Αδόλφε, δώσε πίσω τη σβάστικα!

«Τι είναι νοημοσύνη;». Ταλάνιζε καιρό αυτό το ερώτημα τον Μπρους Γκλάντουιν μέχρι που ανέλαβε να δώσει τις σκηνοθετικές οδηγίες του στην παράσταση «Ο Γκανές εναντίον του Τρίτου Ράιχ», ένα αντιφασιστικό παραμύθι της καινοτόμου αυστραλιανής ομάδας Back to Back Theatre που αξιοποιεί το ταλέντο ατόμων με ειδικές ανάγκες – και φέρνει τον «Γκανές» για πρώτη φορά στην Ελλάδα, στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών.

Δουλεύοντας, διαλευκάνθηκαν όλα μέσα του όταν είδε το πάθος και τη συνέπεια απέναντι στους κανόνες την υποκριτικής τέχνης. Και κατάλαβε πως «η έννοια της αναπηρίας για αυτούς είναι περισσότερο αντιληπτή από τον τρόπο συμπεριφοράς και ανταπόκρισης που παρατηρούν ότι έχουν οι άλλοι. Είναι μια ετικέτα που έρχεται από έξω προς τα μέσα και όχι από μέσα προς τα έξω».

Απόδειξη; Η απάντησή του στο ερώτημα «πώς οδηγήθηκαν στη συγγραφή αυτού του έργου;». Η Ρίτα, ηθοποιός της ομάδας, ζωγράφιζε τον Γκανές, έναν ινδό θεό με πρόσωπο ελέφαντα, κάθε ημέρα για μεγάλο χρονικό διάστημα σε διάφορες εκδοχές.

Η Ρίτα αγαπάει, μελετάει και της αρέσει να μιλάει για την ινδική μυθολογία. Δεν φανταζόταν όμως ότι αυτά τα σκιτσάκια της θα γεννούσαν μια παράσταση που θα κατέρριπτε στερεότυπα γύρω από την ομορφιά και την αναπηρία, τον φασισμό και τη χειραγώγηση, την ηθική και τον ανθρωπισμό.

Η ιδέα προχώρησε όταν η Σόνια, μέλος του θιάσου, πήγε φορώντας δερμάτινο σακάκι, μπότες, με τα μαλλιά της πιασμένα σφιχτά πίσω ώστε να μοιάζει στον Χίτλερ.

«Αυτές οι δύο ανόμοιες φιγούρες, ο θεός Γκανές και ο Χίτλερ, έγιναν οι βασικοί ήρωες της ιστορίας που αρχίσαμε να γράφουμε» λέει στα «ΝΕΑ» ο Μπρους Γκλάντουιν. Το ερώτημα που τίθεται επί σκηνής «ήρθατε μήπως για να δείτε ένα freak-show;» υπογραμμίζει με τον πιο εύστοχο τρόπο τι σημαίνει να ζει κάποιος στο περιθώριο μιας κοινωνίας που έχει αναγάγει την ομοιομορφία και τη λατρεία της εικόνας σε θρησκεία.

Η παράσταση πραγματεύεται το ταξίδι του ινδού θεού – ελέφαντα Γκανές στη ναζιστική Γερμανία για να πάρει πίσω από τον Αδόλφο Χίλτερ τη σβάστικα, γιατί υποστηρίζει ότι είναι πανάρχαιο σανσκριτικό σύμβολο.

«Συνεργαζόμαστε με τους συγκεκριμένους ηθοποιούς ακριβώς επειδή είναι έξυπνοι και κάνουν ένα εκπληκτικό έργο, μια δουλειά που κάποιος λεγόμενος “φυσιολογικός” δεν θα μπορούσε να κάνει. Η μόνη διαφορά είναι ότι απαιτείται λίγος περισσότερος χρόνος για να πάρουν τις σωστές θέσεις στη σκηνή ή πρέπει να μάθουν πολλά πράγματα στη διαδρομή. Αλλά δεν νομίζω ότι αυτό λειτουργεί ως μειονέκτημα. Η αργή και επαναληπτική διαδικασία είναι ένα από τα δυνατά μας σημεία» εξηγεί για το εγχείρημα η παραγωγός Αλις Νας.

Απολύτως φυσιολογικές θεωρεί ο Μπρους Γκλάντουιν τις αμφιβολίες για το πόσο συνειδητοποιημένα ασκείται η υποκριτική τέχνη από την ομάδα. Δεν του προκαλεί εντύπωση αν κάποιος αναρωτηθεί «μήπως είναι απλώς μαριονέτες που απλά έμαθαν τα λόγια τους;».

«Οι θεατές μπορεί να σοκαριστούν ή και να φοβηθούν» λέει. «Το θέατρο όμως δεν συμβαίνει στη σκηνή, αλλά στο μυαλό μας. Εάν υπάρχουν 500 άνθρωποι στο ακροατήριο, βλέπουν 500 διαφορετικές παραστάσεις. Ολα εξαρτώνται από το τι θέλει πραγματικά να δει κάποιος».