Πόσο καλό μας κάνουν;

Στις αρχές του μήνα, μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «British Medical Journal» κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ίσως δεν είναι πολύ καλή ιδέα να παίρνουμε αντιφλεγμονώδη παυσίπονα – αντιπυρετικά όταν έχουμε ίωση.

Ομάδα επιστημόνων με επικεφαλής τον δρα Πολ Λιτλ, καθηγητή Πρωτοβάθμιας Φροντίδας της Υγείας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Σαουθάμπτον, κατέγραψε την πορεία της υγείας 899 πασχόντων από λοιμώξεις της ανώτερης αναπνευστικής οδού για να δει τι τους βοηθούσε και τι όχι.

Οπως διαπίστωσαν, όσοι έπαιρναν αντιφλεγμονώδη παυσίπονα – αντιπυρετικά είχαν κατά 50% έως 70% περισσότερες πιθανότητες να επιστρέψουν έναν μήνα αργότερα στον γιατρό τους με επίμονα συμπτώματα, σε σύγκριση με τους εθελοντές που έπαιρναν παυσίπονα – αντιπυρετικά δίχως αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες.

Ο δρ Λιτλ δήλωσε ότι το εύρημα ήταν απρόσμενο και προξένησε έκπληξη στην ερευνητική ομάδα, αλλά έχει μια λογική: η φλεγμονή αποτελεί σημαντικό τμήμα της αντίδρασης του ανοσοποιητικού στις επιθέσεις των ιών και ίσως η καταστολή της έχει ως συνέπεια παρατεταμένα συμπτώματα ή εξέλιξη των συμπτωμάτων σε μερικούς ασθενείς.

Τι γίνεται, όμως, με τα άλλα «γιατρικά» που παίρνουμε για να αντιμετωπίσουμε τις ιώσεις του χειμώνα; Είναι αποδοτικά ή όχι; Να τι έχουν δείξει οι έως τώρα μελέτες για μερικά από τα πιο συνηθισμένα.

Ζεστά ροφήματα

_Τον Δεκέμβριο του 2008 επιστήμονες από το Κέντρο Κοινού Κρυολογήματος του Πανεπιστημίου του Κάρντιφ, στην Ουαλία, δημοσίευσαν στην επιθεώρηση «Rhinology» μελέτη με 30 εθελοντές, στην οποία εξέτασαν κατά πόσο μπορούν να καταπραΰνουν τα πολύ ζεστά ροφήματα τα συμπτώματα της γρίπης και του κρυολογήματος, καθώς και αν είναι πιο αποτελεσματικά από τα ροφήματα σε θερμοκρασία δωματίου.

Οι ερευνητές με επικεφαλής τον δρα Ρόναλντ Εκλς, καθηγητή στη Σχολή Βιοεπιστημών και διευθυντή του Κέντρου Κοινού Κρυολογήματος του Πανεπιστημίου του Κάρντιφ, στην Ουαλία, διαπίστωσαν ότι τα σχεδόν καυτά ροφήματα παρείχαν άμεση και παρατεταμένη ανακούφιση από το συνάχι, τον βήχα, το φτάρνισμα, τον πονόλαιμο, τα ρίγη και την κόπωση, ενώ τα ροφήματα σε θερμοκρασία δωματίου ανακούφιζαν μόνον από το συνάχι, τον βήχα και το φτάρνισμα.

Το συμπέρασμα των ερευνητών ήταν ότι τα ευρήματά τους υποστηρίζουν την ευρέως διαδεδομένη πεποίθηση ότι ένα καυτό ρόφημα είναι ωφέλιμο για τα περισσότερα συμπτώματα του κοινού κρυολογήματος και της γρίπης.

Μέλι

_Οι μελέτες για την αξία του μελιού εναντίον των ιώσεων είναι αρκετές και έχουν διεξαχθεί τόσο σε παιδιά όσο και σε ενηλίκους.

Επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ και διάφορα ιατρικά κέντρα του Ισραήλ δημοσίευσαν πέρυσι στο επιστημονικό περιοδικό «Pediatrics» μελέτη με 300 παιδιά, ηλικίας 1 έως 5 ετών, στην οποία διερεύνησαν κατά πόσο μπορεί το μέλι να καταπραΰνει τον νυχτερινό βήχα και να βελτιώσει τον ύπνο.

Ολα τα παιδιά έπασχαν από λοίμωξη του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος που τα ταλαιπωρούσε για χρονικό διάστημα έως μία εβδομάδα.

Οι ερευνητές χώρισαν τα παιδιά σε τέσσερις ομάδες. Στις τρεις από αυτές χορήγησαν διάφορα είδη μελιού μισή ώρα πριν από τη βραδινή κατάκλιση και στην τέταρτη μια ανενεργό ουσία (ψευδοφάρμακο).

Οποιο μέλι κι αν έφαγαν τα παιδιά, η σοβαρότητα και η συχνότητα του βήχα τους μειώθηκαν σημαντικά, με αποτέλεσμα να κοιμηθούν πολύ καλύτερα εκείνο το βράδυ.

Ανάλογα ευρήματα είχε και μελέτη του 2007, που διεξήχθη σε 105 παιδιά και δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Archives of Pediatric & Adolescent Medicine». Σε αυτή τη μελέτη, τα παιδιά έτρωγαν πριν μπουν για ύπνο δύο κουταλάκια του καφέ μέλι, ενώ η αντιβηχική δράση του μελιού συγκρίθηκε με αυτήν ενός φαρμάκου που συχνά χορηγείται για να μειώνει τον βήχα των παιδιών.

