«Αλλο πράγμα οι καφετέριες»

Στην πρώτη παρουσίαση «Των καφενείων της Ελλάδας» στον πολυχώρο Αθηναΐς, σε μια βραδιά που, με τόσους καλοστεκούμενους κυρίους και κυρίες, απαλή τζαζ, προϊόντα χορηγών να σερβίρονται από αιθέριες υπάρξεις, η ατμόσφαιρα δεν θύμιζε ακριβώς καφενείο. Το προσομοίασε ίσως η ποικιλία των ομιλητών, μια παρέα κανονική, από τον αρχιτέκτονα Τάσο Μπίρη, τον στιχουργό Λευτέρη Παπαδόπουλο, τη δημοσιογράφο και σύζυγο του Γιώργου Πίττα, Μπήλιω Τσουκαλά, και τον επίσης δημοσιογράφο Ηλία Προβόπουλο.

Αυτοσυστηνόμενος σαν παιδί των καφενείων, ο Λευτέρης Παπαδόπουλος θυμήθηκε τον πιτσιρικά εαυτό του που από τις ακτές της Μυτιλήνης περνούσε απέναντι, σε ένα καφενείο με ένα «Τουρκάκι» που βούταγε το δάχτυλο στους καφέδες για να σιγουρευτεί ότι τους σερβίρει σωστά, αναφέρθηκε στα ελληνικά καφενεία της Γερμανίας, στα οποία αν δεν πήγαιναν οι μετανάστες να μιλήσουν τη γλώσσα τους ήταν χαμένοι και εγκωμίασε το βιβλίο ως «το καλύτερο που διάβασα εδώ και δέκα χρόνια».

Ο Γιώργος Πίττας θυμήθηκε, ανάμεσα σε άλλα, τον Χορευτή στα Θολάρια της Αμοργού, όπου ο καφετζής του διηγιόταν πως ο πατέρας του, στον ίδιο χώρο, εργαζόταν σαν εκδοροσφαγέας, τσαγκάρης, καφετζής-ταβερνιάρης και μπαρμπέρης. Εξέφρασε την ευχή να γίνει κάτι για να σωθούν μερικά ιστορικά καφενεία, με μια κάποια σύμπραξη της Πολιτείας φυσικά, αλλά και ευχαρίστησε φίλους, χορηγούς και τη φωτογραφική μηχανή του.

Σήμερα πιστεύει ότι απουσιάζει το αντίστοιχο του παλιού καφενείου. Οχι μόνο γιατί «έχουν εκλείψει τα κεράσματα, αλλά και γιατί στις καφετέριες η ώρα “σκοτώνεται”, ενώ στα παλιά καφενεία είχε μεγαλύτερη κοινωνική σπουδαιότητα». Παρατηρεί ότι οι νέοι ιδιοκτήτες «σήμερα έχουν μια καφετέρια, αύριο δεν την έχουν, τη στιγμή που τα παλιά καφενεία ήταν κανονικά τοπόσημα», πολυχώροι στους οποίους ο καφετζής χαιρετούσε τους πάντες και δημιουργούσε ατμόσφαιρα – ένας «γρουσούζης» δεν θα τα κατάφερνε.