Αναμνήσεις από τη Ρόδο

Σχεδόν 30 χρόνια μετά την πρώτη του επίσκεψη, ο βρετανός φωτογράφος Χιου Νατ επιστρέφει στο νησί προκειμένου να βρει την άγνωστη ελληνική οικογένεια που κάποτε φωτογράφισε. Και τελικά τη βρίσκει…

Στη Ρόδο ταξίδεψε πρώτη φορά το 1985. Οταν σε ηλικία 21 ετών – φοιτητής ακόμα φωτογραφίας – ανέλαβε για χάρη μιας εργασίας που του ανατέθηκε να «οργώσει» απ’ άκρη σ’ άκρη την Ελλάδα με έναν σκοπό: να επιστρέψει στην πατρίδα του με τα φιλμ γεμάτα εικόνες μιας άγνωστης μέχρι τότε για πολλούς Ελλάδας.

Ο στόχος επετεύχθη και ο Χιου Νατ επέστρεψε έναν χρόνο μετά στη Βρετανία με δεκάδες φωτογραφίες στις αποσκευές του. Από όλα τα αυθόρμητα στιγμιότυπα, ωστόσο, που τράβηξε εκείνη την περίοδο ένα ήταν το αγαπημένο του, αυτό που μέχρι και σήμερα έχει στην καρδιά του: μια ελληνική οικογένεια τριών γενεών – μία μαυροφορεμένη γιαγιά, ο γιος και η εγγονή της – που επέβαινε στριμωγμένα αλλά με πλατιά χαμόγελα πάνω σε μοτοσικλέτα της εποχής.

Τρεις δεκαετίες μετά ο Νατ επιστρέφει στη Ρόδο προκειμένου να βρει την οικογένεια που πριν από χρόνια απαθανάτισε με τον φακό του. Στη διάθεσή του όμως δεν έχει κανένα στοιχείο ή πληροφορία. Στα λίγα δευτερόλεπτα άλλωστε που κράτησε η φωτογράφιση δεν έμαθε ούτε τα ονόματά τους ούτε τη διεύθυνσή τους στο νησί. Παρ’ όλα αυτά δεν το έβαλε κάτω. Με μοναδικό του βοηθό τη φωτογραφία της οικογένειας σε σέπια απόχρωση, περασμένη πλέον στο iPad, έκλεισε εισιτήριο για τη Ρόδο χωρίς δεύτερη σκέψη.

Πρώτος σταθμός στην αναζήτησή του ήταν το χωριό Πεύκος. Ο 20χρονος σερβιτόρος που εργαζόταν στην ταβέρνα Κοράλλι έγνεψε αρνητικά όταν ο Βρετανός του έδειξε τη φωτογραφία. Δεν έκανε όμως το ίδιο και η ιδιοκτήτρια της ταβέρνας με τα μεγάλα μάτια, «όπως της Σοφίας Λόρεν». Το βλέμμα της πάγωσε, όπως χαρακτηριστικά θυμάται ο φωτογράφος, και για μερικά δευτερόλεπτα έμεινε αμίλητη κοιτάζοντας μονάχα την οθόνη του iPad. «Τους γνωρίζω αυτούς τους ανθρώπους. Ζουν στο διπλανό χωριό, στον Αρχάγγελο. Είμαι σίγουρη 100%», ψέλλισε λίγο αργότερα.

Λίγο έξω από το χωριό, η γνωριμία του με έναν ψαρά της περιοχής ήταν καθοριστικής σημασίας. «Τον ξέρω καλά. Το όνομά του είναι Μιχάλης και είναι οδηγός λεωφορείου. Μένει λίγο πιο πάνω αλλά τέτοια ώρα (ήταν μεσημέρι) θα δουλεύει. Πηγαίνει δρομολόγια με τουρίστες σαν εσένα. Δοκίμασε να τον βρεις αργότερα», τον προέτρεψε ο ψαράς, αναγκάζοντας τον φωτογράφο να επιστρέψει στο χωριό το απόγευμα. Οι μαυροφορεμένες γυναίκες που συνάντησε στον δρόμο του το ίδιο απόγευμα δεν μιλούσαν αγγλικά. Προσπάθησαν όμως με κάθε τρόπο και κυρίως με έντονες κινήσεις των χεριών και του σώματος να του δείξουν τον δρόμο για το λευκό σπίτι με τις τρεις πόρτες. Με άλλα λόγια για το σπίτι του Μιχάλη.

Χωρίς να το πολυσκεφτεί, ο Χιου Νατ χτύπησε τη μεσαία πόρτα. Ανοιξε λίγο αργότερα και στο κατώφλι εμφανίστηκε ένας γκριζομάλλης άντρας με σκούρα καστανά μάτια και ένα τσιγάρο στο στόμα. Αναμφίβολα ήταν η ώρα της απογευματινής του ξεκούρασης μετά το τέλος της δουλειάς. Τα σανδάλια που φορούσε, η φαρδιά βερμούδα και το ανοιχτό του πουκάμισο επιβεβαίωναν τις σκέψεις του φωτογράφου, που πλέον ήταν σίγουρος: μπροστά του είχε τον Μιχάλη, τον άνθρωπο που φωτογράφισε πριν από σχεδόν τριάντα χρόνια.

Ο Νατ του έδειξε αμέσως τη φωτογραφία. Αν και στην αρχή έδειχνε δύσπιστος, ο Μιχάλης τελικά του έκανε νόημα να περιμένει και χάθηκε για λίγο μέσα στο σπίτι. Υστερα από μερικά λεπτά, άνθρωποι κάθε ηλικίας άρχισαν να ξεπροβάλλουν μπροστά στον φωτογράφο δίνοντας ο ένας στον άλλον το iPad. Τα χαμόγελα και η έκπληξη διαδέχθηκαν τα δάκρυα. Στο μεταξύ ο Μιχάλης είχε προλάβει να φορέσει ένα γαλάζιο πουκάμισο και το καλό του παντελόνι. Δίπλα του η Χαρούλα. Η κόρη του που στην εν λόγω φωτογραφία ήταν μόλις πέντε ετών.

«Η ηλικιωμένη γυναίκα στο πίσω μέρος της μοτοσικλέτας ήταν η μητέρα μου, επίσης Χαρούλα στο όνομα», ενημέρωσε τον φωτογράφο η Τσακίρη, η σύζυγος του Μιχάλη. «Εκείνο το πρωινό του Σεπτεμβρίου, το 1985, πήγαιναν όλοι μαζί να αφήσουν τη γιαγιά στην ταβέρνα που είχαμε στην παραλία της Τσαμπίκας. Η γιαγιά όμως πλέον δεν ζει. Εχει πεθάνει εδώ και 18 μήνες», διευκρίνισε.

Ο Μιχάλης μιλούσε ελάχιστα αγγλικά. Ο γιος του ο Βασίλης, όμως, επίσης οδηγός λεωφορείου, γνώριζε άπταιστα τη γλώσσα. Οταν λίγο αργότερα εξήγησε στον Νατ ότι τη μοτοσικλέτα της φωτογραφίας τη χρησιμοποιεί πλέον ο θείος του, δεν μπορούσε παρά να ρωτήσει σε τι κατάσταση βρίσκεται. «Κρατάει γερά ακόμα», τον διαβεβαίωσε.