Εφτασε στη γειτονιά του Ηλίου

Λιγότερο θέαμα από το αναμενόμενο φαίνεται ότι θα προσφέρει τελικά ο κομήτης ISON, ο οποίος ενώ πέρασε τα πρώτα τεσσεράμισι δισεκατομμύρια χρόνια της ύπαρξής του στα πιο απόμακρα σημεία του ηλιακού μας συστήματος σήμερα αναμένεται να καεί στον… κλίβανο του Ηλίου. Βέβαια ουδείς γνωρίζει με βεβαιότητα εάν θα συντριβεί στον Ηλιο ή θα τον αποφύγει και, όπως αναφέρουν έλληνες επιστήμονες, «γι’ αυτό μπορούμε να είμαστε σίγουροι μόνο σήμερα το βράδυ». Εάν δεν καεί, στις 26 Δεκεμβρίου θα δούμε ένα από τα πιο λαμπρά διαστημικά φαινόμενα στην Ιστορία.

Η γειτνίαση του κομήτη ISON (International Scientific Optical Network, δηλαδή Διεθνές Επιστημονικό Οπτικό Δίκτυο), όπως ονομάστηκε, αλλά και η πιθανή καταστροφή του από τη θερμοκρασία του Ηλίου και τη βαρύτητα σήμερα το βράδυ θα δώσουν την ευκαιρία στους επιστήμονες για μία μοναδική παρατήρηση στον συγκεκριμένο κομήτη, τα υλικά που τον αποτελούν, αλλά και να συλλέξουν σημαντικές πληροφορίες για τα υλικά που συνθέτουν τους πλανήτες. «Είναι σαν να παρατηρείς έναν δεινόσαυρο του ηλιακού συστήματος», λέει ο ερευνητής Κάρι Λίσε, από το Εργαστήριο Εφαρμοσμένης Φυσικής του Πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς στη Βαλτιμόρη.

ΦΑΝΤΑΣΜΑΓΟΡΙΚΟ ΘΕΑΜΑ. Εάν ο κομήτης τελικά δεν καταστραφεί, μολονότι πολλοί είναι οι επιστήμονες που εκτιμούν ότι δεν θα τα καταφέρει, θα προσφέρει φαντασμαγορικό θέαμα καθώς θα πλησιάζει στη Γη στις αρχές Δεκεμβρίου και επίσης στη φάση που θα απομακρύνεται. Ο κομήτης τότε θα είναι ορατός και από την Ελλάδα. «Το εάν θα καταστραφεί ή όχι θα το μάθουμε σήμερα μεταξύ 8.00 με 10.30 το βράδυ. Κανονικά θα προσπεράσει τον Ηλιο σε απόσταση 1.200.000 χιλιόμετρων και η θερμοκρασία του θα φτάσει έως 2.700 βαθμούς Κελσίου», εξηγεί στα «ΝΕΑ» ο Διονύσης Σιμόπουλος, αστροφυσικός, διευθυντής του Ευγενιδείου Πλανηταρίου.

