Το βίντεο της φρίκης που δίχασε

Το βίντεο διαρκεί 45 δευτερόλεπτα. Δείχνει την εν ψυχρώ και εξ επαφής διπλή δολοφονία των μελών της Χρυσής Αυγής στο Νέο Ηράκλειο. Τραβηγμένο από κάμερα ασφαλείας στα γραφεία της Τοπικής Οργάνωσης Βορείων Προαστίων, διέρρευσε το βράδυ της Τρίτης στην ιστοσελίδα zougla.gr και στη συνέχεια προβλήθηκε κατ’ επανάληψη από δελτία ειδήσεων – σε κάποιες περιπτώσεις χωρίς προειδοποίηση για το σκληρό και ακατάλληλο περιεχόμενό του ή κάλυψη της εικόνας των θυμάτων. Η επιλογή της δημοσιοποίησής του προκάλεσε αντιδράσεις. Και έθεσε ξανά το ζήτημα της αυτορρύθμισης του Τύπου και τού τι συνιστά ενημέρωση.

Η Αστυνομία ανακοίνωσε ότι δεν προώθησε εκείνη το βίντεο στην ιστοσελίδα. Είχε δώσει νωρίτερα στη δημοσιότητα άλλο βίντεο από διαφορετική γωνία λήψης που έδειχνε τους δράστες να πλησιάζουν και τον έναν να πυροβολεί. Δεν έδειχνε τα θύματα. Αλλωστε και στο zougla.gr συνόδευσαν το δεύτερο βίντεο που κυκλοφόρησε με τον τίτλο: «Οι εικόνες που δεν έδωσαν οι Αρχές». Το ίδιο βράδυ στον τηλεοπτικό σταθμό Mega ο Μιχάλης Μπέλος, εκ των επικεφαλής στην Τοπική Βορείων Προαστίων, καλούσε την Αστυνομία να δημοσιοποιήσει το επίμαχο υλικό. «Να δώσουν στη δημοσιότητα το βίντεο που δείχνει από χαμηλά το συμβάν. Δείχνει τον εκτελεστή πώς σκοτώνει άνανδρα τους δύο φίλους μου», είπε. Με δηλώσεις του στο ραδιόφωνο του Σκάι ο βουλευτής της Χρυσής Αυγής Ηλίας Παναγιώταρος αρνήθηκε ότι η παράταξή του έδωσε το βίντεο.

Κάπως έτσι διαμορφώθηκαν και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης οι διαφορετικές προσεγγίσεις για τη χρησιμότητα της δημοσιοποίησης αυτού του υλικού. Σύμφωνα με αυτές, το βίντεο: 1) παρότι σκληρό, κινητοποιεί δημοκρατικά αντανακλαστικά και δείχνει πώς δρα η τρομοκρατία, 2) αποτελεί ιστορικό ντοκουμέντο και γι’ αυτό πρέπει να προβληθεί, 3) ενισχύει τη θυματοποίηση της Χρυσής Αυγής και δεν προσφέρει κάτι στις έρευνες καθώς δεν διακρίνονται πρόσωπα ή άλλα χαρακτηριστικά των δραστών.

«ΣΑΝ ΒΙΝΤΕΟΠΑΙΧΝΙΔΙ». Ο Βασίλης Βαμβακάς, λέκτορας στο Τμήμα Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, αναγνωρίζει ότι πρόκειται για πολυσύνθετο ζήτημα. Και πως δεν υπάρχει ξεκάθαρη απάντηση ή στάση σχετικά με τη δημοσίευση αντίστοιχου υλικού. Εξηγεί, μιλώντας στα «ΝΕΑ», ότι σε μια φιλελεύθερη και δημοκρατική κοινωνία δεν μπορούν να αποκρύπτονται ακόμα και σκηνές βίας. «Ωστόσο και στη συγκεκριμένη περίπτωση πρέπει να εξεταστεί ποιος προβάλλει το υλικό, γιατί το κάνει και πώς το προβάλλει».

Αντίστοιχη περίπτωση που είχε προκαλέσει δημόσιο διάλογο ήταν η δημοσίευση στο πρωτοσέλιδο της εφημερίδας «Πρώτο Θέμα» της φωτογραφίας του Παύλου Φύσσα καθώς ξεψυχούσε στην αγκαλιά της κοπέλας του. Ο κ. Βαμβακάς όμως παρατηρεί ότι εκείνη η φωτογραφία έδειχνε τις συνέπειες της βίας και μπορούσε να ευαισθητοποιήσει μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας εναντίον της. Οι αντιδράσεις τότε, όπως εκτιμά, προήλθαν από το γεγονός ότι η φωτογραφία δημοσιευόταν σε μια εφημερίδα που κατά καιρούς φιλοξενούσε κείμενα φιλικά προς τη Χρυσή Αυγή.

Το βίντεο της διπλής δολοφονίας μελών της Χρυσής Αυγής στο Νέο Ηράκλειο ενδεχομένως να μην έχει το ίδιο αποτέλεσμα με τη φωτογραφία του Φύσσα. Οπως σημειώνει ο κ. Βαμβακάς, «μοιάζει περισσότερο με βιντεοπαιχνίδι». Η εικόνα είναι θολή. Πρόσωπα και αίμα δεν διακρίνονται. «Είναι σχεδόν χειρουργική και αποστασιοποιημένη η εικόνα λόγω και των τεχνικών μέσων με τα οποία καταγράφηκε. Μας οδηγεί και στην άλλη πλευρά της συζήτησης που γίνεται στις κοινωνικές επιστήμες. Οτι η ρεαλιστική παράθεση της βίας εθίζει χωρίς να προσφέρει τίποτα διαφορετικό», επισημαίνει.

Η οργή του πατέρα
Ο Λάμπρος Φουντούλης, πατέρας ενός εκ των δύο θυμάτων, με κείμενό του στο facebook ζήτησε την παρέμβαση του Ραδιοτηλεοπτικού Συμβουλίου. «Ντροπή σε όλα τα κανάλια που δείχνουν ξανά και ξανά το βίντεο της άνανδρης δολοφονίας. Σε τι εξυπηρετούσε αυτή η πράξη; Για να μας φαρμακώνουν ακόμα περισσότερο εμάς τους γονείς του;» έγραψε.