Ενα ελαιοτριβείο – ορόσημο πολιτισμού στη Λέσβο

«Την Πρωτοχρονιά, όταν δεν σφύριζε η μπουρού, έλεγε ο κόσμος: “Αν δεν σφυρίξει η μπουρού του Βρανά, εμείς δεν καταλαβαίνουμε πως μπαίνει ο καινούργιος χρόνος…”».

Για τους κατοίκους του Παπάδου Λέσβου το ελαιοτριβείο της οικογένειας Βρανά, από το 1887 που χτίστηκε μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1970 που σταμάτησε η λειτουργία του, ήταν σημείο αναφοράς.

Το ίδρυσε ο Βρανάς Νικολάου, παππούς τού νομπελίστα μας ποιητή Οδυσσέα Ελύτη, και για περίπου 30 χρόνια μετά το τέλος της λειτουργίας του κατέρρεε καθώς έχανε το παιχνίδι με τη φθορά του χρόνου. Μέχρι που πριν από πέντε χρόνια περιήλθε στην κυριότητα της αστικής μη κερδοσκοπικής εταιρείας Αρχιπέλαγος που το μετέτρεψε σε ένα πρότυπο θεματικό μουσείο. Στο Ελαιοτριβείο – Μουσείο Βρανά πλέον ο επισκέπτης μπορεί να ενημερωθεί για την ιστορία και την παραδοσιακή διαδικασία παραγωγής του ελαιόλαδου και να δει από κοντά τον μηχανολογικό εξοπλισμό της εποχής και το σπάνιο αρχειακό υλικό. Καθώς και δύο μόνιμες εκθέσεις: μία με έργα σπουδαίων ελλήνων ζωγράφων εμπνευσμένα από το ελαιοτριβείο και μία που παρουσιάζει τους δεσμούς του Οδυσσέα Ελύτη με τον τόπο καταγωγής του, τη Λέσβο.

Η παρουσίαση του ιδιαίτερης αισθητικής Οδηγού του ελαιοτριβείου έγινε προχθές στο Μουσείο Μπενάκη με οικοδεσπότη τον βουλευτή και ιδρυτικό μέλος του Αρχιπελάγους, Νίκο Σηφουνάκη, που, ως αρχιτέκτονας, επιμελήθηκε την αναστήλωση του οικήματος. Ο διευθυντής του Μουσείου Μπενάκη Αγγελος Δεληβορριάς, ο πρόεδρος της εταιρείας Αρχιπέλαγος σκηνοθέτης Νίκος Κούνδουρος και ο ποιητής και αντιπρόεδρος της εταιρείας Λ. Παπαδόπουλος υπογράμμισαν, μεταξύ άλλων, τη σημασία της έκδοσης του Οδηγού για την ανάδειξη του θεματικού μουσείου.