Τα φαντάσματα της Φουκουσίμα

Εικόνες καταστροφής και ερήμωσης κυριαρχούν στη Φουκουσίμα τρία χρόνια μετά το πυρηνικό ατύχημα που προκάλεσε ο πανίσχυρος σεισμός των 9 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ και το τσουνάμι που ακολούθησε. Ο εφιάλτης φαίνεται να μην έχει τέλος για τους κατοίκους της περιοχής: σύμφωνα με τους ειδικούς, οι ιαπωνικές Αρχές θα πρέπει να απελευθερώσουν στη θάλασσα εκατοντάδες χιλιάδες τόνους μολυσμένου ύδατος δεδομένου ότι η συγκέντρωσή του σε δεξαμενές εγκυμονεί κινδύνους. Εφιαλτικό είναι και το γεγονός ότι η πλειονότητα των πληγέντων εξακολουθεί να ζει στα προσωρινά καταλύματα που στήθηκαν μετά την καταστροφή. Και οι προοπτικές δεν είναι πολύ ευοίωνες. Η Τομιόκα, μια κωμόπολη 16.000 κατοίκων στη Βορειοανατολική Ιαπωνία, που απέχει μόλις 15 χιλιόμετρα από τον πυρηνικό σταθμό της Φουκοσίμα, είναι σήμερα νεκρή. Είχε αντέξει τον ισχυρό σεισμό της 11ης Μαρτίου του 2011, άντεξε και το τσουνάμι. Μερικές ημέρες όμως μετά το χτύπημα του Εγκέλαδου, οι κάτοικοι εγκατέλειψαν τις εστίες τους και δεν επέστρεψαν ποτέ.

Στην άλλη πλευρά της Εθνικής Οδού 6, ο οποίος περνά μπροστά από την είσοδο του πυρηνικού σταθμού, είναι χτισμένη η Οκούμα. Η είσοδος στην πόλη των 11.500 κατοίκων έχει απαγορευθεί εξαιτίας των υψηλών ποσοστών ραδιενέργειας. Πριν από το ατύχημα οι δημοτικές Αρχές είχαν υψώσει μια αψίδα προς τιμήν του αντιδραστήρα του πυρηνικού σταθμού. Η αψίδα έχει μετατραπεί σε μνημείο του τέλους μιας πόλης. Οι κάτοικοί της δεν θα επιστρέψουν στα σπίτια τους ενώ η Οκούμα θα δεχθεί στο έδαφός της τα πυρηνικά απόβλητα. Με άλλα λόγια, θυσιάζεται για πάντα.

Περίπου ίδια είναι η εικόνα και βορείως του πυρηνικού σταθμού, στο Νάμιε. Η είσοδος σε αυτήν την πόλη επιτρέπεται μόνο στους κατοίκους της, οι οποίοι δεν έχουν δικαίωμα να κοιμηθούν στα σπίτια τους. Το Νάμιε χτυπήθηκε σκληρά από το τσουνάμι. Κι ενώ άλλες πληγείσες πόλεις έχουν καθαριστεί, σε αυτήν την πόλη όπου άλλοτε ζούσαν 20.000 άνθρωποι είναι σαν να μην έχει περάσει μια μέρα τα τελευταία τρία χρόνια. Σπίτια κατεστραμμένα, αυτοκίνητα σκουριασμένα και βάρκες που ξεβράστηκαν στους ορυζώνες συνθέτουν ένα άγριο σκηνικό. Το μόνο νέο στοιχείο στο Νάμιε, ένας βουδιστικός βωμός που στήθηκε με έρανο. Στην αποθήκη του πρακτορείου εφημερίδων υπάρχουν ακόμη τα φύλλα της 12ης Μαρτίου 2011 που δεν διανεμήθηκαν ποτέ. Η πρώτη τους σελίδα κοσμείται με φωτογραφίες της καταστροφής.

«Οι πληγέντες έχουν πέσει στη λήθη» λέει στον απεσταλμένο της εφημερίδας ο ιδιοκτήτης ενός εστιατορίου στη Μιναμισόμα, μια πόλη 70.000 κατοίκων λίγο πιο μακριά προς τον Βορρά από τη Φουκουσίμα. «Δεν έχουμε να αφήσουμε τίποτε στα παιδιά μας. Η γη δεν αξίζει πια ούτε δεκάρα. Οι νέοι φεύγουν. Μια πόλη χωρίς τις φωνές των παιδιών δεν είναι πια πόλη» προσθέτει. Ο εστιάτορας της Μιναμισόμα δεν είναι ο μόνος κάτοικος της περιοχής που έχει βυθιστεί στην απελπισία. Τα δύο τρίτα των ανθρώπων που διαμένουν στα προσωρινά καταλύματα φοβούνται ότι δεν θα επιστρέψουν μια μέρα στα σπίτια τους. Ισως έχουν δίκιο να φοβούνται. Στα περίπου 130 χιλιόμετρα που χωρίζουν την Μιναμισόμα, το βόρειο άκρο της περιφέρειας της Φουκουσίμα, από το Χιρόνο, το νότιο άκρο, υπάρχουν πολλές κωμοπόλεις χωρίς ίχνος ζωής. Οι ορυζώνες έχουν εγκαταλειφθεί στη μοίρα τους. Τα θερμοκήπια δεν είναι πια παρά μεταλλικά κουφάρια με σκισμένα καλύμματα και λάμπες που έχουν παραδοθεί στον αέρα. Στα χωράφια μπορεί να βρει κανείς εκατοντάδες γιαπωνέζικους λωτούς. Δεν πρέπει όμως να κάνει το λάθος να φάει: περιέχουν υψηλότατη δόση καισίου. Η Φουκουσίμα είναι πια χωρισμένη σε τρία χρώματα. Κόκκινο για τις περιοχές όπου απαγορεύεται πλήρως η πρόσβαση. Πορτοκαλί για τις περιοχές όπου επιτρέπεται η πρόσβαση αλλά όχι ο ύπνος. Και πράσινο για τις περιοχές που έχουν αρχίσει να καθαρίζουν.

20.000
άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από τον σεισμό των 9 ρίχτερ και το τσουνάμι που ακολούθησε  

100.000
πληγέντες (περίπου το 6% του πληθυσμού της Φουκουσίμα) εξακολουθούν να ζουν στα προσωρινά καταλύματα

Παγκόσμια κραυγή ενάντια στα πυρηνικά
Το πυρηνικό δυστύχημα στη Φουκουσίμα ήταν το χειρότερο στον πλανήτη μετά το δυστύχημα στο Τσερνόμπιλ το 1986. Η επέτειος των τριών χρόνων συνοδεύτηκε από πολλές εκδηλώσεις σε όλο τον κόσμο. Μία από τις πιο εντυπωσιακές πραγματοποιήθηκε στη Βουδαπέστη, όπου η περιβαλλοντική οργάνωση Γκρίνπις κόσμησε το πρωθυπουργικό μέγαρο, το οποίο βρίσκεται στις όχθες του Δούναβη, με δέσμες φωτός που σχημάτισαν ένα πρόσωπο που φέρνει στον νου τον πίνακα «Κραυγή» του Εντβαρντ Μουνκ και τη λέξη Φουκουσίμα