Πρόοδος στη μάχη κατά της ηπατίτιδας C

Πριν από σαράντα χρόνια, μία μυστηριώδης ασθένεια του ήπατος που εμφανιζόταν με εξάρσεις και υφέσεις, καθήλωνε τους ασθενείς επί εβδομάδες στο κρεβάτι, ενώ το μόνο που ήξεραν οι ασθενείς ήταν ότι δεν έπρεπε να πίνουν αλκοόλ διότι την επιδεινώνει.

Χρειάσθηκαν δεκαετίες έως ότου διαπιστωθεί ότι αιτία για τις εξάρσεις και τις υφέσεις αυτής της ασθένειας είναι ο ιός της ηπατίτιδας C (αναγνωρίστηκε επισήμως το 1989), γράφει η εφημερίδα «Νιου Γιορκ Τάιμς». 

Ο ιός αυτός μεταδίδεται με το αίμα – ιδίως με την ενδοφλέβια χρήση ναρκωτικών με κοινές σύριγγες, με το σεξ (κυρίως το πρωκτικό) και στους εργαζόμενους στην Υγεία όταν τρυπηθούν κατά λάθος με σύριγγα ασθενούς ή άλλο μολυσμένο ιατρικό εργαλείο.

«Υπολογίζουμε ότι 1,5% έως 3,5% των κατοίκων της Δύσης είναι μολυσμένοι με τον ιό, αλλά η συντριπτική πλειονότητα από αυτούς δεν το ξέρουν» λέει ο καθηγητής Μαρκ Σεμπάστιαν Σουλκόβσκι, διευθυντής στο Κέντρο Ιογενούς Ηπατίτιδας του Πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς.

Επί δεκαετίες οι ειδικοί συνιστούσαν προληπτικό έλεγχο για τον ιό σε όσους ανήκαν στις ομάδες υψηλού κινδύνου για μόλυνση από αυτόν.
 
Στις ομάδες αυτές ανήκουν οι χρήστες ενδοφλέβιων ναρκωτικών, όσοι έχουν κάνει μεταγγίσεις αίματος ή μεταμοσχεύσεις οργάνων πριν από το 1992, όσοι έχουν λάβει ενδοφλεβίως παράγοντες πήξεως του αίματος πριν από το 1987, τα παιδιά μολυσμένων μητέρων, όσοι κάνουν μακροχρόνια αιμοκάθαρση, οι φορείς του ιού HIV, όσοι έχουν συμπτώματα ηπατοπάθειας ή μη φυσιολογικά επίπεδα ηπατικών ενζύμων, οι δέκτες μοσχευμάτων που αργότερα γίνεται γνωστό ότι ο δότης ήταν φορέας του ιού και οι εργαζόμενοι στην Υγεία που είναι πιθανό να έχουν μολυνθεί.

Ακόμα και έτσι, όμως, τεράστιος αριθμός φορέων παραμένει αδιάγνωστος, λέει ο δρ Σουλκόβσκι, επειδή πολλοί από όσους ανήκουν στις ομάδες υψηλού κινδύνου το κρύβουν ή απλούστατα δεν το ξέρουν, όπως συμβαίνει σε όσους εκτέθηκαν εν αγνοία τους στον ιό όταν ήταν νήπια ή μικρά παιδιά.

Σε περισσότερες από τις μισές περιπτώσεις, η ύπαρξη του ιού γίνεται εμφανής στις εξετάσεις αίματος μόνο όταν προκαλέσει σοβαρές βλάβες, δεδομένου ότι η χρόνια ηπατίτιδα C μπορεί να οδηγήσει σε κίρρωση του ήπατος και ηπατικό καρκίνο και συχνά χρειάζεται μεταμόσχευση ήπατος.

Επειδή οι θάνατοι από ηπατίτιδα C αυξάνονται συνεχώς και περισσότερο από το 75% των λοιμώξεων αφορούν τη μεταπολεμική γενιά, τα Κέντρα Ελέγχου και Προλήψεως των Ασθενειών (CDC) των ΗΠΑ συνιστούν πλέον να ελέγχονται προληπτικά όλοι όσοι γεννήθηκαν μεταξύ του 1945 και του 1965.

Ωστόσο, ο καθηγητής Χάιλελ Τομπάιας, ηπατολόγος στο Ιατρικό Κέντρο Langone του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης, πιστεύει ότι πρέπει να ελέγχονται όλοι, στο πλαίσιο του κλασικού τσεκάπ. «Η εξέταση μπορεί να προστεθεί στις αιματολογικές και καλύπτεται από τα ασφαλιστικά ταμεία» λέει.

Στο περίπου 20% των περιπτώσεων ο ιός εκριζώνεται μόνος του από τον οργανισμό μέσα σε έξι μήνες από την αρχική μόλυνση. Στην πλειονότητα των λοιπών περιπτώσεων εξελίσσεται σε χρόνια ηπατίτιδα C που καταστρέφει προοδευτικά το ήπαρ, ενώ σε κάποιους ασθενείς προκαλεί οξεία και συχνά καταστροφική νόσο.

«Οσο νεότερος είναι κάποιος όταν μολύνεται τόσο περισσότερος καιρός θα περάσει έως ότου εμφανιστεί κίρρωση του ήπατος» εξηγεί ο δρ Τομπάιας. «Αν, λ.χ., μολυνθεί ένας 20άρης μπορεί να περάσουν 25 χρόνια, αλλά ένας 50χρονος που τώρα θα μολυνθεί μπορεί να αναπτύξει κίρρωση μέσα σε 10-15 χρόνια».

Οσο νωρίτερα διαγνωστεί και αντιμετωπιστεί η ύπαρξη του ιού τόσο μειώνονται οι πιθανότητες ηπατικής βλάβης. Ακόμα όμως και σε όσους ήδη έχουν κίρρωση, η εκρίζωση του ιού «μειώνει σοβαρά τις πιθανότητες να εξελιχθεί αυτή σε καρκίνο του ήπατος» προσθέτει ο δρ Τομπάιας. «Ακόμα και στους ασθενείς με εξελιγμένη κίρρωση η εκρίζωση του ιού παρατείνει τη ζωή».

Η κλασική αγωγή για την ηπατίτιδα C περιλαμβάνει εβδομαδιαίες εγχύσεις ιντερφερόνης σε συνδυασμό με ένα ή δύο αντιιικά φάρμακα που λαμβάνονται από το στόμα (τη ριμπαβιρίνη και έναν αναστολέα πρωτεάσης). Τους τελευταίους μήνες στο θεραπευτικό οπλοστάσιο εναντίον της προστέθηκαν δύο νέα φάρμακα που λαμβάνονται από το στόμα, η σοφοσμπουβίρη (σ.σ. έχει εγκριθεί σε ΗΠΑ και Ευρώπη) και η σιμεπρεβίρη (σ.σ. έχει εγκριθεί στις ΗΠΑ, εκκρεμεί η ευρωπαϊκή απόφαση), ενώ έως τα τέλη του χρόνου αναμένεται να εγκριθεί μία ακόμα θεραπεία.

Μεγάλη μελέτη με τα νέα φάρμακα, η μελέτη Cosmos, έδειξε ότι είναι αποτελεσματικά ακόμα και σε ασθενείς που δεν ανταποκρίνονταν στις προηγούμενες θεραπείες.