, Εϊμι Γουάινχαουζ και άλλους. Τον περασμένο Φεβρουάριο, το Ιστορικό Μουσείο του Αμπερντιν αποκάλυψε μέχρι και άγαλμα που τον απεικονίζει να δακρύζει, ενώ προ ημερών η αστυνομία του Σιάτλ δημοσίευσε φωτογραφίες από το σημείο όπου βρέθηκε νεκρός. Η γκαλερί Addict στο Παρίσι εκθέτει εικόνες από την τελευταία φωτογράφισή του, τον Φεβρουάριο του 1994, από τον φακό του Γιούρι Λενκέτ, ενώ σύντομα κυκλοφορούν τα «Nirvana: l’histoire illustrée» (εκδ. Place de Victoires) και «Remembering Kurt Cobain: 20 Years Later» (από το περιοδικό «Life»). Οι ίδιοι οι Nirvana θα αποκτήσουν στις 10 Απριλίου μια θέση στο Rock and Roll Hall of Fame.

Μάλλον κάτι τέτοια ήταν που τον έκαναν θανάσιμα αμφίθυμο απέναντι στo είδωλό του – κι ας ήταν ίσως το τελευταίο από την εικονογραφία του ροκ που θα έμενε για καιρό στα εφηβικά δωμάτια. Ούτε εκείνοι οι γραφικοί θαυμαστές του που γεμίζουν τα παγκάκια του Viretta Park είναι βέβαιο ότι θα τα ενέκριναν – από τη θέση τους, βέβαια, η κριτική είναι εύκολη. Η θέση του Κερτ Κομπέιν γινόταν δυσκολότερη όσο πλησίαζε το τέλος και στο σημείωμα αυτοκτονίας του θα έγραφε μεταξύ πολλών άλλων (μνημονεύοντας ένα τραγούδι του Νιλ Γιανγκ) ότι «είναι καλύτερο να καείς, παρά να ξεθωριάσεις». Είναι ένα σημείωμα που σύμφωνα με την αστυνομία γράφτηκε από τον ίδιο τον Κομπέιν, ενώ η σύζυγός του και τα υπόλοιπα μέλη της μπάντας τον αναζητούσαν απεγνωσμένα, λίγο πριν κρατήσει στα χέρια του μια καραμπίνα μάρκας Ρέμινγκτον. Τελικά, βρέθηκε νεκρός τρεις ημέρες μετά.