Οι κυτταροθεραπείες σε νέες περιπέτειες

Ισως δεν έγινε από πολλούς ακόμα αντιληπτό ποια είναι η τεράστια συμβολή στην ιατρική και την ανθρωπότητα της ανακάλυψης του Γιαμανάκα που τιμήθηκε με το βραβείο Νομπέλ πριν από δύο χρόνια.

Η έρευνά του φαίνεται να ανοίγει τους δρόμους στην αναγεννητική ιατρική, που με απλά λόγια οδηγεί στη δημιουργία νέων οργάνων του σώματος και πιθανόν στο ελιξίριο της ζωής με την καταπολέμηση του γήρατος.

Ο Γιαμανάκα κατέρριψε την αρχή ότι ένα εξειδικευμένο κύτταρο δεν μπορεί να γυρίσει πίσω, δηλαδή να γίνει αρχέγονο και να μετατραπεί σε ένα άλλο διαφορετικό κύτταρο – ένα κύτταρο δηλαδή δέρματος ή αίματος ή οποιοδήποτε άλλο κύτταρο να μπορεί να επιστρέψει στην αρχική του αρχέγονη μορφή και να εξελιχθεί π.χ. σε καρδιακό κύτταρο ή κύτταρο του νευρικού συστήματος κ.λπ.

Συγκεκριμένα, ο Γιαμανάκα πήρε τέσσερα γονίδια τα οποία εμφύτευσε σε κύτταρα του δέρματος και αυτά μετατράπηκαν σε αρχέγονα εμβρυϊκά κύτταρα, δηλαδή «γύρισε τους δείκτες του βιολογικού ρολογιού πίσω» και παρατήρησε ότι όλα τα κύτταρα εν δυνάμει μπορεί να αλλάξουν μορφή και να μετατραπούν σε διαφορετικά κύτταρα.

Πρόσφατα, πάλι από την Ιαπωνία, επιστήμονες με μελέτη που δημοσιεύθηκε πρόσφατα σε ένα από τα καλύτερα διεθνή επιστημονικά περιοδικά, το «Nature», απέδειξαν πειραματικά ότι κύτταρα του αίματος, όταν εμβαπτίζονται σε ένα οξύ, μετατρέπονται σε εμβρυϊκά κύτταρα, οπότε εν δυνάμει μπορεί να μετατρέπονται σε οποιοδήποτε κύτταρο του σώματος, π.χ. κύτταρα καρδιάς, εγκεφάλου, νεφρών, ήπατος κ.λπ.

Δυστυχώς όμως για την ανθρωπότητα, έναν μήνα μετά διάφοροι επιστήμονες αντέδρασαν τονίζοντας ότι τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης δεν επαληθεύονται. Κατόπιν τούτου οι ιάπωνες επιστήμονες απέσυραν τη μελέτη.

Εάν αυτά τα πειραματικά δεδομένα επαληθεύονταν, τότε τα διάφορα όργανα του ανθρώπινου σώματος θα ήταν δυνατόν στο μέλλον να αντικατασταθούν και ασφαλώς παθήσεις όπως ο σακχαρώδης διαβήτης, το έμφραγμα του μυοκαρδίου, η καρδιακή ανεπάρκεια, η Αλτσχάιμερ, που σήμερα θεωρούνται ανίατες, να μπορούσαν να ιαθούν.

Το θέμα της εισαγωγής αρχέγονων εμβρυϊκών κυττάρων στη θεραπευτική είναι ιδιαίτερα συναρπαστικό στη σύλληψή του. Το να παρθούν εμβρυϊκά κύτταρα από το έμβρυο ή αρχέγονα κύτταρα που δεν έχουν ακόμα ωριμάσει από διάφορα μέρη του σώματος, όπως ο μυελός των οστών ή το μυϊκό σύστημα, και να εμφυτευθούν σε διάφορα όργανα του σώματος που πάσχουν είναι κάτι συναρπαστικό.

Οι ελπίδες αυτές αυξήθηκαν όταν παρατηρήθηκε ότι την ώρα της εγχείρησης καρδιάς ή την ώρα του καθετηριασμού της καρδιάς, αρχέγονα κύτταρα που εμφυτεύθηκαν δημιούργησαν αποικίες μέσα στο μυοκάρδιο και άρχισαν να αποκτούν τις ιδιότητες του μυοκαρδίου και να συμπεριφέρονται όπως το πραγματικό μυοκάρδιο.

Ομως ο αριθμός των αρχέγονων κυττάρων που τελικά λειτούργησαν δεν ήταν αρκετός. Σε άλλες περιπτώσεις τα αρχέγονα κύτταρα αυτονομήθηκαν και δημιούργησαν εστίες αρρυθμιών, πολλές από τις οποίες απειλούσαν την ίδια τη ζωή του αρρώστου.

Μακάρι τα αποτελέσματα της τελευταίας αυτής μελέτης στο «Nature» να είναι τελικά ευνοϊκά.

Ομως, ανεξάρτητα από την έκβαση αυτής της μελέτης, οι έρευνες συνεχίζονται με στόχο να πολλαπλασιασθεί η δυναμική των αρχέγονων κυττάρων που εμφυτεύονται και παράλληλα να ελαχιστοποιηθούν οι παρενέργειές τους.

Συνιστάται υπομονή προς πάσα κατεύθυνση.Δυστυχώς ή ευτυχώς, έτσι προχωρά η ιατρική, με αργά και σταθερά βήματα ανά τους αιώνες. Για τον λόγο αυτόν άλλωστε και οι ασθενείς πρέπει να είναι καλά ενημερωμένοι, ώστε να μη γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης ύστερα από πανηγυρικές ανακοινώσεις, κάτι που δυστυχώς δεν είναι σπάνιο στις ημέρες μας.