Ευχές κατά της αιθαλομίχλης

Με συστάσεις, νουθεσίες και την ευχή οι καιρικές συνθήκες να μην ευνοήσουν την εγκατάσταση του νέφους των τζακιών πάνω από την Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη και τις άλλες μεγάλες πόλεις ετοιμάζεται να αντιμετωπίσει την αιθαλομίχλη το υπουργείο Περιβάλλοντος.

«Μέχρι στιγμής δεν έχει εξαγγελθεί κανένα μέτρο που να επιτρέπει στους πολίτες να ξαναγυρίσουν στο πετρέλαιο και στο φυσικό αέριο, ούτε έχουν δοθεί κίνητρα τόσο για την ενίσχυση των σύγχρονων τρόπων θέρμανσης, όπως είναι για παράδειγμα οι αντλίες θερμότητας, όσο και για την ενεργειακή θωράκιση των πολυκατοικιών και όχι των διαμερισμάτων ξεχωριστά», επισημαίνει στα «ΝΕΑ» ο καθηγητής στο Τμήμα Χημικών Μηχανικών στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ) Γιάννης Ζιώμας. Ετσι θεωρείται δεδομένο ότι τα τζάκια θα δώσουν ξανά τη λύση για τη θέρμανση, με συνέπεια η αιθαλομίχλη από τα αιωρούμενα σωματίδια να γίνει μόνιμη κάτοικος των μεγάλων πόλεων.

Οι ειδικοί θεωρούν ότι πέρυσι σταθήκαμε τυχεροί επειδή δεν είχαμε πολλές συνεχόμενες ημέρες με ιδιαίτερο κρύο. Εάν ο εφετινός χειμώνας είναι πιο κρύος τότε αναμένεται να έχουμε περισσότερες συνεχόμενες ημέρες με υψηλές συγκεντρώσεις αιωρούμενων σωματιδίων.

Την ίδια ώρα, όπως εξηγούν, το επίδομα θέρμανσης δεν αρκεί για να λύσει το πρόβλημα. «Εάν ο χειμώνας δεν βοηθήσει -όπως έγινε πέρυσι – τότε θα έχουμε συνεχόμενες υπερβάσεις των ορίων με επιπτώσεις στην υγεία των κατοίκων», επισημαίνει ο περιβαλλοντολόγος, ερευνητής στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και πρόεδρος του Ecocity Μιχάλης Πετράκης.

Τα συστατικά της αιθαλομίχλης είναι κυρίως τα αιωρούμενα σωματίδια (PM 2,5 και PM 10), μονοξείδιο και διοξείδιο του άνθρακα και υδρογονάνθρακες (όπως το βενζόλιο). «Η πηγή της αιθαλομίχλης είναι κυρίως τα τζάκια και οι εκπομπές των αυτοκινήτων. Τα αυτοκίνητα μπορείς να τα σταματήσεις, με τα τζάκια δεν μπορείς να κανείς και πολλά πράγματα πέρα από συστάσεις», συμπληρώνει ο κ. Πετράκης.

Σύμφωνα με τον υπεύθυνο για θέματα ενέργειας και κλιματικών αλλαγών της περιβαλλοντικής οργάνωσης Greenpeace Τάκη Γρηγορίου, ένα παραδοσιακό τζάκι εκλύει στην ατμόσφαιρα 30 φορές περισσότερα αιωρούμενα σωματίδια απ’ ό,τι ένας καλά συντηρημένος καυστήρας πολυκατοικίας με 25 διαμερίσματα.

Τα μέτρα. Στο μεταξύ, για την αντιμετώπιση της αιθαλομίχλης έχει συσταθεί Συντονιστική Διυπουργική Ομάδα. Μάλιστα από το υπουργείο Περιβάλλοντος ανακοίνωσαν ότι εάν τα αιωρούμενα σωματίδια υπερβαίνουν τα 50 και τα 100 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο αέρα θα γίνονται… συστάσεις. Θα ζητούν από τους πολίτες να μην ανάβουν τα τζάκια – χωρίς βεβαίως να εξετάζεται αν έχουν άλλο μέσο θέρμανσης.

Παραδέχονται τουλάχιστον ότι δεν υπάρχει δυνατότητα να ελέγχεται κατά πόσο οι πολίτες θα ακολουθούν τις συστάσεις.

Στα μέτρα προστασίας εντάσσεται και η δυνατότητα, μεταξύ άλλων, διακοπής της λειτουργίας των βρεφικών, βρεφονηπιακών και παιδικών σταθμών, αλλά και των σχολείων, εάν τα όρια υπερβούν τα 150 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο αέρα. Σημειώνεται πάντως ότι συνήθως οι υπερβάσεις καταγράφονται τη νύχτα, ενώ τα σχολεία και οι παιδικοί σταθμοί λειτουργούν ημέρα.

Σύμφωνα με τον κ. Γρηγορίου «τα μέτρα που εξετάζει η κυβέρνηση δεν είναι απλώς ανεπαρκή, αποσπασματικά και καθυστερημένα, αλλά δυνάμει επικίνδυνα. Ελλείψει άλλων πιο οικονομικών και “καθαρών” επιλογών, πολύς κόσμος θα υποχρεωθεί να μείνει χωρίς θέρμανση τις πιο κρύες ημέρες του χειμώνα. Είναι εκ των ων ουκ άνευ ότι τέτοια μέτρα πρέπει τουλάχιστον να συνδυάζονται με γενναία κίνητρα για πιο οικονομικά συστήματα θέρμανσης – για παράδειγμα ενεργειακά τζάκια».

Τι πρέπει να προσέχουμε
– Δεν καίμε παλιά έπιπλα, παντζούρια, πόρτες, ξύλα από οικοδομές: είναι εμποτισμένα με χημικά βερνίκια και χρώματα
– Αγοράζουμε εγκαίρως ξύλα και τα αποθηκεύουμε σε σημείο που να προστατεύονται από τη βροχή 
– Προσέχουμε τα ξύλα που καίμε να είναι ξερά – όταν είναι χλωρά ή βρεγμένα βγάζουν περισσότερη κάπνα
– Ζητήστε να δείτε τα παραστατικά που συνοδεύουν τα ξύλα και βεβαιωθείτε ότι είναι ελληνικής προέλευσης – είναι καλύτερης ποιότητας από πολλά εισαγόμενα
– Καθαρίζετε την καμινάδα τουλάχιστον έπειτα από μία ή μιάμιση σεζόν. 
Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι ο καθαρισμός πρέπει να γίνεται όταν καούν 2,5 τόνοι ξύλα. Το κόστος καθαρισμού κυμαίνεται από 40 έως 100 ευρώ, ανάλογα με το τζάκι