Δύσκολοι καιροί για μπλοκμπάστερ

Το 2013 μπορεί να ήταν, απολογιστικά, μια καλή εισπρακτική χρονιά για το Χόλιγουντ, πλην όμως καταχωρίστηκε στην κινηματογραφική ιστορία ως εκείνη με το ρεκόρ πολυδάπανων φιλμικών παραγωγών που απέτυχαν παταγωδώς.

Η Μέκκα του σινεμά βρίσκεται ακόμη στον απόηχο της δημόσιας αποστροφής για την περιπέτεια φαντασίας «47 Ronin» με τον Κιάνου Ριβς. Η Γιουνιβέρσαλ, που υπολόγιζε ότι θα εισπράξει τουλάχιστον 120 εκατ. δολάρια την πρώτη εβδομάδα, είδε εν τέλει να μπαίνουν στα ταμεία της μόλις 22 εκατ. τις πρώτες έξι ημέρες προβολής του φιλμ. Αν δε επιβεβαιωθούν τα προγνωστικά, με προϋπολογισμό στα 175 εκατ. δολάρια, η ταινία θα διεκδικήσει τον τίτλο της μεγαλύτερης κινηματογραφικής αποτυχίας καταρρίπτοντας το (αρνητικό) ρεκόρ που είχε από το 2011 η ταινία animation «Αρης καλεί μαμά», που έβαλε «μέσα» τους παραγωγούς της κατά 130 εκατ. δολάρια. Με τις ανιαρές ερμηνείες των συντελεστών – κατά τους λονδρέζικους «Τάιμς» –  θα ξεπεράσει ακόμη και τον «Μοναχικό καβαλάρη», ο οποίος, αν και είχε ως «μαγνήτη» τον Τζόνι Ντεπ, προκάλεσε παθητικό 120 εκατ. δολαρίων στους παραγωγούς του.

Σε παταγώδεις αποτυχίες εξελίχθηκαν επίσης οι ταινίες φαντασίας «R.I.P.D.» με ζημιά 115 εκατ. δολαρίων και «Τζακ, ο κυνηγός γιγάντων» με παθητικό 101 εκατ. δολαρίων.

Η τάση που διαμορφώνεται με τις κατά συρροήν εισπρακτικές αποτυχίες μεγάλης κλίμακας αποδίδεται στην τζογαδόρικη διάθεση του Χόλιγουντ να ποντάρει σε εν δυνάμει εμπορικά επιτυχημένες ταινίες, που όμως επιμένει να τις διοχετεύει στις κινηματογραφικές αίθουσες αντί να τις τοποθετήσει στην αγορά της οικιακής κατανάλωσης.

Η επιτυχία μπορεί να είναι θεαματική, όπως διαπίστωσε πέρυσι η Ντίσνεϊ όταν η ταινία φαντασίας «Iron Man 3» τής απέφερε 1,2 δισ. δολάρια, αλλά υπάρχει υπερπροσφορά υπερπαραγωγών και το φιλοθέαμον κοινό δεν θέλει να τις δει όλες.

Το 2000 υπήρχαν μόλις τέσσερις υπερπαραγωγές με αρνητικό πρόσημο στην απόδοσή τους που ξεπερνούσε τα 100 εκατ. δολάρια για κάθε μία, σημειώνει ο αναλυτής της κινηματογραφικής αγοράς Μάικλ Γκάμπινς. Το 2013 ο αριθμός τους ανήλθε σε συνολικά 28. «Για τον πληθωρισμό αυτόν είχε προειδοποιήσει από το περασμένο καλοκαίρι ο Στίβεν Σπίλμπεργκ» παρατηρεί ο Γκάμπινς. «Είχε πει ότι η κινηματογραφική βιομηχανία κινδύνευε να συμπιεστεί βίαια πιστεύοντας πως δεν θα αλλάξει κάτι. Αλλά τα πράγματα ήταν διαφορετικά πριν από μερικά χρόνια».

Μια σειρά εισπρακτικές αποτυχίες θα μπορούσαν να προκαλέσουν κατάρρευση της κινηματογραφικής βιομηχανίας, είχε δηλώσει τότε ο Σπίλμπεργκ. «Θα δούμε τρεις ή  τέσσερις, ίσως ακόμη και μισή ντουζίνα από πολύ ακριβές παραγωγές να συντρίβονται  ανατρέποντας το ιδανικό» είχε πει ο σκηνοθέτης-παραγωγός.

Τα κινηματογραφικά στούντιο θα πρέπει να αλλάξουν στρατηγική, υποστηρίζει ο Μάικλ Γκάμπινς, να περιορίσουν τις αμφίβολης αποτελεσματικότητας ταινίες, στοιχείο που θα συγκρατήσει τα οικονομικά τους, αλλά αυτό δεν θα φανεί νωρίτερα από το τέλος του χρόνου.

«Είναι πολύ αργά για να αναδιαμορφώσεις τη δομή μιας ταινίας με αμφίβολη απόδοση, πόσω μάλλον όταν η παραγωγή της έχει ολοκληρωθεί. Είναι σαν τα υπερδεξαμενόπλοια που δεν μπορούν να αλλάξουν πορεία αμέσως».

Την επιμονή των στούντιο σε υπερπαραγωγές ο κινηματογραφικός αναλυτής την αποδίδει στο γεγονός ότι δεν μπορούν να βασιστούν στις πωλήσεις DVD, οι οποίες μειώθηκαν δραστικά. Τα περιθώρια να γίνουν πιο συμμαζεμένες οικονομικά ταινίες στενεύουν με τις νομοθετικές ρυθμίσεις που διαμορφώνονται και κλείνουν τα «παράθυρα φοροδιαφυγής», όπως π.χ. στη Βρετανία, όπου επιτρεπόταν στους επενδυτές να γλιτώνουν φόρους επειδή στα εισοδήματά τους προσέθεταν και τις ζημιές τους.