Τζον Λε Καρέ: Αψιμαχίες κατασκόπων και απογόνων

Σύμφωνα με μια εκδοχή, το πρόσωπο με το κωδικό όνομα «Τζακ Κινγκ» ήταν μια κατασκοπική ιδιοφυΐα. Στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου υποδυόταν έναν πράκτορα της Γκεστάπο τόσο επιτυχώς, που ξετρύπωσε δεκάδες – αν όχι εκατοντάδες – βρετανούς υποστηρικτές των Ναζί. Εκείνοι του αποκάλυπταν πολύτιμα μυστικά νομίζοντας ότι θα ωφελήσουν τη Γερμανία κι εκείνος τα παρέδιδε στις υπηρεσίες της χώρας του, αποτρέποντας αρκετές εχθρικές επιχειρήσεις. Ο άνθρωπός μας έφτασε ακόμα και να σκηνοθετήσει την τοποθέτηση εκρηκτικών μηχανισμών σε ένα βρετανικό εργοστάσιο, που φυσικά δεν έπαθε τίποτα. Οι υπεύθυνοι ασφαλείας βέβαια κατσαδιάστηκαν εντόνως.

Το όνομά του, όπως αποκάλυψαν προ ημερών τα σχετικά αρχεία της ΜΙ5, ήταν Τζον Μπίνγκχαμ. Εργάστηκε στην υπηρεσία για σαράντα χρόνια ως ένας από τους πιο αφοσιωμένους πράκτορές της. Λίγοι γνώριζαν την ύπαρξή του. Κάποιοι άλλοι όμως θα μάθαιναν άθελά τους γι’ αυτόν μέσα από τον πρωταγωνιστικό χαρακτήρα βιβλίων όπως «Κι ο κλήρος έπεσε στον Σμάιλι» ή «Ο κατάσκοπος που γύρισε από το κρύο» και που ο συγγραφέας τους βάσισε εν μέρει σε εκείνον. Δεν ήταν πολύ δύσκολο για τον Τζον Λε Καρέ: κι εκείνος κατάσκοπος ήταν – στα πρώτα χρόνια του μάλιστα στην ΜΙ5 ο Μπίνγκχαμ ήταν ο μέντοράς του. Ενώ όμως ο μαθητής και ο ήρωας των βιβλίων του θα απολάμβαναν όλη την αγάπη του κοινού, ο δάσκαλος θα παρέμενε, σύμφωνα με μια εκδοχή, αδικημένος.

Προ ημερών λ.χ. ο λόρδος Λέξντεν, βρετανός ευπατρίδης και ιστορικός, επιτέθηκε με ανοιχτή επιστολή στον συγγραφέα. «Αυτός ο συνεσταλμένος ήρωας δεν αντιμετωπίστηκε με τον σεβασμό που του άξιζε από τον “προτεζέ” του, τον Τζον Λε Καρέ, που τον απαθανάτισε ως Τζορτζ Σμάιλι» έγραφε ο 69χρονος ευγενής. Ο Λε Καρέ απάντησε. «Δεν υπάρχουν πολύ καλύτερες τιμές για έναν φίλο και συνάδελφο από το να δημιουργήσεις, βασισμένος σε κάποια χαρακτηριστικά του, έναν χαρακτήρα, τον Τζορτζ Σμάιλι, που έχει προσφέρει ευχαρίστηση και τροφή για σκέψη στο κοινό που τον θαυμάζει».

Σύμφωνα πάντως με τον Μάικλ Τζάγκο, που εξέδωσε πρόσφατα μια βιογραφία του Μπίνγκχαμ, ο Λε Καρέ είχε τη συμπάθεια του καθοδηγητή του τουλάχιστον μέχρι το 1961, που ο Σμάιλι πρωτοεμφανίστηκε στο βιβλίο «Call for the dead». Στενοχωρήθηκε όχι μόνο με την παρουσίαση μιας μονόχρωμης, σκυθρωπής εκδοχής του, αλλά και των βρετανικών υπηρεσιών που εμφανίζονταν ντεμοντέ και αντιδραστικές. Η σύζυγός του Μαντλίν ήταν πιο οργισμένη. Ο άνδρας της δούλευε όλη του τη ζωή πιστά για χάρη μιας υπηρεσίας που ο Λε Καρέ απλώς εκμεταλλευόταν για να κάνει περιουσία.

Το μόνο βέβαια που θα κλόνιζε τη στωικότητα του Μπίνγκχαμ για όλα αυτά ήταν ο θάνατός του το 1988. Ώς τότε είχε κάνει ό,τι μπορούσε για να τα ξαναβρεί με τον μαθητή του. Σε ένα γράμμα του το 1979 του έγραφε: «Δεν νομίζω ότι τα πάμε πολύ χάλια στη Βρετανία. Ειδικά αν υπολογίσεις το πόσο μικρή εισβολή υφίστανται οι ζωές και οι ελευθερίες ενός μεγάλου πληθυσμού».