Ο Καλικάντζαρος που έγινε άνθρωπος του Πούτιν

Μέχρι την πτώση του Βίκτορ Γιανουκόβιτς ήταν ένας μάλλον ασήμαντος πολιτικός, επικεφαλής ενός κόμματος – της Ρωσικής Ενότητας – που είχε κατορθώσει να αποσπάσει στις τελευταίες κοινοβουλευτικές εκλογές μόλις τρεις από τις 100 έδρες του τοπικού Κοινοβουλίου στην Κριμαία. Κατόπιν, μέσα σε λίγες ημέρες, μεταμορφώθηκε στον ηγέτη όλων των φιλορώσων της χερσονήσου. Και στις 27 Φεβρουαρίου, λίγες ώρες αφότου ένοπλοι άνδρες κατέλαβαν το κτίριο του τοπικού Κοινοβουλίου, εξελέγη πρωθυπουργός της Κριμαίας. Ο Σεργκέι Αξιόνοφ ήταν, όπως επισημαίνει η ισπανική εφημερίδα «Ελ Παΐς», ο άνθρωπος που επέλεξε ο Βλαντίμιρ Πούτιν για να οδηγήσει τη χερσόνησο πίσω στη Ρωσία. Γιατί όμως; Για το σθένος του; Για τις αδυναμίες του; Ή και για τα δύο μαζί;

Γεννημένος στη Μολδαβία, ο Αξιόνοφ σπούδασε στη Συμφερόπολη, σε μία ακαδημία που εκπαίδευε πολιτικούς κατηχητές για τον στρατό. Οταν κατέρρευσε η ΕΣΣΔ, το 1991, ήταν ακόμα φοιτητής. Ολοκληρώνοντας τις σπουδές του ασχολήθηκε με τις επιχειρήσεις. Ανδρώθηκε μέσα στις ίντριγκες της δεκαετίας του 1990, που γέννησαν και ένα μεγάλο κομμάτι της άρχουσας τάξης της χερσονήσου. Απέκτησε το παρατσούκλι Καλικάντζαρος και φαίνεται να έπαιζε έναν δευτερεύοντα ρόλο στο πλαίσιο του πολέμου που διεξαγόταν ανάμεσα στις διάφορες «φαμίλιες» για τον έλεγχο των εστιατορίων, των κλαμπ, των ξενοδοχείων, των ακινήτων και των εμπορικών καταστημάτων της Κριμαίας. «Είναι νέος, χαρισματικός, αποφασισμένος και δεν έχει τίποτε να χάσει», λέει μία δημοσιογράφος της Κριμαίας, η Λίλια Μπουτζόροβα. Σύμφωνα με την ίδια, ο Αξιόνοφ έχει επίσης «μεγάλα χρέη». «Εχει πολλά ακίνητα, βγάζει πολλά χρήματα», αντιτείνει ο Αλεξάντρ Φόρμαντσουκ, επικεφαλής ενός συμβουλίου ειδικών που συνεπικουρεί το ρωσικό υπουργικό συμβούλιο.

Σε κάθε περίπτωση, από τη στιγμή που ξεκίνησε το επονομαζόμενο Ευρωμαϊντάν στο Κίεβο ο Αξιόνοφ έκρινε ότι οι ρωσόφωνοι της Κριμαίας κινδύνευαν και άρχισε να ενισχύει τις αμυντικές γραμμές τους. Σύμφωνα με τον Φόρμαντσουκ, αγόρασε με δικά του χρήματα ασπίδες και αλεξίσφαιρα γιλέκα και εξοπλίστηκε με έναν μικρό στρατό εθελοντών: «Είπε πως θα συγκροτούσε στην Κριμαία μονάδες αυτοάμυνας και αγόρασε εξοπλισμό αρχικά για 750 άτομα, αν και στις 26 Φεβρουαρίου είχαν ήδη στρατολογηθεί 3.000 και ο αριθμός των εθελοντών έφτασε κατόπιν τις 7.000».

Εντούτοις, λίγο μετά τις 6 το πρωί της 27ης Φεβρουαρίου ο Αξιόνοφ φέρεται να τηλεφώνησε στον Φόρμαντσουκ και να τον ρώτησε ποιοι είναι οι μασκοφόροι με τις στρατιωτικές στολές που είχαν μόλις καταλάβει το κτίριο του τοπικού Κοινοβουλίου. Φέρεται δηλαδή να μη γνώριζε αυτό που γνωρίζουν πηγές με καλές επαφές στις ρωσικές υπηρεσίες ασφαλείας: ότι ήταν επίλεκτες μονάδες της Κεντρικής Διεύθυνσης Αντικατασκοπίας του ρωσικού υπουργείου Αμυνας – «που βρίσκονταν ήδη στη Συμφερόπολη».

Ο Αξιόνοφ έδειξε γρήγορα αντανακλαστικά, ταυτόχρονα όμως έχει ένα σκοτεινό παρελθόν που τον υπονομεύει και θα μπορούσε στο τέλος να χρησιμοποιηθεί εναντίον του. Στη λογική των υπηρεσιών ασφαλείας που κυριαρχούν στο Κρεμλίνο, σημειώνει η εφημερίδα «Ελ Παΐς», αυτός είναι ένας τέλειος συνδυασμός. Διότι η Μόσχα χρειάζεται στην Κριμαία έναν άνθρωπο της δράσης και ταυτόχρονα χρειάζεται να είναι ο άνθρωπος αυτός χειραγωγήσιμος.