Η τρόικα για σκι και ο ΣΥΡΙΖΑ στο βουνό

Εν αρχή ην ο ΣΥΡΙΖΑ. Μετά, με βραχεία κεφαλή, έρχεται η τρόικα. Τόσο το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης όσο και οι κ.κ. Τόμσεν, Μορς, Μαζούχ και Σία – με λίγη βοήθεια από τον χειμερινό σκιέρ Τόμας Βίζερ! – καθόρισαν με πρωτοβουλίες τους τις εξελίξεις των τελευταίων ημερών. Και κούνησαν ένα τοπίο που φαινόταν, αν όχι παγωμένο, πάντως παγιωμένο. ΣΥΡΙΖΑ και τρόικα δημιούργησαν ερωτηματικά. Από την απάντησή τους προκύπτει μια εικόνα όχι μόνο τι προοιωνίζεται ο Δεκέμβριος στην ελληνική πολιτική αλλά και πώς θα κυλήσει το 2014.

Η «γόμωση» της μομφής

Το πρώτο και κύριο ερώτημα είναι η πρόταση μομφής. Γιατί σε αυτή τη φάση; Η απάντηση δεν έχει να κάνει ούτε με το Τέξας ούτε με τα εσωκομματικά του ΣΥΡΙΖΑ. Υπουργός που κάθησε στα κυβερνητικά έδρανα το περασμένο Σαββατοκύριακο απεκόμισε την εντύπωση ότι «η Κουμουνδούρου αλλάζει ρυθμό. Αυτοί δεν ενδιαφέρονται πλέον για την ανατροπή της κυβέρνησης, αλλά πάνε στη λογική του ώριμου φρούτου. Θα περιμένουν. Απλώς η στροφή ντύθηκε με ένα πολιτικό πυροτέχνημα, την πρόταση δυσπιστίας, ώστε να δημιουργηθεί ένταση και προπέτασμα καπνού…»

Η ανάλυση έχει πολιτική λογική. Δεν ανταποκρίνεται όμως στην αλήθεια. Και έρχεται να υπενθυμίσει ότι ο ΣΥΡΙΖΑ είναι και πολιτικά παρεξηγημένος ως προς τη στρατηγική του, αλλά και άγνωστος πλανήτης για τους αστροφυσικούς της ελληνικής πολιτικής που αγωνίζονται να βγάλουν άκρη με το τηλεσκόπιο.

Ο ΣΥΡΙΖΑ κατέθεσε πρόταση μομφής γιατί έπρεπε να το κάνει. Επρεπε δηλαδή να καταγράψει την πλήρη αντίθεσή του με την κυβερνητική πολιτική – κάτι που συνιστά κεντρική προγραμματική του θέση αλλά και τον λόγο της ύπαρξής του. Με όρους πολιτικού χρονοδιαγράμματος, αυτό μπορούσε να γίνει μόνο τώρα. Τον Δεκέμβριο έρχεται ο προϋπολογισμός. Και τον Ιανουάριο ξεκινάει – όσο απίστευτο κι αν ακούγεται στο παρόν κλίμα – η ελληνική προεδρία της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Στο εξάμηνο που θα διαρκέσει, ακόμη και οι πλέον θερμοκέφαλοι αποκλείουν τις εκλογές. Ο πολιτικός χρόνος παγώνει, μπαίνοντας σε αγκύλες. Αρα ό,τι έπρεπε να γίνει, έπρεπε να γίνει τώρα. Ετσι απλά.

Το ΠΑΣΟΚ ως πίβοτ

ΕΡΩΤΗΜΑ δεύτερο: Θέλει ο ΣΥΡΙΖΑ εκλογές; Ή προτιμά το πιο αργό τέμπο; Οσο κι αν φαίνεται παράξενο, ο ΣΥΡΙΖΑ θέλει εκλογές – το συντομότερο. Το τάιμινγκ δεν ενδιαφέρει. Η επιθυμία για την εξουσία δεν είναι άσχετη με την ορμή της νεότητας που διακρίνει τον ίδιο τον Αλέξη Τσίπρα και την ηγετική ομάδα της Κουμουνδούρου. Αλλά και με τη συνειδητοποίηση ότι ο ΣΥΡΙΖΑ έχει πλαφόν ως προς τις επιδιώξεις του σε ποσοστά. Αν, για μια στιγμή, δούμε τα πράγματα με την οπτική γωνία των τσιπραίων, τότε αντιλαμβανόμαστε ότι δεν «βλέπουν» αυτοδυναμία. Μπορεί να ηδονίζονται με «πληροφορίες» για την περίφημη δημοσκόπηση της αμερικανικής πρεσβείας που εμφανίζει τον ΣΥΡΙΖΑ μπροστά και τον Τσίπρα καταλληλότερο για πρωθυπουργό. Ωστόσο, η δημοσκόπηση αυτή απλώς δεν υπάρχει! Οι δημοσκοπήσεις που έχουν στα smartphones τους οι συνεργάτες του αρχηγού του ΣΥΡΙΖΑ τούς δίνουν ένα ποσοστό της τάξης του 30% και μια διαφορά τριών ή τεσσάρων μονάδων από τη ΝΔ. Ακόμη κι αν υποθέσουμε, όπως κάνουν ευνοϊκά διακείμενοι προς την Κουμουνδούρου αναλυτές, ότι υπάρχει ενσωματωμένη στο ποσοστό αυτό μια κρυφή υπεραξία – όπως, τηρουμένων των αναλογιών, έγινε με το ΠΑΣΟΚ το 2009 που εκτινάχθηκε πολύ πάνω από τις εκτιμήσεις – η υπεραξία αυτή δεν οδηγεί σε καμία περίπτωση σε αυτοδυναμία. Αρα, το ζητούμενο είναι μια κυβέρνηση συνεργασίας.

Με τον Καμμένο; Οχι. Δεν τον θέλουν. Είναι η λύση της τελευταίας καταφυγής. Με τη ΔΗΜΑΡ; Αναγκαστικά, αλλά το πιθανότερο είναι ότι τα κουκιά δεν θα φτάνουν ή θα είναι οριακά. Αρα, θα χρειαστεί και τρίτος εταίρος. Το ΚΚΕ είναι μάλλον απίθανο να μπει σε τέτοιο ρόλο. Μένει – όσο κι αν φαίνεται παράξενο – το ΠΑΣΟΚ. Η Κουμουνδούρου εκτιμά ότι ο Βαγγέλης Βενιζέλος δεν θα αντέξει και θέλει να μετατρέψει την εκτίμηση σε αυτοεπιβεβαιούμενη προφητεία. Αυτό εξηγεί την επίταση στοχοποίησης του προέδρου του ΠΑΣΟΚ – πριν με τη λίστα Λαγκάρντ και τώρα με τα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά. Στον ΣΥΡΙΖΑ δεν φαίνεται να έχουν κάποιο ιδιαίτερο στοιχείο για το θέμα αυτό, όσο κι αν υποτίθεται ότι φυλάνε τα χαρτιά τους για την Εξεταστική. Ως βασικό επιχείρημα για την ευθύνη του Βενιζέλου αναφέρεται το γεγονός ότι δεν τον υπεράσπισε ο Δημήτρης Αβραμόπουλος! Ασχέτως όμως αυτού, η διάθεση είναι να φθαρεί ο Βενιζέλος. Και αυτή συνδέεται με μια αλλαγή τακτικής. Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θέλει άλλα στελέχη του ΠΑΣΟΚ – ασχέτως τι θα γίνει με την Τζάκρη. Θα ήθελε να συνεργαστεί με ένα ΠΑΣΟΚ με άλλον αρχηγό μετά τις βουλευτικές εκλογές.

Στην Κουμουνδούρου αρέσουν τοποθετήσεις όπως αυτές που ακούγονται από διάφορα στόματα: από Κώστα Σκανδαλίδη μέχρι Θάνο Μωραΐτη. Ο πρώτος αποκλείει το να πάει στον ΣΥΡΙΖΑ, όπως αποκλείει και να ρίξει την κυβέρνηση. Δεν θέλει όμως το ΠΑΣΟΚ ως εταίρο της ΝΔ μετά τις ερχόμενες εκλογές. Με την οπτική αυτή, στο ΠΑΣΟΚ επιφυλάσσεται ρόλος πίβοτ στο νέο πολιτικό σκηνικό που δημιουργείται. Από δεξιά ή από αριστερά, όλοι το περιλαμβάνουν στους σχεδιασμούς τους!

Συνιστώσες της δραχμής

ΠΟΣΟ άνετος είναι ο Τσίπρας με τα εσωκομματικά του; Πολύ. Οι συνεργάτες του αντιμετωπίζουν νηφάλια τον Παναγιώτη Λαφαζάνη ως κάποιον που είναι αρνητικός απέναντι στον Τσίπρα γιατί του πήρε τη σειρά όταν ο Αλέκος Αλαβάνος τον πρότεινε για την προεδρία. Και θεωρούν ότι δεν έχει στομάχι να αμφισβητήσει τον Τσίπρα με ουσιαστικό τρόπο. Αντιθέτως, είναι υπαρκτή η ανησυχία για τον Αλέκο Αλαβάνο, την ΑΝΤΑΡΣΥΑ και την ανάδυση ενός αριστερού μετώπου υπέρ της δραχμής.

Ο Τσίπρας και οι συν αυτώ ήθελαν και θέλουν – το Τέξας δεν είναι ατύχημα! – να διεκδικήσουν την εξουσία σε μια Ελλάδα του ευρώ. Το αχνό σχέδιο σε τέτοια περίπτωση είναι να ασκηθεί πίεση σε διάφορες μεγάλες εστίες φοροδιαφυγής και να ξεκινήσει μια διαπραγμάτευση με την Ευρώπη για το πρόγραμμα, με αργούς όμως ρυθμούς και χωρίς δραματικές κορυφώσεις. Αλλωστε, για κυβέρνηση συνεργασίας είναι η προοπτική. Ολα αυτά ενώ σχεδιάζεται νέος γύρος επιθέσεων στο «Σύστημα» με απόφαση να «σηκωθεί» το θέμα της μετάβασης στα ψηφιακά. Η κυβέρνηση θέλει να εκπέμπουν όλοι μέσω Digea για να εισπράξει καμιά 300αριά εκατομμύρια ευρώ από τις άδειες κινητής τηλεφωνίας 4G. Εξ ου και ακολουθούν αναγκαστικά τα κανάλια. Η πολυετής εκκρεμότητα της αδειοδότησής τους όμως δεν συναρτάται με την αναγκαστική ψηφιακή μετάδοση, για την οποία θέλει να τα χρεώσει ο ΣΥΡΙΖΑ. Είναι μια διάταξη που, ειρήσθω εν παρόδω, την ψήφισε η ΔΗΜΑΡ!

Κατά τα λοιπά, στο επιτελείο του ΣΥΡΙΖΑ υπάρχουν εκ των υστέρων προβληματισμοί για το φθινοπωρινό άνοιγμα προς κάποια συστημικά ΜΜΕ και η αίσθηση ότι ο περίπατος που έγινε εκεί ίσως δεν ωφέλησε. Μένει να φανεί πώς θα εκφρασθεί αυτό. Την ώρα που υπάρχει αντίστοιχα η εντύπωση – για εσωτερική, πάντως, κατανάλωση – ότι οι ακρότητες της «Αυγής» και οι ανακοινώσεις του Γραφείου Τύπου κατά των «ΝΕΩΝ» και του Δημήτρη Χαντζόπουλου – για τη γελοιογραφία που σατίριζε την παράσταση της Ζωής Κωνσταντοπούλου και της Ραχήλ Μακρή στα κάγκελα του Ραδιομεγάρου – δείχνουν ερασιτεχνισμό και συμπεριφορά επιπέδου κόμματος που είναι στο 4-5% και όχι στο 27-30%. Ούτως ή άλλως, πάντως, ο Τσίπρας και οι δικοί του λειτουργούν με τη μεταφυσική περίπου βεβαιότητα ότι η δημοσκοπική δυναμική λειτουργεί υπέρ τους ό,τι και να λέγεται στη Βουλή από τον Βενιζέλο ή τον Σαμαρά. Εντύπωση που ενισχύεται όταν διάφοροι τραπεζίτες ψάχνουν διακριτικά το κινητό του Γιάνη Βαρουφάκη. Φυσικά, η πολιτική δεν μπαίνει στον αυτόματο πιλότο.

Φουτμπόλ με τα ακίνητα

ΣΤΗΝ κυβέρνηση δεν υπάρχει πλέον έκπληξη για την επιθετικότητά του ΣΥΡΙΖΑ ακόμη και σε τομείς όπου είχαν γίνει κάποιες διακριτικές βολιδοσκοπήσεις. Υπουργός που τη δοκίμασε μιλούσε κατ’ ιδίαν για «αλητάκια». Αλλά η απότομη χειροτέρευση των σχέσεων με την τρόικα αποτελεί ψυχρολουσία, ενώ η ιστορία του φόρου ακινήτων αντιμετωπίζεται ως περιπέτεια και προκαλεί νευρικότητα. Η συσσώρευση αγωγών και το βάρος της νομολογίας για το περιβόητο χαράτσι της ΔΕΗ καθιστούσε αναγκαία την αντικατάστασή του. Αλλά η μετατροπή της νέας ρύθμισης σε «φουτμπόλ» μεταξύ βουλευτών έχει κινδύνους. Την Πέμπτη το βράδυ, ήταν οι βουλευτές των αστικών κέντρων, ιδίως δε της Α’ και της Β’ Αθήνας που ήταν αλαφιασμένοι σε λογική «πήρε ό,τι ήθελε ο Τζαμτζής και την πατήσαμε εμείς…» Μένει να φανεί αν το εργόχειρο από τον αργαλειό Χρύσανθου και βουλευτών ΝΔ και ΠΑΣΟΚ περνάει από τον Στουρνάρα και την τρόικα.

Κανείς δεν βιάζεται

Το διεθνές τοπίο έχει όντως πολλά ερωτηματικά. Οπως όμως επισημαίνουν σε σημείωμά τους ξένοι αναλυτές που παρακολουθούν τα τεκταινόμενα εν Αθήναις, έχει και μια ιδιαιτερότητα. Ούτε η κυβέρνηση ούτε η τρόικα πιέζονται να συμφωνήσουν. Η Ελλάδα, όπως υπογραμμίζουν, δεν έχει να αποπληρώσει βαριά ομόλογα ώς το τέλος του 2013 – κάποια T-bills, έντοκα γραμμάτια που λήγουν, μπορούν εύκολα να ρολάρουν.

Η πρώτη κάπως δύσκολη ημερομηνία είναι η 11η Ιανουαρίου, που συμπίπτει με λήξεις ομολόγων 1,85 δισ. που διακρατούν η ΕΚΤ και διάφορες κεντρικές τράπεζες της ευρωζώνης κι αυτά όμως μπορούν να καλυφθούν με T-bills. Υπό την έννοια αυτή, υπάρχει περιθώριο για παζάρι, με τον Στουρνάρα να επιμένει στα νούμερά του και τους τροϊκανούς να μη δέχονται τις άσπρες τρύπες – δηλαδή τη βελτίωση των μεγεθών, επειδή θα τσιμπήσει η ανάπτυξη και θα πάνε καλύτερα τα έσοδα.

Η εκτίμηση των ίδιων ξένων αναλυτών είναι ότι δεν θα έχουμε διευθέτηση πριν συγκροτηθεί η νέα γερμανική κυβέρνηση. Φάνηκε και από την επιφυλακτικότητα της Ανγκελα Μέρκελ όταν έλαβε από τον Αντώνη Σαμαρά στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Οκτωβρίου το σημείωμα που είχε διαμορφωθεί σε συνεννόηση με τον Βαγγέλη Βενιζέλο και το είχε δουλέψει ο Σταύρος Παπασταύρου. Φυσικά, το αν οι Γερμανοί είναι απλώς επιφυλακτικοί ελλείψει κυβέρνησης ή αν έχει επηρεαστεί το κλίμα από μια αίσθηση των ξένων ότι τα διαρθρωτικά δεν προχωράνε, ιδιωτικοποιήσεις δεν προκύπτουν και τα προαπαιτούμενα εκκρεμούν, είναι κάτι που θα φανεί στην πορεία. Οι αγορές όμως, μόνιμος πρόδρομος δείκτης για τα μελλούμενα, συνεχίζουν να κάνουν πάρτι με την Ελλάδα – όπερ σημαίνει ότι βλέπουν θετική κατάληξη.

Η BlackRock ξανάρχεται

Στην πραγματικότητα, πέρα από την ασταθή ισορροπία μεταξύ της κυβέρνησης και των βουλευτών της συμπολίτευσης – που θα κριθεί σε φόρο ακινήτων και προϋπολογισμό –  το κρίσιμο μέτωπο του Δεκεμβρίου είναι στον τραπεζικό τομέα καθώς αναμένεται το νέο πόρισμα της BlackRock για την κατάσταση των τραπεζών. Από εδώ θα κριθεί αν όλα βαίνουν καλώς μετά την ανακεφαλαιοποίηση και αν το μαξιλάρι 8-10 δισ. από τα 50 που είχαν προβλεφθεί είναι αναγκαίο ή όχι. Στην Τράπεζα της Ελλάδας επιμένουν ότι οι τράπεζες είναι υγιείς και εξασφαλισμένες και μάλιστα ενόψει του ελέγχου από την ΕΚΤ που θα ολοκληρωθεί το φθινόπωρο του 2014 και θα περιλαμβάνει και τις τέσσερις μεγάλες ελληνικές τράπεζες οι οποίες περιλαμβάνονται όλες μεταξύ των 130 συστημικών. Το να παραμείνει ο έλεγχος του τραπεζικού συστήματος σε ελληνικά χέρια θεωρείται από πολλούς κρίσιμο για τη χώρα και δεν είναι τυχαία η κατ’ ιδίαν φράση κορυφαίου έλληνα τραπεζίτη ότι «η χώρα δέχεται επίθεση αυτή τη στιγμή».

Αν, πάντως, η προεδρία της ΕΕ τείνει να λειτουργήσει ως σταθεροποιητής στο πολιτικό τοπίο, η διευθέτηση των οικονομικών θεμάτων – δημοσιονομικό κενό 2014, χρηματοδοτικό κενό 2014-16, χρέος, τράπεζες – μετακυλίεται εκ των πραγμάτων για τον επόμενο χρόνο.