Τα τελευταία χρόνια οι αστρονόμοι παρατήρησαν πολλούς κομήτες που κινούνται κοντά στον Ηλιο. Αυτός όμως είναι διαφορετικός από τους άλλους. Ανακαλύφθηκε τον Σεπτεμβρίου του 2012 από το διεθνές επιστημονικό οπτικό δίκτυο και πιστεύεται ότι προήλθε από το νεφέλωμα του Οορτ, το οποίο είναι μία σφαίρα από διαστημικά υπολείμματα και βρίσκεται σε απόσταση περίπου ενός έτους φωτός από τον Ηλιο. Ο συγκεκριμένος κομήτης πιθανότητα αποχωρίστηκε πριν από μερικά εκατομμύρια χρόνια, εξαιτίας των δυνάμεων της βαρύτητας, από ένα αστέρι και κατέληξε στο εσωτερικό του δικού μας ηλιακού συστήματος. Στην αρχή οι επιστήμονες πίστευαν ότι η διάμετρος του πλανήτη ήταν μερικά χιλιόμετρα, αλλά με συνεχείς παρατηρήσεις και αφότου πέρασε από τον Αρη έλαβαν φωτογραφίες οι οποίες έδειξαν τελικά ότι το μέγεθός του είναι περίπου 1 χιλιόμετρο.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ. Επειδή ο κομήτης αυτός ανακαλύφθηκε καθώς ερχόταν από τόσο μακριά, οι αστρονόμοι είχαν αρκετό χρόνο μπροστά τους για να οργανώσουν τις παρατηρήσεις τους. Με υπέρυθρη φωτογράφιση κατάφεραν να αποκαλύψουν ότι ο κομήτης περιβάλλεται από μία μπάλα διοξειδίου του άνθρακα. Ετσι, υποθέτουν ότι το διοξείδιο του άνθρακα στο πρώιμο ηλιακό σύστημα ήταν πολύ πιο διαδεδομένο από ότι ήταν το μονοξείδιο του άνθρακα. Επιπλέον, όσο ο κομήτης αυτός πλησιάζει τον Ηλιο η ουρά του ταλαντώνεται εξαιτίας του ηλιακού ανέμου, δίνοντας στους επιστήμονες τη μοναδική ευκαιρία να μελετήσουν αναλυτικά τον ηλιακό άνεμο. Μάλιστα, όπως εξηγεί ο κ. Σιμόπουλος, «τις τελευταίες ημέρες ο κομήτης έχει αρχίσει να συμπεριφέρεται περίεργα, άλλοτε αυξάνοντας τη φωτεινότητά του και άλλοτε μειώνοντάς την. Αυτό οδήγησε σε θεωρίες ότι ο κομήτης ήδη έχει αρχίσει να σπάει σε μικρότερα κομμάτια».

Αλλά ακόμη και εάν διαλύεται σε κομμάτια, αυτό θα είναι πολύ χρήσιμο για τους επιστήμονες. Ο δρ Λίσε εξηγεί ότι οι επιστήμονες «καταλαβαίνουν πώς τα σωματίδια σκόνης μπορούν να μετασχηματιστούν σε μεγαλύτερα κομμάτια και να γίνουν χαλίκια ή μεγαλύτερα τμήματα ύλης. Αυτά με τη σειρά τους μπορούν να συγκεντρωθούν, να ενωθούν και να σχηματιστούν κομήτες». Είναι γνωστό ότι όταν τα χαλίκια αυτά χτυπούν το ένα με το άλλο διαλύονται. Εάν όμως δούμε τη διαδικασία ανάστροφα, λένε οι ειδικοί, μπορούμε να μάθουμε πώς οι ίδιοι οι κομήτες σχηματίζονται.

Εάν τελικά ο κομήτης δεν διαλυθεί, η θερμοκρασία θα εκσφενδονίσει τα εσωτερικά στρώματα του πυρήνα αποκαλύπτοντας το εσωτερικό του, κάτι που σημαίνει ότι με τον ηλιακό άνεμο η ουρά του θα είναι ιδιαίτερα πυκνή και φυσικά θα δημιουργηθεί μία κεφαλή αρκετά μεγάλη (κεφαλή είναι όλα τα υλικά που δημιουργούνται γύρω από τον πυρήνα), οπότε θα αρχίσει από την επόμενη εβδομάδα να φαίνεται ο κομήτης ιδιαίτερα λαμπερός με γυμνό μάτι, με τη φωτεινότητα που έχει η Αφροδίτη.

«Το γεγονός είναι ένα, ότι θα προσπεράσει σε μεγάλη απόσταση τη Γη, περίπου 40 εκατομμύρια χιλιόμετρα, όταν ο Αρης απέχει από εμάς περίπου 56 εκατ. χιλιόμετρα. Αν δεν καεί/διαλυθεί θα φαίνεται στον ουρανό από την ερχόμενη εβδομάδα και θα προσπεράσει στην πλησιέστερη απόστασή του από τη Γη στις 26 Δεκεμβρίου. Και μέχρι τα μέσα Ιανουαρίου θα φαίνεται στον ουρανό», λέει ο κ. Σιμόπουλος.

Αυξομειώνεται η φωτεινότητά του
Τις τελευταίες ημέρες ο κομήτης έχει αρχίσει να συμπεριφέρεται περίεργα, άλλοτε αυξάνοντας τη φωτεινότητά του και άλλοτε μειώνοντάς την. Αυτό οδήγησε σε θεωρίες ότι ο κομήτης ήδη έχει αρχίσει να σπάει σε μικρότερα κομμάτια
Διονύσης Σιμόπουλος αστροφυσικός, διευθυντής του Ευγενιδείου Πλανηταρίου

Links