Τα παιχνίδια της αφής

Το 1936 η ελβετίδα καλλιτέχνις Μερέ Οπενχάιμ βρισκόταν σε ένα παριζιάνικο καφέ μαζί με τον Πάμπλο Πικάσο και την Ντόρα Μάαρ. Η Οπενχάιμ φορούσε ένα μεταλλικό βραχιόλι που έφτιαξε η ίδια, ντυμένο με γούνα. Ο Πικάσο αστειεύτηκε ότι οποιοσδήποτε μπορούσε να ντύσει οτιδήποτε με γούνα και η Οπενχάιμ τού απάντησε: «Ακόμη και αυτό το φλιτζάνι με το πιάτο του». Καθώς το τσάι της κρύωνε φώναξε: «Γκαρσόν, λίγη γούνα παραπάνω».

Τώρα η γούνα γίνεται παιχνίδι. Από τις σαγιονάρες κολυμβητηρίου με την εσωτερική γούνινη επένδυση την οποία πρόσθεσε η Φοίβη Φάιλο για να δώσει μια κατεύθυνση προς τη ραθυμία και τη σπιτική αναδίπλωση,  έως τις αστείες, αγριεμένες μούρες που διακοσμούν τις υπέρκομψες τσάντες Fendi. Η προέλευση της έμπνευσης για αυτές τις πολύχρωμες μορφές από επεξεργασμένα κομμάτια πολύτιμης γούνας βιζόν παραπέμπει απευθείας στην επιτυχία των «θυμωμένων πουλιών», γνωστών ως Angry Birds στους εθισμένους χρήστες παιχνιδιών για έξυπνα τηλέφωνα.

Η γούνα γίνεται ποπ. Σαν να τη χτύπησε ηλεκτροφόρο καλώδιο τινάζεται από τους ώμους μοιραίων γυναικών του παρελθόντος. Και γίνεται υλικό πειραματισμού για νέες χειροποίητες τεχνικές επεξεργασίας, κατά την άποψη του Τομ Φορντ. Ο Φορντ προσκάλεσε τις θαυμάστριες της γκλάμορ αισθητικής του να καταπολεμήσουν τις ενοχές τους για τους άσπλαγχνους πόθους τους προς τα γουνοφόρα ζώα.  

Σε αυτή την περίπτωση, το άλλοθι είναι η διασταύρωση πολιτισμικών παραδόσεων των εσκιμώων Ινουίτ με επίστρωση από υπόσχεση σε ένα ντίσκο πάρτι και με ένα πέρασμα από την αισθητική των κόμικς μάνγκα. Εκεί ανάμεσα βρήκε χώρο και η χιουμοριστική αντίληψη της νεότερης γενιάς σχεδιαστών, οι οποίοι χρησιμοποιούν ψεύτικες γούνες σε παράλογους χρωματισμούς και συνδυασμούς σχεδίων για να υπαινιχθούν τη χαμένη αθωότητα μέσα από τα λούτρινα μικρά ζώα, σύμβολα της παιδικής αφέλειας.

Στο μεταξύ οι επαγγελματίες της διαφωνίας, της μαχόμενης πλευράς των ακτιβιστών οικολόγων, εμπλέκουν πεποιθήσεις χορτοφαγίας με φιλοσοφικές αντιλήψεις περί ιερών αγελάδων και απαγόρευσης της χρήσης δέρματος και τριχώματος των ζώων.

Το χρονικό των ακτιβιστικών κινητοποιήσεων άρχισε το 1995, όταν η μαχητική οργάνωση για την προστασία των ζώων PETA επιστράτευσε πέντε πασίγνωστα μοντέλα, τα οποία φωτογραφίστηκαν γυμνά με την επιγραφή: «Καλύτερα γυμνή παρά με γούνα».

«Η γούνα είναι σέξι και κάνει τη γυναίκα που τη φοράει να δείχνει ερωτική και αισθησιακή». Αυτό ήταν το μάθημα που παρέδωσαν οι ντίβες του Χόλιγουντ με τις ταινίες τους τις δεκαετίες του ’30 και του ’50. Το μάθημα διακόπηκε όταν η Μπριζίτ Μπαρντό άρχισε τον προσωπικό της αγώνα κατά της γούνας και της εκμετάλλευσης των ζώων, στα μέσα του ’70. Σε αυτό βοήθησε και το φεμινιστικό κίνημα που ταίριαξε τη χειραφέτηση με τη φιλοζωία. Με τη Συνθήκη της Ουάσιγκτον το 1971 που απαγορεύει τη χρήση τριχωμάτων και δερμάτων ιαγουάρου, πάνθηρα και φώκιας, το επιχειρηματικό ενδιαφέρον για τη γούνα στράφηκε στην εκτροφή γουνοφόρων ζώων σε ειδικές φάρμες.

Σήμερα όλο και περισσότεροι γεωλόγοι ζητούν να «γυρίσει σελίδα» ο πλανήτης. Ο άνθρωπος, λένε, ασκεί τόσο καθοριστική επίδραση στη μοίρα της Γης με την κλιματική αλλαγή, την ερημοποίηση και τη Βιομηχανική Επανάσταση, που έχει χαράξει η αυγή μιας νέας γεωλογικής εποχής. Την ονόμασαν Ανθρωπόκαινο και θεωρούν ότι ήδη τη διανύουμε. Αν η πρότασή τους γίνει δεκτή, η Γη θα αφήσει πίσω την Ολόκαινο Εποχή, η οποία εγκαινιάστηκε πριν από περίπου 12.000 χρόνια, όταν έλειωσαν οι πάγοι της Εποχής των Παγετώνων. Πρόσφατα το νέο μουσικό βίντεο «Bound 2» του Κάνιε Γουέστ προκάλεσε αίσθηση. Σε αυτό, πάνω από το σπορ πουκάμισό του φοράει ένα κομμάτι γούνας παραπέμποντας στο αρχέτυπο του αρσενικού κυνηγού θηραμάτων την εποχή των σπηλαίων, κατά την περίοδο του Νεάντερταλ. Στη νέα εποχή, η εικόνα του διάσημου αμερικανού ράπερ προκαλεί ανοίκεια αίσθηση, μη συμβατή με τις συνθήκες του παρόντος. Αλλά και δικαιολογημένα ποθητή, αφού είναι απαγορευμένη.