Το ΠΑΣΟΚ είναι κι εδώ κι εκεί και παντού…

Μεταξύ Ελιάς και αμπέλου

Πίνεται με ελιά το κρασί του Κώστα Λαλιώτη; Από τα αμπέλια του πρώην γραμματέα και υπουργού του ΠαΣοΚ στην Πελοπόννησο, ο οινοποιός Τσέλεπος παράγει, μεταξύ άλλων, ένα εξαιρετικό Μοσχοφίλερο. Χρώμα τέλειο, αχνό λευκό που ροζίζει ελαφρά και θυμίζει το γαλλικό Condrieu, γεύση ισορροπημένη – δεν είναι τυχαίο ότι γίνεται ανάρπαστο, έστω κι αν η προέλευση των σταφυλιών δεν δηλώνεται πουθενά στην κομψή, λευκή και γαλάζια ετικέτα που κοσμεί το ψιλόλιγνο μπουκάλι. Η παραγωγή του είναι άλλωστε μικρή.

Η σύντομη απάντηση είναι ότι το κρασί αυτό μάλλον αδικείται αν το παντρέψει κανείς με την αλμύρα της ελιάς – πόσω μάλλον με κανένα πατέ ελιάς. Με τυριά κυρίως πηγαίνει και μάλιστα κίτρινα και με γεμάτη ή γλυκιά γεύση, που θα μπορούσε να τα συνοδέψει κανείς με παξιμάδι και σταφύλια σε κάποια γωνιά του αιώνιου ελληνικού καλοκαιριού. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Κιγκινάτος των Δολιανών επέστρεψε με αρκετά παραπανίσια κιλά το φθινόπωρο, με αποτέλεσμα να αρχίσει δίαιτα και γυμναστήριο.

ΟΙ ΕΝΣΤΑΣΕΙΣ. Επιστρέφοντας στα σοβαρά, ο Λαλιώτης πήγε στη συνδιάσκεψη της Ελιάς τη δεύτερη ημέρα. Οι κακές γλώσσες επιμένουν ότι το τάιμινγκ δεν είναι τυχαίο. Η αλήθεια είναι, όμως, ότι ο επισκέπτης είναι από αυτούς οι οποίοι σκέπτονται συνολικά και συνθετικά τον χώρο που έδωσε στο ΠαΣοΚ, την εποχή που ο Κώστας ήταν στη Χαριλάου Τρικούπη, ποσοστά που έτειναν προς το 50%. Κατά τα λοιπά, οι επιφυλάξεις του Λαλιώτη για την Ελιά είναι γνωστές – ακόμη και σε αυτούς που δεν ξέρουν την Πελοπόννησο και δεν έχουν ανέβει το Μαίναλο, αλλά γνωρίζουν μόνο από Αθήνα και αναβάσεις στον Λυκαβηττό. Οπως γνωστή είναι και η δικαίωση της λεγόμενης στρατηγικής των «κοινωνικών οργανώσεων» που είδε πρόσφατα την κορύφωσή της στην εκλογή Αλεξανδρή στον ΔΣΑ.

Η ευρωλίστα στο ελαιοτριβείο

Κατά τα λοιπά, η Ελιά όντως θα σερβιριστεί ως πατέ στις ευρωεκλογές. Το ψηφοδέλτιο θα έχει μάλλον ως καπέλο το «Ελιά – Δημοκρατική Παράταξη», ενώ από κάτω θα είναι το ΠαΣοΚ με τα σχήματα Λοβέρδου και Μόσιαλου. Χωρίς αμφιβολία, η γραμματοσειρά θα παίξει ρόλο! Ο,τι ξεκίνησε όμως ως απόπειρα των 58 να λειτουργήσουν ως καταλύτης για μια κεντροαριστερή προσπάθεια καταλήγει σε ένα πατέ Ελιάς όπου θα χωνευτούν όλοι μέσα μπας κι αποφασίσουν να τα αλείψουν στο παξιμαδάκι τους οι ψηφοφόροι του χώρου. Να το συνοδεύσουν με κρασί που να προέρχεται από τα αμπέλια του Λαλιώτη, είναι δύσκολο. Το Blanc de Gris είναι πιο δυσεύρετο απ’ ό,τι ήταν μια περίοδο και ο ίδιος ο Κώστας – ο οποίος, πάντως, έχει αρχίσει και κινείται σιγά σιγά.