Υπενθυμίζεται ότι οι παιδίατροι δεν συνιστούν να χορηγείται μέλι σε μικρά παιδιά (συνήθως στις ηλικίες κάτω του 1 έτους, αλλά καλύτερα είναι ένα σχετικό ερώτημα στον παιδίατρο).

Φέτος τον Σεπτέμβριο, εξάλλου, επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο Ιατρικών Επιστημών Baqiyatallah, στην Τεχεράνη, δημοσίευσαν στο επιστημονικό περιοδικό «Primary Care Respiratory Journal» αντίστοιχη μελέτη σε 97 εθελοντές, μέσης ηλικίας 40 ετών.

Σε αυτήν τη μελέτη εξετάστηκε η κατανάλωση καφέ με μέλι ως μέθοδος καταπράυνσης του βήχα που επιμένει επί τρεις εβδομάδες ή περισσότερο έπειτα από μια ίωση. Το συμπέρασμα της μελέτης ήταν πως ο καφές με το μέλι ήταν πιο αποτελεσματικός απ’ ό,τι ορισμένα από τα φάρμακα που χορηγούνται σε τέτοιες περιπτώσεις.

Βιταμίνη C

_Η αξία του ασκορβικού οξέος (όπως είναι η πλήρης ονομασία της βιταμίνης C) στην πρόληψη και τη θεραπεία των ιώσεων διχάζει εδώ και επτά δεκαετίες την επιστημονική κοινότητα.

Για να δώσουν μια πειστική απάντηση στο θέμα, επιστήμονες από το Τμήμα Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου του Ελσίνκι, στη Φινλανδία, ανέλυσαν συνδυαστικά μεταξύ τους 29 σχετικές μελέτες των τελευταίων 50 ετών, στις οποίες είχαν συμμετάσχει συνολικά 11.306 εθελοντές.

Οπως διαπίστωσαν, η συστηματική λήψη βιταμίνης C δρα προληπτικά εναντίον των ιώσεων μόνο στους ασκουμένους και γενικώς σε όσους καταπονούνται σωματικά σε συστηματική βάση, όπως οι μαραθωνοδρόμοι, οι σκιέρ και οι στρατιώτες.

Ωστόσο, εάν κάποιος εκδηλώσει μια ίωση, η λήψη της βιταμίνης μπορεί να μειώσει τη διάρκειά της κατά 8% στους ενηλίκους και κατά 14% στα παιδιά, ενώ μπορεί να μειώσει και τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων της.

Καλές φυσικές πηγές βιταμίνης C είναι οι καυτερές και οι κόκκινες πιπεριές, τα ακτινίδια, το μπρόκολο, ο μαϊντανός, τα λαχανάκια Βρυξελλών, τα φραγκοστάφυλα, η παπάγια, οι φράουλες, τα πορτοκάλια, τα λεμόνια, τα γκρέιπ φρουτ, τα μανταρίνια και πολλά άλλα φρούτα και λαχανικά. 

Κοτόσουπα
Μερικές επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι η κοτόσουπα έχει αληθινή ιατρική αξία. Η πιο γνωστή από αυτές, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Chest» το 2000, διεξήχθη από ομάδα επιστημόνων υπό τον δρα Στίβεν Ρέναρντ, καθηγητή Ιατρικής στον Τομέα Πνευμονολογικής & Επείγουσας Ιατρικής του Πανεπιστημίου της Νεμπράσκα, στην Ομαχα. Ο δρ Ρέναρντ και οι συνεργάτες του πραγματοποίησαν εργαστηριακά τεστ για να δουν εάν η κοτόσουπα καταπολεμά όντως τις ιώσεις. Χρησιμοποιώντας δείγματα αίματος από εθελοντές, διαπίστωσαν ότι η σούπα αναχαίτιζε την κίνηση των ουδετερόφιλων κυττάρων – του πιο συνηθισμένου τύπου λευκών αιμοσφαιρίων που αμύνονται εναντίον των λοιμώξεων. Οι ερευνητές διατύπωσαν την υπόθεση ότι η κοτόσουπα, εμποδίζοντας την εξάπλωση αυτών των κυττάρων στο σώμα, ουσιαστικά μειώνει τα συμπτώματα των ιώσεων στο ανώτερο αναπνευστικό σύστημα. Οι ερευνητές επανέλαβαν το πείραμά τους με σπιτική κοτόσουπα και με κοτόσουπες του εμπορίου, και όλες είχαν ανάλογη επίδραση. Σε μια άλλη, προγενέστερη μελέτη, ερευνητές από το Ιατρικό Κέντρο Mount Sinai, στο Μαϊάμι, είχαν εξετάσει τις επιδράσεις της κοτόσουπας στη ροή αέρα και στο συνάχι 15 εθελοντών. Οι εθελοντές κατανάλωσαν κρύο νερό, σχεδόν καυτό νερό ή κοτόσουπα. Οπως είχαν γράψει οι ερευνητές στο ίδιο επιστημονικό περιοδικό, τα ζεστά υγρά γενικώς βελτίωναν το συνάχι, αλλά η κοτόσουπα ασκούσε τη μεγαλύτερη επίδραση.