Ο Ρέντφορντ και η θάλασσα

«Ολα χάθηκαν». Ο κόσμος είναι φτιαγμένος στραβά. Η επιβίωση είναι ένα ζήτημα. Κάποιοι πεθαίνουν από την πείνα, κάποιοι ζουν σε απόλυτη φτώχεια, ορισμένοι καταλήγουν δούλοι και κάποιοι άλλοι, απλά, αφήνονται στη μοίρα τους. Ενδιαμέσως, η απελπισία πρωταγωνιστεί. Και πού και πού συναντάς και κάποιον που θα προτιμούσε να πεθάνει παρά να ενδώσει σ’ αυτήν.

Βαθιά στον Ινδικό Ωκεανό, σε ένα μοναχικό ταξίδι, ένας ιστιοπλόος μεγάλης ηλικίας αλλά εξαιρετικής φυσικής κατάστασης ξυπνάει για να ανακαλύψει ότι το 12 μέτρων κότερό του έχει παρασυρθεί πλέοντας έρμαιο των κυμάτων στη μέση του ωκεανού έπειτα από σύγκρουση με κοντέινερ πλοίου. Με τα όργανα πλοήγησης και τον ασύρματο χαλασμένα, ο άνδρας πλέει, άθελά του, προς το μάτι μιας βίαιης καταιγίδας.

Ο άνδρας είναι ο Ρόμπερτ Ρέντφορντ, μοναδικός ήρωας του σχεδόν αριστουργηματικού φιλμ του Τζέι Σι Τσάντορ «Ολα χάθηκαν». Αγέρωχος, αλλά και φοβισμένος, με μοναδική επιλογή τον αγώνα για επιβίωση, ο άνδρας μόλις και μετά βίας επιζεί της τρικυμίας. Χρησιμοποιώντας μόνο έναν εξάντα και ναυτικούς χάρτες για να χαρτογραφήσει τη διαδρομή του, αναγκάζεται να αφεθεί στα ρεύματα του ωκεανού για να τον μεταφέρουν σε έναν θαλάσσιο δρόμο, ελπίζοντας να συναντήσει ένα διερχόμενο σκάφος.

Αυτός ο αγώνας, όμως, μετατρέπεται από σωματικός σε πνευματικός. Οχι, μη φανταστείτε πως ο ήρωάς μας («our man», όπως αναφέρεται στα credits του τέλους) προσεύχεται ή επικαλείται τα θεία, αλλά, δεν μπορεί, κάτι βαθύτερο πρέπει να έσπρωξε αυτόν τον άνθρωπο στη μέση του ωκεανού, κάποια πνευματική λαχτάρα επανασύνδεσης με κάτι μεγαλύτερο από τον ίδιο. Ενας αγώνας που δεν θα έπρεπε να σταματά ποτέ, όπως δεν σταματά για έναν άνδρα 76 ετών που, δοσμένος στη μάχη για τη ζωή (μας), παραπαίει σε ένα ανελέητο χάος. Δεν χρειάζονται φλασμπάκ ούτε κάποια ιστορία για το τι τον περιμένει πίσω στον «πολιτισμό». Μονάχα η πεποίθηση πως ο αγώνας αυτός έχει μονάχα σημασία όταν μένεις στο τερέν μέχρι το τέλος.

Βαθμοί: 9

«Gravity». Η ταινία του Αλφόνσο Κουαρόν, που κόστισε περίπου 200 εκατομμύρια δολάρια και σκίζει στα απανταχού ταμεία, μπορεί να σερβίρεται ως μπλοκμπάστερ, καταπιάνεται όμως με τα ίδια ζητήματα που αφορούν και το παραπάνω φιλμ. Μόνο που την πλατιά θάλασσα αντικαθιστά το… Διάστημα. Η Σάντρα Μπούλοκ ενσαρκώνει τη δρα Ράιαν Στόουν, λαμπρή ιατρική μηχανικό στο πρώτο της διαστημικό ταξίδι, συνοδευόμενη από τον βετεράνο αστροναύτη Ματ Κοβάλσκι (ένας υπέροχος Τζορτζ Κλούνι) στο τιμόνι της τελευταίας του πτήσης. Και έρχεται η καταστροφή. Το διαστημικό λεωφορείο συνθλίβεται, αφήνοντάς τους ολομόναχους – δεμένους μόνο μεταξύ τους – να στροβιλίζονται στο απέραντο σκοτάδι του Διαστήματος.