Η ΑΦΑΙΜΑΞΗ. Πέρα από την αναφορά στις φυσιογνωμίες που συνδέθηκαν με τη μυθική εποχή του, η αλήθεια είναι ότι το ΠαΣοΚ αποτελεί την αναφορά στον χώρο που βρίσκεται ανατολικά όχι της Εδέμ, κατά τον τίτλο του γνωστού μυθιστορήματος του Τζον Στάινμπεκ, αλλά της ΝΔ. Το ΠαΣοΚ είναι αυτή τη στιγμή ο μεγάλος τροφοδότης του πολιτικού συστήματος. Οποιος δεν παίρνει από αυτό μαραζώνει. Είναι η περίπτωση της ΔΗΜΑΡ. Το κόμμα του Φώτη Κουβέλη δεν πηγαίνει σπουδαία αυτή την περίοδο. Εχει πέσει θύμα των ελιγμών του αρχηγού του. Αλλά και του γεγονότος ότι δεν το προτιμούν οι εξερχόμενοι πασόκοι ψηφοφόροι – κι ας επένδυσε μέσω τρίτου πόλου σε πρόσωπα από την παπανδρεϊκή περίοδο. Μάλιστα, έτσι όπως εξελίσσονται τα πράγματα, η ΔΗΜΑΡ φαίνεται να είναι το βασικό θύμα της αρχικής επιτυχίας του Ποταμιού, που φαίνεται να αρδεύει από αυτόν το χώρο. Δηλαδή, από τον ευρύτερο χώρο του ΠαΣοΚ. Κυρίαρχη δύναμη εδώ είναι η ανάγκη για κάτι νέο και, σύμφωνα με την άποψη έμπειρου πασόκου, «το μίσος για τους πολιτικούς». Τα υπόλοιπα είναι μόδα, λάιφσταϊλ, τηλεόραση.

Οι «δεξιοί του Σημίτη»

Το ενδιαφέρον, πάντως, είναι ότι το ΠαΣοΚ είναι τροφοδότης και προς τα δεξιά. Στελέχη της Χαριλάου Τρικούπη πιστοποιούν την απώλεια ψηφοφόρων προς τον Σαμαρά. Είναι οι γνωστοί, από μια ανάλυση του Νίκου Καραχάλιου το 2004, «δεξιοί του Σημίτη».

Ο ίδιος ο πρώην πρωθυπουργός, πάντως, φαίνεται ότι θα ενισχύσει το ευρωψηφοδέλτιο του ΠαΣοΚ με πρόσωπα – κυρίως από την κοινωνία πολιτών – επιρροής του. Με τον ίδιο τρόπο που φαίνεται να γεφυρώνεται σιγά σιγά το χάσμα ανάμεσα σε έναν άλλο πρώην, τον Γιώργο Παπανδρέου, και την Ελιά. Η ανάφλεξη της περασμένης εβδομάδας πάει να χρεωθεί σε θέματα πρωτοκόλλου – στη λογική ότι ως πρόεδρος της Σοσιαλιστικής Διεθνούς ο Γιώργος δεν μπορούσε απλώς να κληθεί για να παραστεί. Επρεπε να του είχε ζητηθεί να μιλήσει. Φαίνεται, πάντως, ότι στο πατέ του ευρωψηφοδελτίου της Ελιάς θα ενσωματωθούν και παπανδρεϊκοί. Το ΠαΣοΚ που τους ενδιαφέρει εκεί βρίσκεται. Και ως συστατικό ενός πατέ, παίρνει και μεγαλύτερη αξία από ό,τι μόνο του.

