Γυναίκες – λάστιχα εντός και εκτός σπιτιού

Ξυπνά πριν από τις 7 το πρωί προκειμένου να ετοιμάσει τα παιδιά για το σχολείο, να σερβίρει το πρωινό, να ετοιμαστεί η ίδια για τη δουλειά, να πάει τα παιδιά στο σχολείο και να φτάσει γύρω στις 9 στο γραφείο της. Και αν αυτό για αρκετούς και μόνο στο άκουσμα είναι αγχωτικό, αρκεί να αναλογιστούν ότι αυτή είναι η καθημερινότητα για πολλές Ελληνίδες.

Και, φυσικά, η ημέρα της ελληνίδας εργαζόμενης μητέρας δεν σταματά εκεί. Με την επιστροφή της από το γραφείο, και αφού έχει στρώσει το οικογενειακό τραπέζι, θα πρέπει να συγυρίσει το σπίτι και να διαβάσει τα παιδιά για την επόμενη ημέρα. Αλλωστε, δεν είναι τυχαίο που η μητέρα – και δη η εργαζόμενη – είναι πρώτη στη λίστα με τους πιο δουλευταράδες, και αυτό γιατί μέσα σε ένα 24ωρο πρέπει να φέρει εις πέρας δύο διαφορετικής φύσεως «εργασίες».

Για τις γυναίκες στη χώρα μας τα στατιστικά στοιχεία μιλούν από μόνα τους: η Ελληνίδα αφιερώνει κάτι παραπάνω από 36 ώρες την εβδομάδα για τις δουλειές στο σπίτι και τη φροντίδα των παιδιών, την ώρα που οι άνδρες δεν ξοδεύουν παρά μόνο 19 ώρες από τον χρόνο τους.

Το φαινόμενο, βέβαια, δεν είναι μόνο ελληνικό. Οι γυναίκες στις χώρες του ΟΟΣΑ αφιερώνουν κατά μέσο όρο 279 λεπτά την ημέρα σε δουλειές για τις οποίες δεν πληρώνονται. Την ίδια στιγμή οι άνδρες για τον ίδιο λόγο δίνουν από τον χρόνο τους 131 λεπτά. Στη γειτονική Ιταλία οι γυναίκες, εκτός από τις 22 ώρες την εβδομάδα που θα πρέπει να βρίσκονται στο επαγγελματικό τους πόστο, όταν επιστρέψουν στο σπίτι έχουν μπροστά τους άλλες 36 ώρες για να παρέχουν δωρεάν τις υπηρεσίες τους. Συνολικά, δηλαδή, «εργάζονται» 58 ώρες, ενώ οι Ιταλοί σύντροφοι ή σύζυγοι 47.

«Είναι κάτι που βλέπουμε εδώ και χρόνια. Από τα τέλη της δεκαετίας του ’80 – να φανταστείτε ότι και το δικό μου διδακτορικό τη δεκαετία του ’90 είχε θέμα τα οικογενειακά πρότυπα στην Αθήνα – οι γυναίκες αποκτούν πολλαπλούς ρόλους, τη στιγμή που οι σύντροφοι/σύζυγοί τους αναλαμβάνουν επιλεκτικά κάποιες εργασίες. Οι εργασίες καθαριότητας και τακτοποίησης δεν περιλαμβάνονται στη λίστα με τις ανδρικές αρμοδιότητες. Αντίθετα, αναλαμβάνουν πιο εύκολα ό,τι έχει να κάνει με την ψυχαγωγία των παιδιών», σημειώνει στα «ΝΕΑ» η κοινωνιολόγος και τέως διευθύντρια ερευνών στο Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών Λάουρα Αλιπράντη.

Ποιος, όμως, είναι ο λόγος που, δεκαετίες μετά, οι γυναίκες συνεχίζουν να εργάζονται περισσότερο εντός σπιτιού; «Στην Ελλάδα – και γενικότερα στις μεσογειακές χώρες – υπάρχουν ακόμη έντονα τα παραδοσιακά πρότυπα και η νοοτροπία ότι η γυναίκα είναι αυτή που θα επιφορτιστεί με όλα όσα έχουν να κάνουν με την οικογένεια και το σπίτι. Μην ξεχνάμε ότι το ισχυρό Οικογενειακό Δίκαιο στη χώρα μας, που ήθελε τον άνδρα στην κεφαλή της οικογένειας και τα δύο φύλα με διαχωρισμό των ρόλων τους, άρχισε να αλλάζει το 1983», σημειώνει η κυρία Αλιπράντη. Βέβαια, όπως προσθέτει, αυτό θα αρχίσει να αλλάζει, «καθώς όλο και περισσότερα νέα ζευγάρια επιλέγουν τη συμβίωση πριν από τον γάμο».