Γιορτές, καιρός για «Καρυοθραύστη»

Από την πρεμιέρα του στην Αγία Πετρούπολη το 1892 χρειάστηκε να περάσουν 27 χρόνια για να ανέβει στη Μόσχα, 40 για το Λονδίνο, 50 για τις ΗΠΑ. Σήμερα δεν περνούν Χριστούγεννα χωρίς ο «Καρυοθραύστης», το διάσημο πια μπαλέτο του Πιότρ Ιλιτς Τσαϊκόφσκι, να παίζεται στις σκηνές όλου του κόσμου. Και στην Ελλάδα φέτος, σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, παίζονται ταυτόχρονα τρεις «Καρυοθραύστες».

Οι περισσότεροι χορογράφοι, είτε δουλεύουν στη Νέα Υόρκη είτε στη Σιγκαπούρη, επιλέγουν συνήθως την πρωτότυπη χορογραφία του Λεβ Ιβανόφ και του Μαριούς Πετιπά. Ωστόσο, διάσημοι χορογράφοι έχουν προσπαθήσει να δώσουν ένα πιο προσωπικό στίγμα στο έργο. Το μπαλέτο έχει λ.χ. χορογραφηθεί από τον Ρούντολφ Νουρέγεφ για τα Βασιλικά Μπαλέτα της Σουηδίας, τον Μιχαήλ Μπαρίσνικοφ για το Αμερικανικό Θέατρο Μπαλέτου, αλλά και τους Αλεξάντερ Γκόρσκι, Βασίλι Βαϊνόνεν, Ζορζ Μπαλανσίν, Γιούρι Γκριγκορόβιτς κ.ά.

Πρόκειται για το τρίτο και τελευταίο μπαλέτο του Πιότρ Ιλιτς Τσαϊκόφσκι. Ο ρώσος συνθέτης έγραψε το έργο το 1892, ενώ το λιμπρέτο βασίστηκε στη διασκευή του παραμυθιού «Ο Καρυοθραύστης και ο βασιλιάς των ποντικών» του Ε.Τ.Α. Χόφμαν που έκανε ο Αλέξανδρος Δουμάς. Η πρεμιέρα δόθηκε στο θέατρο Μαριίνσκι στην Αγία Πετρούπολη την Κυριακή 18 Δεκεμβρίου 1892. Σύμφωνα με το παραμύθι, παραμονή Χριστουγέννων, η Κλάρα παίρνει από τον νονό της έναν ξύλινο κινούμενο στρατιώτη που λειτουργεί και ως καρυοθραύστης. Τα υπόλοιπα παιδιά κοροϊδεύουν το καινούργιο της παιχνίδι και ο αδελφός της, ο Φριτζ, το σπάει. Στενοχωρημένη, η Κλάρα πηγαίνει να κοιμηθεί, μέχρι που σηκώνεται να βρει τον καρυοθραύστη όταν το ρολόι χτυπάει μεσάνυχτα. Τα παιχνίδια ζωντανεύουν, το κορίτσι μεταφέρεται σε έναν παραμυθένιο κόσμο και στο τέλος ο καρυοθραύστης μεταμορφώνεται σε έναν όμορφο πρίγκιπα.

Η πρώτη από τις «ελληνικές» εκδοχές της παράστασης παίζεται στο θέατρο Ολύμπια. Εχει τέσσερις διαφορετικές διανομές και πρωταγωνιστούν παλαιότεροι και νεότεροι χορευτές του Μπαλέτου της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, σε χορογραφία Ρενάτο Τζανέλα. Την Ορχήστρα της ΕΛΣ διευθύνουν οι Γιώργος Βράνος και Στέφανος Τσιαλής, ενώ συμμετέχει και η Παιδική Χορωδία της ΕΛΣ υπό τη διεύθυνση της Μάτας Κατσούλη.

Στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης τα Μπαλέτα της Αγίας Πετρούπολης παρουσιάζουν ένα νεωτερικό «Καρυοθραύστη», στον οποίο η αισθητική του κλασικού μπαλέτου συνδυάζεται με την «κοφτερή» τεχνική του πατινάζ. Η χορογραφία είναι του Ρώσου Κονσταντίν Ρασάντιν, πρώην χορευτή των Μπαλέτων Μαριίνσκι (πρώην Κίροφ), ο οποίος μεταφέρει στον πάγο την αυθεντική χορογραφία του Μαριούς Πετιπά με τη βοήθεια τριάντα πέντε χορευτών του καλλιτεχνικού πατινάζ.

Στο Μπάντμιντον, εξάλλου, το Μπαλέτο της Εθνικής Οπερας της Λετονίας παρουσιάζει το μπαλέτο σε δύο πράξεις και πέντε σκηνές, με πρόλογο και επίλογο, με αστέρια της παγκόσμιας σκηνής από το Κρατικό Μπαλέτο Βαυαρίας, το Εθνικό Μπαλέτο Κούβας, το Εθνικό Μπαλέτο Νορβηγίας, το Βασιλικό Μπαλέτο Αγγλίας και το Εθνικό Μπαλέτο Αγγλίας. Το λιμπρέτο και εδώ είναι του Μαριούς Πετιπά και η χορογραφία του Αϊβαρς Λεϊμάνις, βασισμένη στην πρωτότυπη του Βασίλι Βαϊνόνεν.

INFO
– Θέατρο Ολύμπια (Ακαδημίας 59-61, τηλ. 210-3662.100) Εως 5/1. Εισιτήρια: 7-50 ευρώ.
– Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης (25ης Μαρτίου και Παραλία, {LF}Νέα Παραλία, Θεσσαλονίκη, τηλ. 2310-8958.000) έως 22/12. Εισιτήρια: 10-45 ευρώ.
– Θέατρο Μπάντμιντον (Ολυμπιακά Ακίνητα Γουδή, τηλ. 210-8840.600) από 25/12 έως 5/1. Εισιτήρια: 10-65 ευρώ.