Την ίδια ώρα, κρίνοντας και από την ομιλία του Γιάννη Βούλγαρη την περασμένη Πέμπτη, υπάρχει ένα σενάριο που θέλει τους 58 – ή, τέλος πάντων, τους εναπομείναντες, αφού έχουμε μετακινήσεις στη ΔΗΜΑΡ και στο Ποτάμι –  να επανακάμπτουν μετά τις ευρωεκλογές φιλοδοξώντας και πάλι να παίξουν έναν ρόλο καταλύτη επανασυσπείρωσης του χώρου.

Το κόμμα της ΑΔΕΔΥ

Πουθενά όμως η τροφοδοτική ενέργεια του ΠαΣοΚ δεν φαίνεται όσο στην περίπτωση του ΣΥΡΙΖΑ. Δύο έμπειρα στελέχη του Κινήματος «διαβάζουν» τις εξελίξεις στην Κουμουνδούρου. Η οπτική γωνία είναι διαφορετική, αλλά οι ματιές συναντώνται στη μέση.

Για το ένα, ο ΣΥΡΙΖΑ είναι «το κόμμα της ΑΔΕΔΥ». Πράγματι, η αξιωματική αντιπολίτευση έχει πάρει τον μεγάλο όγκο των δημοσίων υπαλλήλων που επί δεκαετίες αποτελούσαν τον κορμό του ΠαΣοΚ. Μαζί έχουν πάρει και «τα πιο αδίστακτα στελέχη μας», όπως σκωπτικά λέγεται. Είναι οι πρώην πασόκοι που τραβούν τον ΣΥΡΙΖΑ σε ένα σκληρό – εντελώς εκτός τόπου και χρόνου για τα μέτρα της εποχής – λαϊκισμό. Η πολιτική τους επεκτατικότητα εξηγεί πολλά. Αφενός την αδυναμία της ηγεσίας, δηλαδή του Αλέξη Τσίπρα και των ανθρώπων του, να τους ελέγξουν. Αφετέρου, το «κούμπωμα» και τελικά τη λογική «σκαντζόχοιρου» των οργανώσεων του ΣΥΡΙΖΑ σε όλη τη χώρα που προσπαθούν να τους κρατήσουν απέξω. Μια μάχη που δόθηκε στην επιλογή αυτοδιοικητικών υποψηφιοτήτων όπου οι τοπικές του ΣΥΡΙΖΑ επέμεναν υπέρ προσώπων που να ανήκουν στον προ του 2012 κομματικό κορμό.

ΧΑΜΕΝΕΣ ΠΡΟΣΔΟΚΙΕΣ. Για το άλλο στέλεχος, ο ΣΥΡΙΖΑ είναι «η μεγάλη απογοήτευση του χειμώνα». Ενα κόμμα που δεν μπορεί να ξεπεράσει μια σεχταριστική πολιτική προσέγγιση και που δεν μπορεί να ανοίξει προς τα έξω μένοντας προσκολλημένο σε σκληρές δομές. Η ανάλυση διανθίζεται με αναφορές στον Ανδρέα Παπανδρέου που, «από το 1977 και μετά μάς ζήτησε να ανοίξουμε τις πόρτες των οργανώσεων του ΠαΣοΚ στον κόσμο, αφού δεν θα μπορούσαμε πλέον να είμαστε ένα κόμμα των 20.000 ατόμων».

Η μείωση των προσδοκιών για τις δυνατότητες του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης είναι το νέο στοιχείο μιας πολιτικής σεζόν η οποία ξεκίνησε χρωματισμένη από τις προσδοκίες κάποιων στο ΠαΣοΚ που σκέπτονταν ότι αυτό θα μπορούσε να στρίψει και να συναντηθεί με τον ΣΥΡΙΖΑ σε μια διακυβέρνηση αριστερού τόξου. Ο σεχταρισμός της Κουμουνδούρου θεωρείται ότι εκφράζεται και στην αδυναμία της στις κοινωνικές οργανώσεις. Εδώ το πρόβλημα δεν είναι ότι δεν εδραιώνεται προβάδισμα. Σε κάποιες περιπτώσεις η καταγραφή της παρουσίας των δυνάμεων του ΣΥΡΙΖΑ είναι απολύτως αναντίστοιχη με το εκλογικό αποτέλεσμα του 2012 και τις προοπτικές που αυτό δημιουργούσε.

