Αλλαγές φύλων και εκπλήξεις
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
3 λεπτά Καλά στην αρχαία Αθήνα, που συνέβαινε για λόγους κοινωνικούς. Οι τραγωδίες, οι κωμωδίες και τα σατυρικά δράματα, παιγμένα όλα αποκλειστικά από άνδρες ηθοποιούς, δεν έκαναν εντύπωση σε κανέναν. Το ίδιο βιολί κράτησε μέχρι και την Αναγέννηση: ο Σαίξπηρ, ας πούμε, έγραφε τα έργα του για δώδεκα συνολικά άρρενες ηθοποιούς, οι οποίοι ανέβαζαν παραστάσεις ακόμα και με 25 ρόλους, ανδρικούς και γυναικείους. Το υπόλοιπο ελισαβετιανό και ιακωβιανό θέατρο στην Αγγλία, το ιαπωνικό θέατρο Καμπούκι δεν αποτέλεσαν εξαίρεση. Οι μόνες κάπως «φιλελεύθερες» θεατρικές χώρες ήταν η Ιταλία της κομέντια ντελ άρτε και η Γαλλία.
Ή η σημερινή Ελλάδα, τουλάχιστον αν τοποθετήσουμε σε φόντο αρχαιοελληνικό και μεσαιωνικό τις τελευταίες θεατρικές της φήμες. Σύμφωνα με αυτές, τρεις είναι οι ηθοποιοί που αναλαμβάνουν ρόλους του αντίθετου φύλου: η Στεφανία Γουλιώτη, ο Νίκος Καραθάνος και ο Ακης Σακελλαρίου. Ούτε εκείνοι βέβαια διεκδικούν βραβείο πρωτοτυπίας – όλος ο 20ός αιώνας είδε στο σανίδι άνδρες να υποδύονται γυναίκες. Από τις πρόσφατες δεκαετίες του ξεχωρίζει εκείνη του ’70, όταν το Αμφι-Θέατρο του Σπύρου Ευαγγελάτου ανέβασε στο Ηρώδειο τη «Λυσιστράτη» με τον Λευτέρη Βογιατζή και θίασο αποκλειστικά αρρένων. Θα το επαναλάμβανε χρόνια αργότερα και ο Θύμιος Καρακατσάνης. Το 1984, πάλι στους πρόποδες της Ακρόπολης, η «Μήδεια» σε σκηνοθεσία Γιούκιο Νιναγκάουα, με πρωταγωνιστή τον Ιάπωνα Μιτζικίρο Χίρα, καταχειροκροτήθηκε.
Συνεχίζοντας τη σταχυολόγηση, το 2001 ο Βασίλης Παπαβασιλείου πρωταγωνίστησε εξαιρετικά στην «Ελένη» του Γιάννη Ρίτσου. Το 2010 ο Βασίλης Χαραλαμπόπουλος διέπρεψε ως Λυσιστράτη του Γιάννη Κακλέα, όπως έκανε και ο Γιώργος Χρυσοστόμου ως Κλεονίκη στην ίδια παράσταση. Ως Μήδεια είδαμε και τον Γιώργο Κιμούλη το καλοκαίρι του 2013, λίγους μήνες αφότου ο νεαρός Αναστάσης Ροϊλός ερμήνευσε στο «Insenso» του Δημήτρη Δημητριάδη τον μονόλογο της κόμισσας Λίβια Σερπιέρι. Την ίδια χρονιά και σε ένα είδος που τα γνωρίζει καλά κάτι τέτοια, ο Αντώνης Λουδάρος πρωταγωνίστησε ως Κυρία Επιθεώρηση στη μουσικοχορευτική παραγωγή «Θα σε πάρω να φύγουμε».
Στο θέμα μας όμως. Αν και δεν έχει επιβεβαιωθεί ακόμα, η Στεφανία Γουλιώτη, που έως τα μέσα Απριλίου εμφανίζεται στο Θέατρο του Νέου Κόσμου, στους «Αστερισμούς» του Νικ Κέιν, πρόκειται να ερμηνεύσει στην Επίδαυρο τον «Ριχάρδο Β’» του Σαίξπηρ, υπό τις σκηνοθετικές οδηγίες της Ντέμπορα Γουόρνερ. Ο Καραθάνος, που πρόσφατα ολοκλήρωσε τις «Παραλλαγές θανάτου» στο Θέατρο Πορεία και σε λίγες ημέρες πρόκειται να ανεβάσει στο Εθνικό την εκδοχή του στο «Δεκαήμερο» του Βοκάκιου, θα υποδυθεί, χωρίς να είναι ακόμη σίγουρο, τον ρόλο της Μάνας στον «Ματωμένο Γάμο» του Λόρκα, που θα σκηνοθετήσει η έτσι κι αλλιώς τολμηρή Λένα Κιτσοπούλου. Και ο Σακελλαρίου, που από το αρχαίο δράμα ξεκίνησε, ως Διόνυσος στις «Βάκχες» του Τερζόπουλου το ’86, θα μεταμορφωθεί σε Ατοσσα, κεντρικό ρόλο των «Περσών» του Αισχύλου, με τους οποίους η Νικαίτη Κοντούρη θα ανοίξει το Φεστιβάλ Φιλίππων-Θάσου.
Αν δεχθούμε πάντως ότι οι αρχαίοι Ελληνες και οι ελισαβετιανοί δραματουργοί έγραφαν κάθε ρόλο γνωρίζοντας ότι θα ερμηνευθεί από άνδρες, τότε μόνο ο Νίκος Καραθάνος ίσως χρειαστεί να μιμηθεί στερεοτυπικά υπαγορευμένους γυναικείους μηχανισμούς στη Μάνα του Λόρκα. Για έναν τέτοιο ηθοποιό, βέβαια, το πρόβλημα της επί σκηνής μεταμόρφωσης δεν έχει να κάνει ακριβώς με το κοινωνικό φύλο – όπως ισχύει και για κάθε συνάδελφό του που δέχεται αντίστοιχους ρόλους επειδή τον ενδιαφέρουν και επειδή αυτή είναι η δουλειά του. Το μόνο επομένως που μένει να αποδειχθεί είναι κάτι που αφορά και τις τρεις αυτές «παρενδυσιακές» διανομές: το αν η αιτία της ύπαρξής τους – απόντων πλέον των κοινωνικών – είναι η αισθητική, η οικονομία ή το μπούγιο.
Google news
