Τα μεγάλα στοιχήματα του 2014

Η αναμενόμενη ενίσχυση των σκεπτικιστών στις ευρωπαϊκές εκλογές του ερχόμενου Μαΐου, η αξιοσημείωτη απόκλιση ανάμεσα στην αμερικανική και την ευρωπαϊκή οικονομία, το δράμα της παράτυπης μετανάστευσης και η εκρηκτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή είναι τα θέματα που απασχολούν τους εξέχοντες αρθρογράφους οι οποίοι φιλοξενούνται στο φετινό αφιέρωμα των «ΝΕΩΝ».

Θα διαταράξουν οι λαϊκιστές τη σύνθετη διαδικασία δημιουργίας της τραπεζικής ένωσης που αποτελεί προϋπόθεση για την ανάκαμψη του χρηματοπιστωτικού συστήματος της Ευρώπης; Πιθανότατα όχι, απαντά ο γνωστός βρετανός ιστορικός Νάιαλ Φέργκιουσον, ο οποίος δεν αποκλείει το ενδεχόμενο το ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να μιμηθεί τη Γερμανία: να προχωρήσει δηλαδή στη συγκρότηση ενός Μεγάλου Συνασπισμού των Χριστιανοδημοκρατών και των Σοσιαλδημοκρατών, γεγονός που θα αποτελέσει ένα ακόμη βήμα προς την περαιτέρω «γερμανοποίηση» της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Σε κάθε περίπτωση, η διακυβέρνηση της ευρωζώνης θα παραμείνει η ίδια, αφού η Γερμανία θα κάνει πάντα το ελάχιστο για να προστατεύει το ενιαίο νόμισμα. Αυτή τουλάχιστον είναι η πρόβλεψη του πάντα μαχητικού Τζορτζ Σόρος, ο οποίος κάνει την ενδιαφέρουσα παρατήρηση ότι η τάση προς τη διάλυση της Ευρώπης μπορεί να αντιστραφεί μόνο μέσα από την αναβίωση της απειλής που προέρχεται από τη Ρωσία. Πολλά θα εξαρτηθούν όμως και από την πορεία που θα ακολουθήσει η Κίνα. Μια επιτυχημένη μετάβαση προς μια πιο ανοιχτή κοινωνία θα σημάνει πιθανότατα για τη χώρα αυτή πολιτικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις. Μια αποτυχημένη μετάβαση θα προκαλέσει καταστολή στο εσωτερικό και συγκρούσεις με το εξωτερικό.

Το θεμελιώδες πρόβλημα που απειλεί την οικονομία του πλανήτη εξακολουθεί να είναι η έλλειψη παγκόσμιας ζήτησης, επισημαίνει ο νομπελίστας οικονομολόγος Τζόζεφ Στίγκλιτς. Μπορεί να αποφύγαμε μια δεύτερη Μεγάλη Υφεση, προέκυψε όμως μια Μεγάλη Ασθένεια, καθώς τα εισοδήματα ενός μεγάλου ποσοστού πολιτών σε ανεπτυγμένες οικονομίες μόλις και μετά βίας αυξάνονται (ο αμερικανός καθηγητής δεν αναφέρεται φυσικά στην Ελλάδα, όπου τα εισοδήματα έχουν καταρρεύσει). Και η κατάσταση αυτή θα παραμείνει η ίδια το 2014.

Την ίδια εκτίμηση κάνει – παραδόξως – και η διευθύντρια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου Κριστίν Λαγκάρντ, σύμφωνα με την οποία ο πλανήτης μπορεί θαυμάσια να δημιουργήσει σημαντικά περισσότερες θέσεις εργασίας χωρίς αυτό να τροφοδοτήσει πληθωριστικές πιέσεις. Οσο για την Ευρώπη, ο ιταλός πρωθυπουργός Ενρίκο Λέτα είναι κατηγορηματικός. Για να αποφασίσουν ποιος είναι ο καλύτερος δρόμος για το μέλλον, τονίζει, «οι ευρωπαίοι ηγέτες πρέπει να κοιτάξουν στο παρελθόν. Οι επενδύσεις στη βιομηχανία είναι το κλειδί για την αναζωογόνηση της ευρωπαϊκής οικονομίας».

Σημαντικό ρόλο για τη σταθερότητα της παγκόσμιας οικονομίας θα παίξουν οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Ο νέος πρόεδρος του Ιράν Χασάν Ροχανί υπόσχεται «μετριοπάθεια και κοινή λογική», αλλά στη Συρία ο πόλεμος συνεχίζεται με αμείωτη ένταση και η ενδοϊσλαμική αντιπαράθεση στην Τουρκία λαμβάνει εκρηκτικές διαστάσεις. Οπως επισημαίνει η Μάι Γιαμανί, συγγραφέας και ανθρωπολόγος από τη Σαουδική Αραβία, η Αραβική Ανοιξη κλόνισε τους στύλους του παλαιού καθεστώτος, αλλά δεν οδήγησε στη δημιουργία λειτουργικών δημοκρατιών.

Κι αυτοί που σίγουρα πληρώνουν το τίμημα είναι οι παράτυποι μετανάστες. Οι κυβερνήσεις, σημειώνει ο πρώην γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Κόφι Ανάν, πρέπει να αντιμετωπίσουν τη μετανάστευση ως μια βαθιά εγγενή διάσταση της ανθρώπινης περιπέτειας και να αναλάβουν τις ευθύνες τους ώστε να αποτραπούν νέες τραγωδίες όπως εκείνη τον περασμένο Οκτώβριο στη Λαμπεντούζα. «Οφείλουμε στους μετανάστες και τους πρόσφυγες περισσότερη συμπόνια», τονίζει ο Ανάν. «Διαφορετικά, θα συνεχίσουμε να ξυπνάμε και να βρίσκουμε κάθε τόσο έναν τάφο στις ακτές μας».

Για να κλείσουμε όμως με μια ευχάριστη νότα, ας κρατήσουμε μια φράση του Μπιλ Γκέιτς: «Κοιτώντας προς το 2014, είμαι πιο αισιόδοξος από ποτέ για την πρόοδο που μπορούμε να πετύχουμε χρησιμοποιώντας τη δύναμη των εμβολίων προκειμένου να χαρίσουμε σε όλα τα παιδιά, όπου κι αν ζουν, μια υγιή αφετηρία στη ζωή». Αυτό είναι το ζητούμενο, τα υπόλοιπα ακολουθούν.