Αληθινές ιστορίες ελληνικής τρέλας
Περίπτερο του Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ έξω από τον κινηματογράφο Ολύμπιον
Με την τελετή έναρξης να ξεκινά λιτά, δίχως κουραστικές αγορεύσεις, το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης άνοιξε τις πύλες του στο κινηματογραφόφιλο κοινό της πόλης που γεμίζει τις αίθουσες για να συναντήσει τις ιστορίες που το αφορούν.
Ο δήμαρχος Γιάννης Μπουτάρης κέρδισε τις εντυπώσεις με την αναφορά του στο κλείσιμο της ΕΡΤ, τονίζοντας τα μεγάλα προβλήματα στην κρατική χρηματοδότηση των ντοκιμαντέρ – μάλιστα ζήτησε από την κυβέρνηση «να το ξανασκεφτεί». Δεν έκανε, πάντως, καμία αναφορά στον νέο πρόεδρο του ΔΣ, Γιάννη Σμαραγδή (που ούτως ή άλλως εκτελούσε άτυπα χρέη προέδρου εδώ και καιρό, καθώς η θέση ήταν… κενή από τις αρχές του 2014). Ακολούθησε η προβολή του «Λινάρ» – ταινία έναρξης, από τη Ρωσία. Με ήρωα ένα αγόρι που ταξιδεύει στην Ιταλία προκειμένου να υποβληθεί σε μεταμόσχευση καρδιάς, το φιλμ (που χρειάστηκε πέντε χρόνια να ολοκληρωθεί) έδωσε το στίγμα του: γεγονότα, όχι «ιστορίες», δράματα αληθινά και κυρίως ανθρωποκεντρικά.
Παρά τον διεθνή του χαρακτήρα όμως (και το πλούσιο πρόγραμμα), είναι οι ελληνικές ταινίες αυτές που προκαλούν τις πιο ισχυρές αντιδράσεις. Πολύ σοφά, το Φεστιβάλ προγραμμάτισε μια κοινή προβολή για τις ταινίες «Χρυσό δάσος» του Στρατή Βογιατζή και «128 Κερατέα – Μια πραγματική ιστορία» των Βάιου Σύρρου και Γρηγόρη Οικονομίδη. Δυο ταινίες, μα και δυο εντελώς διαφορετικές ματιές πάνω στο ίδιο θέμα. Στο πρώτο φιλμ, η κάμερα παρακολουθεί από κοντά τον Γιώργο Καλύβα, πρωταγωνιστή των διαδηλώσεων για την εγκατάσταση της εταιρείας Ελληνικός Χρυσός στο δάσος των Σκουριών της Βόρειας Χαλκιδικής. Το ενδιαφέρον; Η πολιτική θέση του φιλμ δεν υπαγορεύεται – απλά προκύπτει. Πλάνα του μεγαλειώδους φυσικού τοπίου μιλούν ξεκάθαρα γι’ αυτά που διακυβεύονται.
Από την άλλη, όμως, έχεις και τις ρεπορταζιακής αμεσότητας εικόνες του «128 Κερατέα – Μια πραγματική ιστορία» που καταγράφει το πρόβλημα με τη ματιά ενός πολεμικού ανταποκριτή, μέσα από ένα ομολογουμένως πλούσιο υλικό, στο οποίο συναντάς μέχρι και συνεντεύξεις με τους εκπροσώπους του νόμου. Και στις δύο περιπτώσεις, ωστόσο, το κοινό ανακαλύπτει μια μορφή ενημέρωσης που απέχει πολύ από αυτήν του Διαδικτύου. Δεν αναφερόμαστε καν στα ΜΜΕ και δεν υπάρχει λόγος: ο ρόλος του ντοκιμαντέρ είναι να προσφέρει και ένα σχόλιο πάνω στην καταγεγραμμένη αλήθεια, κάτι που έρχεται μονάχα με τον χρόνο που παρεμβάλλεται ανάμεσα στο γύρισμα και το μοντάζ.
Και οι θεατές, με τη σειρά τους, ολοκληρώνουν τη δημιουργία: οι έντονες αντιδράσεις τους μετά την προβολή (που έλαβε χώρα σε μια ασφυκτικά γεμάτη αίθουσα – το απόλυτο sold out) θα μπορούσαν άνετα να αποτελέσουν υλικό για ένα… τρίτο ντοκιμαντέρ, που με τη σειρά του θα αποδείκνυε το προφανές: η ελληνική πραγματικότητα, όπως αυτή έχει διαμορφωθεί στα χρόνια της κρίσης, είναι ικανή να συντηρήσει άνετα την ετήσια παραγωγή – και να περισσέψει και κάτι για του χρόνου.
Νερό, ΕΡΤ, Τσίπρας
Προβάλλονται, ανάμεσα σε άλλα, ένα ντοκιμαντέρ για την ιδιωτικοποίηση του νερού στη Θεσσαλονίκη («ΣΤαγώνες» της Νέλλης Ψαρρού), «Το χαμένο σήμα της Δημοκρατίας» του Γιώργου Αυγερόπουλου για το βίαιο κλείσιμο της ΕΡΤ και «Το νήμα», η ταινία που γύρισαν οι Εμιλυ Γιαννούκου και Αλέξανδρος Παπανικολάου με κεντρικό πρωταγωνιστή τον Αλέξη Τσίπρα και την προεκλογική δράση του ΣΥΡΙΖΑ. Σύμφωνα με τους δημιουργούς, το φιλμ «ρίχνει φως στην προσωπικότητα, τις πολιτικές απόψεις και τις φιλοδοξίες του». Ιδωμεν.