Από αυτή την περιπέτεια, ο άνθρωπος θα πρέπει να ξαναγεννηθεί και να επιστρέψει στη Γη σε αυτή τη νέα, ανανεωμένη του μορφή για να διεκδικήσει μια καλύτερη ζωή για τον ίδιο – ο αγώνας του δηλαδή μετατρέπεται σε φάρο για την ίδια την ανθρωπότητα. Απλοϊκές σημάνσεις, θα πουν κάποιοι, που όμως μετουσιώνονται σε φιλμ με απαράμιλλη επιδεξιότητα. Και μη σας τρομάζει το 3D εδώ: ο Κουαρόν εντάσσει τις τρεις διαστάσεις στη δραματουργία του και αυτό που προκύπτει μάλλον δεν έχει προηγούμενο. Γι’ αυτό και τα ειδικά εφέ, όσο τέλεια κι αν είναι, δεν είναι ποτέ ο βασικός πρωταγωνιστής – είναι η Μπούλοκ, στη σημαντικότερη ερμηνεία της καριέρας της, που αποτελεί την καρδιά αυτού του τόσο ευαίσθητου όσο και φιλόδοξου φιλμ.

Βαθμοί: 9

«Miss Violence». Μια δυσλειτουργική οικογένεια – σύμβολο ενός ολόκληρου κοινωνικού μηχανισμού – πρωταγωνιστεί στη βραβευμένη ταινία του Αλέξανδρου Αβρανά. Οπως συνέβαινε και στον «Κυνόδοντα» δηλαδή – και το αναφέρω γιατί το νέο αυτό φιλμ έχει κάτι από τη vintage αισθητική του. Να σας πω την αλήθεια, δεν καταλαβαίνω γιατί αυτή η αναφορά ενοχλεί τόσο τον δημιουργό. Παρθενογένεση δεν υφίσταται στο σινεμά και, στο κάτω κάτω, υπάρχουν όντως κάποιες βασικές διαφορές, με σημαντικότερη τη θέληση του Αβρανά να μας τοποθετήσει… πίσω από όλες εκείνες τις πόρτες που ο «Κυνόδοντας» κρατούσε κλειστές.

Το «Miss Violence» παίζει επίσης το χαρτί της συνενοχής: ο πατέρας – μαστροπός κοιτάζει κατάματα την κάμερα – δηλαδή εμάς τους ίδιους – όταν «πασάρει» την εγγονή του. Ετσι μας κοιτάζει και το εντεκάχρονο κορίτσι που βουτά στο κενό (σε ένα εξαίσια στημένο μονοπλάνο, από αυτά που αποτελούν κομμάτια ανθολογίας). Είμαστε όλοι ένοχοι λοιπόν. Και αν κάτι αρθρώνεται πιο καθαρά εδώ, είναι η οργή του κινηματογραφιστή, οργή που όμως σπανίως τεκμηριώνεται με σαφήνεια. Εξαιρετικές, τέλος, οι ερμηνείες όλου του καστ (ακόμα και των παιδιών), ενώ σε επίπεδο ρυθμού και ύφους συναντάς μια ξεκάθαρη φιλμογραφική επιδεξιότητα.

Βαθμοί: 6

«Εγώ κι εσύ». Ο Λορέντζο είναι ένας εσωστρεφής έφηβος που δυσκολεύεται να επικοινωνήσει με τους ανθρώπους γύρω του, καθώς και με την οικογένειά του. Ανακοινώνει στους γονείς τους ότι θα ταξιδέψει στο βουνό για να κάνει σκι, αντ’ αυτού όμως κρύβεται στο υπόγειο του σπιτιού του, απομονωμένος από τους πάντες. Η ηρεμία του διαταράσσεται όταν η μεγαλύτερη ετεροθαλής αδελφή του, η ατίθαση Ολίβια, τον ανακαλύπτει και μένει μαζί του. Τελευταία ταινία του Μπερνάρντο Μπερτολούτσι που, δυστυχώς, προβλήθηκε ενώ εμείς βρισκόμασταν στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης.

«10η μέρα»
Αφγανός μουσουλμάνος ζει στην Αθήνα μαζεύοντας παλιοσίδερα, ενώ παράλληλα προσπαθεί να κατακτήσει το δυτικό όνειρο. Σε πρώτο πρόσωπο, μοιράζεται μαζί μας τις μνήμες, τους εφιάλτες και τα βιώματά του. Απ’ όλες τις ταινίες του Βασίλη Μαζωμένου, αυτή εδώ είναι σίγουρα η πιο ολοκληρωμένη και η πιο «φιλική» προς τον θεατή. Κάποιες σκηνές σε «χτυπούν» με τη δύναμή τους, το πρόβλημα όμως παραμένει: το φιλμ είναι κραυγαλέο και το σπικάζ προσδίδει έναν σεντιμενταλισμό που δεν ξέρω αν ήταν μέσα στις προθέσεις του. 
Βαθμοί: 5