Τα παιδιά του σχεδίου «Λευκό αίμα»

Επισήμως παρουσιάστηκε ως το «success story» της Νότιας Αφρικής. Ανεπισήμως ήταν η αρρωστημένη ιδέα μιας νοτιοαφρικανής παιδοψυχολόγου να μεταφέρει ορφανά από τη Γερμανία στη Νότια Αφρική ώστε να ενισχυθεί η μειονότητα των Μπόερς – όρος που χρησιμοποιήθηκε αρχικά για τους λευκούς ολλανδικής καταγωγής γεωργούς και εν συνεχεία για όλους τους λευκούς της Νότιας Αφρικής – και «να γίνει μια μαύρη χώρα λευκή».

Η άγνωστη αυτή σελίδα της Ιστορίας με θύματα 83 παιδιά ηλικίας από 2 έως 14 ετών αποκαλύπτεται μέσα από ένα ντοκιμαντέρ που υπογράφει η γερμανίδα σκηνοθέτις Ρεγκίνε Ντούρα υπό τον τίτλο «Λευκό αίμα» και προβλήθηκε χθες στο Ινστιτούτο Γκαίτε.

«Στη Γερμανία αυτή η υπόθεση είναι ελάχιστα γνωστή» λέει στα «ΝΕΑ» η σκηνοθέτις που άρχισε να ασχολείται με το θέμα όταν συνάντησε στο Λονδίνο έναν νοτιοαφρικανό δημοσιογράφο που γνώριζε τη συγκεκριμένη ιστορία.

«Δεν είχα ακούσει ποτέ κάτι σχετικό και αυτόματα άρχισα να αναρωτιέμαι ποιος και για ποιους λόγους βρισκόταν πίσω από ένα τέτοιο ρατσιστικό σχέδιο. Και κάπως έτσι ξεκίνησα την ταινία. Στη Νότια Αφρική πάλι είναι γνωστή καθώς την εποχή εκείνη, το 1948, καλύφθηκε ευρέως από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης ως “success story”, λέγοντας πως έφεραν πεινασμένα ορφανά του πολέμου για να τους προσφέρουν ένα καλύτερο μέλλον σε μια χώρα με ήλιο και καλές οικονομικές προοπτικές, σαν να επρόκειτο για προσφορά δηλαδή στον γερμανικό λαό που περνούσε δύσκολες ώρες».

Η Ρεγκίνε Ντούρα κατάφερε να εντοπίσει 13 από τα 83 παιδιά. Τα περισσότερα δεν είχαν κρατήσει επαφή μεταξύ τους. Φοβισμένα – όχι απαραιτήτως όλα ορφανά, όπως αποδείχθηκε στην πορεία – μπορεί να δελεάζονταν από το ότι θα πήγαιναν σε μια χώρα γεμάτη άγρια ζώα, λιοντάρια και ελέφαντες, όπως τους έλεγαν. Οταν όμως τους μιλούσαν για τους «μαύρους κατοίκους», τα παιδιά δεν έκρυβαν τον φόβο τους.

Και οι θετοί γονείς βρήκαν ευκαιρία να τα «δηλητηριάσουν». Ενα παιδί από εκείνα που εντόπισε ο φακός της Ρεγκίνε Ντούρα, δώδεκα ετών τότε, θυμάται πως ενώ βρισκόταν σε ένα λεωφορείο είδε από το παράθυρο μια μιγάδα και είπε πως δεν είχε δει ωραιότερη γυναίκα. Του είπαν να μην ξαναπεί ποτέ κάτι τέτοιο.

Ο Πίτερ Αμερμαν, ένα άλλο παιδί, λέει ότι ο πατέρας του τού είπε ότι οι μαύροι είναι επικίνδυνοι και τον έμαθε να μην τους εμπιστεύεται. Κι εκείνος δεν τους πλησίαζε, ενώ παρακολουθούσε τους γονείς του να φέρονται με ωμότητα στους μαύρους υπηρέτες. Λογάριασαν όμως χωρίς τον έρωτα. «Το πρόγραμμα υιοθεσιών είχε ως σκοπό να ενισχυθεί ο λευκός πληθυσμός. Με χαροποιεί όταν σκέφτομαι ότι ματαίωσα τα σχέδιά τους. Παντρεύτηκα μαύρη και έγινα μουσουλμάνος» λέει στο ντοκιμαντέρ.

Αν και επισήμως αντιμετωπίστηκαν ως άποικοι, τα ίδια τα παιδιά έχουν να πουν διαφορετικές εμπειρίες από τους γείτονες ή τους συμμαθητές τους. Ηταν τα δακτυλοδεικτούμενα «Γερμανάκια» που δεν μιλούσαν – στην αρχή τουλάχιστον – την τοπική γλώσσα, τα αφρικάανς. Ηταν ξένοι.

«Σήμερα οι περισσότεροι λένε ότι είναι Νοτιοαφρικανοί, αλλά παρέμειναν Γερμανοί» λέει η σκηνοθέτις. «Στην πραγματικότητα είναι διχασμένοι. Ακόμη κι εκείνοι που προσαρμόστηκαν πλήρως και ευνοήθηκαν από το απαρτχάιντ αισθάνονται να πατάνε σε δυο διαφορετικές βάρκες και ειδικά μετά το 1994, οπότε και αισθάνθηκαν ότι τους στέρησαν την καλή ζωή που είχαν. Τους είναι πολύ δύσκολο να καταλάβουν ότι οι ζωές τους βασίζονταν στη βίαιη καταπίεση της “μαύρης” πλειοψηφίας του πληθυσμού και σε αδικαιολόγητα προνόμια».

Χαρακτηριστικά είναι όσα λέει άλλωστε ο Βέρνερ Σέλακ, δύο ετών τότε, παιδί νόθο που η μητέρα του υπέγραψε για να πάει στη Νότια Αφρική ελπίζοντας να έχει ένα καλύτερο μέλλον. «Θέλησα να καλύψω όλα τα κενά και γι’ αυτό έγινα ιστορικός» λέει ο 68χρονος σήμερα άνδρας. «Προσπάθησαν να σβήσουν το παρελθόν μας και σε ορισμένες περιπτώσεις το κατάφεραν. Αν με ρωτήσετε ποιος είμαι σήμερα, θα σας πω ότι δεν είμαι ούτε Γερμανός ούτε άποικος, είμαι ο Βέρνερ Σέλακ».

ΣΗΜΕΡΑ
«Βαθιά πληγωμένοι»
Οι πορείες των παιδιών μεγαλώνοντας ήταν πολύ διαφορετικές. Αλλα είχαν γίνει δάσκαλοι και άλλα τραγουδιστές στην όπερα, άλλα αμπελοκαλλιεργητές και άλλα επιχειρηματίες που είχαν χτίσει τις επιχειρήσεις τους πάνω στην εκμετάλλευση του έγχρωμου πληθυσμού. Ηταν όμως όλοι τους άνθρωποι βαθιά πληγωμένοι από τον πόλεμο, από τον ξεριζωμό. «Και αν τους κοιτάξεις βαθιά στα μάτια μπορείς να διακρίνεις το ανήσυχο παιδί που κρυβόταν και ίσως εξακολουθεί να βρίσκεται μέσα τους» λέει η σκηνοθέτις του ντοκιμαντέρ Ρεγκίνε Ντούρα.