Ιδρυμα Βενιζέλου: «Τα φώτα μας τρεμοσβήνουν»

«Λένε πως το μπόι τελειώνει στον λαιμό και ότι από εκεί και πάνω αρχίζει το ανάστημα», είπε η χανιώτισσα συγγραφέας Μάρω Δούκα. «Ο Ελευθέριος Βενιζέλος ήταν από τις συγκλονιστικότερες πολιτικές προσωπικότητες που έβγαλε η Ελλάδα. Γι’ αυτό και δεν θα έπρεπε να είναι εδώ το Ιδρυμα Βενιζέλου ως επαίτης αλλά το ίδιο το κράτος για να μας πει πώς θα το στηρίξει».

Αλλά ήταν εκεί μόνο το Ιδρυμα. Για να δείξει ότι και άλλες φορές είχε αντιμετωπίσει πρόβλημα, τώρα όμως τα πράγματα είναι πραγματικά σοβαρά. «Τα φώτα του Ιδρύματος τρεμοσβήνουν», είπε ο διευθυντής του Νίκος Παπαδάκης. Εχει βέβαια τη στήριξη όλου του πνευματικού κόσμου. Κάπου 150 άνθρωποι των γραμμάτων και των τεχνών υπέγραψαν κείμενο για τη διάσωσή του. Ενώ και στο πάνελ των ομιλητών, χθες, στο Μουσείο Μπενάκη, οι παρουσίες ήταν το ίδιο ηχηρές.

Πέραν της Μάρως Δούκα, που κάλεσε το κράτος αλλά και τους πιο πλούσιους κρητικούς επιχειρηματίες να το συνδράμουν, η διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα, ο διευθυντής του Μουσείου Μπενάκη Αγγελος Δεληβορριάς, οι καθηγητές Θάνος Βερέμης, Γιώργος Γραμματικάκης, Κώστας Κωστής, Θεόδωρος Φορτσάκης, η ιστορικός Ελένη Γαρδίκα-Κατσιαδάκη προσπάθησαν με τις ιδέες τους να προτείνουν λύσεις σε ένα ασφυκτικό οικονομικό περιβάλλον.

Το Ιδρυμα ψάχνει ένα ποσό περί τα 250.000 ευρώ τον χρόνο για να συνεχίσει να λειτουργεί – «ψιχία», τα χαρακτήρισε ο Αγγελος Δεληβορριάς – τόσο στο ερευνητικό του σκέλος όσο και στο σκέλος της μουσειακής του λειτουργίας.

ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ. Ως προς το επιστημονικό του έργο έχει να επιδείξει τη δημιουργία αρχείου και βιβλιοθήκης, την ψηφιοποίηση 60.000 τεκμηρίων, εκδόσεις, συνέδρια, ημερίδες, εκπαιδευτικά προγράμματα. Ως προς το μουσειακό σκέλος: αυτόν τον καιρό ολοκληρώνονται οι εργασίες – με χρήματα από το ΕΣΠΑ – στην οικία του Ελευθέριου Βενιζέλου στη Χαλέπα – δίπλα, σε άλλο κτίριο, στεγάζεται η ομάδα των δέκα επιστημόνων του Ιδρύματος -, η οποία στις αρχές της άνοιξης θα αρχίσει να λειτουργεί ως μουσείο με εκθέματα που για πρώτη φορά θα εκτεθούν στο κοινό: από έπιπλα και αντικείμενα μέχρι σημαντικά έγγραφα, παράσημα του Βενιζέλου αλλά και τη χρυσή πένα με την οποία υπέγραψε τη Συνθήκη των Σεβρών.

Το διάστημα 2007-2010 η χρηματοδότηση του Εθνικού Ιδρύματος Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος γινόταν στο πλαίσιο των χρηματοδοτήσεων ιδρυμάτων κοινοβουλευτικών πρωθυπουργών. Αυτές οι χρηματοδοτήσεις διεκόπησαν λόγω της οικονομικής κρίσης. Τα τελευταία τρία χρόνια το Ιδρυμα άντεξε λόγω κάποιων αποθεμάτων, δωρεών φίλων, χορηγιών. Το 2013 έλαβε 60.000 ευρώ από τη Βουλή, η οποία είναι και ιδρυτικό μέλος του, και ο εκάστοτε πρόεδρός της έχει δικαίωμα να προεδρεύει στις συνεδριάσεις του διοικητικού του συμβουλίου. Τα υπουργεία Παιδείας και Πολιτισμού δεν έδωσαν καθόλου χρήματα, οι δέκα συνεργάτες δεν πληρώνονται εδώ και μήνες και μόνο οι ασφαλιστικές τους εισφορές καταβάλλονται στο ΙΚΑ.

«ΥΠΕΡΒΑΣΗ». «Ο Βενιζέλος είναι μια υπέρβαση», είπε η Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα. «Γλύπτες όπως ο Μπουρντέλ και ο Ροντέν τον λάτρευαν. Ηταν προσωπικότητα που επιβλήθηκε στην Ευρώπη. Δεν ξέρω αν η Ελλάδα έδωσε άλλους πολιτικούς άνδρες αυτού του διαμετρήματος».

Ο Κώστας Κωστής θύμισε ότι κάποιος υπουργός Πολιτισμού, στην αρχή της κρίσης, είχε μιλήσει για αξιολόγηση των ιδρυμάτων, κάτι που έκτοτε κανείς δεν ξανάκουσε. «Αντίθετα, χρηματοδοτούνται λ.χ. ποδοσφαιρικές ανώνυμες εταιρείες για να φτιάχνουν γήπεδα, κάτι που δεν ξέρω καν πόσο νόμιμο είναι». Ο Θεόδωρος Φορτσάκης υποστήριξε ότι τα άλλα ιδρύματα πρωθυπουργών υποκρύπτουν πολιτική δράση και είναι πολιτικά στιγματισμένα. Αντίθετα, το Ιδρυμα Βενιζέλος, που δεν το δημιούργησε ο Βενιζέλος αλλά δημιουργήθηκε πολλά χρόνια μετά, δεν ερευνά μόνο για τον Βενιζέλο αλλά με αφορμή αυτόν παράγει σκέψη για το σήμερα και το αύριο.

Ο διευθυντής του Ιδρύματος δεν παρέλειψε να τονίσει ότι το μόνο που ζητούν είναι η αξιολόγηση. Και ότι άλλες χώρες έχουν επιλέξει κάποιες ιστορικές προσωπικότητές τους και χρηματοδοτούν τα αντίστοιχα ιδρύματα. Η Γαλλία τον Λουδοβίκο ΙΔ’, τον Ντε Γκολ, τον Ναπολέοντα, η Τουρκία τον Ατατούρκ -το Ιδρυμα Ατατούρκ χρηματοδοτείται με 15 εκατ. ευρώ τον χρόνο…