Η εποχή των επιγόνων

Αν βγαίνει κάτι από αυτό το πράσινο θρυμματισμένο μωσαϊκό, είναι μια αντιφατική αλήθεια. Από τη μια μεριά, το ΠαΣοΚ τροφοδοτεί τους άλλους, όμως δεν μπορεί να αυτοτροφοδοτηθεί πολιτικά και να πάρει μπροστά το ίδιο. Οι εκτιμήσεις μιλάνε για ένα ποσοστό στα πέριξ του 7% με την ελπίδα να είναι πιο πάνω και οι κατανομές να δώσουν τον δεύτερο ευρωβουλευτή.

Θα είναι ένα αξιοπρεπές ποσοστό, ιδίως αν κερδίσει ο Σγουρός την Αττική και η νίκη αυτή πλαισιωθεί με ένα συνολικά καλό αποτέλεσμα στις αυτοδιοικητικές. Παρ’ όλα αυτά, η ανασυγκρότηση αργεί. Η επικοινωνία και, κυρίως, η συνεννόηση μεταξύ των πασόκων κορυφής – από τους πρώην αρχηγούς ώς τους φιλόδοξους της επόμενης γενιάς και ώς τα ιστορικά στελέχη – παραμένει δύσκολη. Σε άλλους – στους περισσότερους-  δεν αρέσει ο «καθηγητής Βούλγαρης» όπως ειρωνικά τον αναφέρουν.

Ολοι, ασχέτως των υπόλοιπων διαφωνιών τους, ελπίζουν σε καταποντισμό της ΔΗΜΑΡ. Ολοι επίσης απελπίζονται όχι τόσο με Το Ποτάμι όσο με την αδυναμία του ΠαΣοΚ να μιλήσει σε νεότερα ακροατήρια. Οι κοινωνικές οργανώσεις -η περίπτωση του ΔΣΑ-  θα μπορούσαν να είναι τα «ξύλινα τείχη». Πρόκειται όμως περισσότερο για κάτι που προέκυψε από την αδυναμία ανάπτυξης του ΣΥΡΙΖΑ και για το στοιχείο αυτοσυντήρησης μαζί με τη διάθεση αυτονόμησης συγκεκριμένων επαγγελματικών ομάδων παρά για το αποτέλεσμα συγκεκριμένης στρατηγικής.

Η ΓΚΡΙΝΙΑ. Πολλά είναι και τα παράπονα για «έναν Βενιζέλο άφαντο, που αποφασίζει χωρίς στην πραγματικότητα να συμβουλεύεται τα συλλογικά όργανα». Ο πρόεδρος του ΠαΣοΚ ξεχωρίζει, αλλά κάτω από αυτόν εκτυλίσσεται, αν όχι μια μάχη επιγόνων, σίγουρα μια πολύ δύσκολη συνύπαρξή τους. Ολοι αυτοί που πολέμησαν δίπλα δίπλα στο κόμμα του Ανδρέα, του Σημίτη ή του Γιώργου Παπανδρέου δυσκολεύονται να αποδεχθούν ο ένας τον άλλον, με αποτέλεσμα ένα κόμμα που δύσκολα μπορεί να λειτουργήσει συντεταγμένα.

Παρ’ όλα αυτά και παρ’ όλες τις διαφωνίες ή τις αποκλίνουσες φιλοδοξίες, ένα πνεύμα επιστροφής στο ΠαΣοΚ φαίνεται να συνέχει τα εναπομείναντα στελέχη ενός Κινήματος που πρέπει να υπάρξει για να αλλάξει, όπως επεσήμανε στη αρχή της εβδομάδας ως αρθρογράφος ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης.