Από μια άποψη, ήταν επόμενο. Ο άνθρωπος που με τους Velvet Underground ή τη μετέπειτα καριέρα του δημιούργησε ολόκληρο μουσικό κανόνα κατανοούσε πολύ καλά τα πολιτικά ζητήματα της εποχής του. Τόσο που χρόνια μετά την Ανοιξη της Πράγας ο Τσέχος Βάτσλαβ Χάβελ φέρεται να του είπε: «Ξέρεις ότι είμαι πρόεδρος εξαιτίας σου;»

Γεννήθηκε τον Μάρτιο του 1942 στο Μπρούκλιν. Πέθανε στις 27 του προηγούμενου Οκτωβρίου στη Νέα Υόρκη. Και στο μεταξύ ο Λου Ριντ κατάφερε όσα δεν μπορούν δέκα συμβατικοί, διάσημοι περφόρμερ μαζί: αφιερώθηκε με παλιά, καλή καλλιτεχνική επιμονή στο θρυμμάτισμα των κοινωνικών ταμπού, τραγουδώντας για τη σεξουαλικότητα, τον εθισμό, την κακοποίηση, τις ασθένειες ή τις κοινότητες των ανθρώπων που αρνήθηκαν να συνθηκολογήσουν ενώπιον της ήττας της αταξινόμητης ζωής τους. Μόνο το «Walk on the wild side» του 1972, που μεταμόρφωσε σε γλυκό τραγούδι τη φράση που απηύθυναν οι τραβεστί πόρνες στους πελάτες («Κάνε μια βόλτα στην άγρια πλευρά»), μίλησε σε μια γενιά Αμερικανών για μέρη που ούτε φαντάζονταν. Οχι, δεν ήταν ένα ρητά πολιτικό τραγούδι, τι είναι όμως πιο πολιτικό από έναν μετασχηματισμό στον τρόπο που οι άνθρωποι αισθάνονται, συζητούν, δρουν για τους άλλους, άρα και για τον εαυτό τους;

Για εκείνους πάντως που με τον όρο «πολιτικό» εννοούν το αντίστοιχο επάγγελμα, υπάρχει και μια ιστορία από τα ταραγμένα 60s στην Πράγα. Βασανισμένη από έναν ανύπαρκτο σοσιαλισμό, η πόλη είχε ήδη νιώσει μερικά τραντάγματα χειραφέτησης με τη βοήθεια μιας επίσκεψης του Αλεν Γκίνσμπεργκ ή συγκροτημάτων που κήρυτταν το λυτρωτικό μήνυμα του ροκ εντ ρολ. Το μόνο που θα πετύχαινε το καθεστώς απαντώντας με εντατικοποίηση του κοινωνικού ελέγχου ήταν η Ανοιξη της Πράγας – κι ας διαδέχτηκε τις νίκες της η εισβολή των σοβιετικών τανκς. Μια βραδυφλεγής συνέπειά της θα ήταν η άνθηση της υπόγειας ροκ σκηνής. Ενας από τους ακολούθους της, ο Βάτσλαβ Χάβελ (θεατρικός συγγραφέας τότε, τελευταίος πρόεδρος της Τσεχοσλοβακίας και πρώτος της Τσεχίας αργότερα) είχε ήδη επισκεφθεί τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου απέκτησε έναν δίσκο των Velvet Underground. Δεν είναι βέβαιο αν επρόκειτο για τον πρώτο, τον ομώνυμο, ή για τον δεύτερο με τίτλο «White Light/White Heat», δεν έχει όμως και τόση σημασία.

Σημασία έχει ότι αφού πέρασε κάτω από τη μύτη του τελωνείου, ο Χάβελ σύστησε στην πατρίδα του την μπάντα του Ριντ, της οποίας οι πειραματικοί ήχοι αγαπήθηκαν αρκούντως. Το άλμπουμ άρχισε να αντιγράφεται σε κόπιες που ταξίδευαν στα υπόγεια αρτιστίκ ρεύματα από χέρι σε χέρι και κάπως έτσι έφτασε και στον μπασίστα Μίλαν Χλάβσα. Με τα ίδια μουσικά υλικά, άρχισε να γράφει τα τραγούδια της δικής του μπάντας, των Plastic People of the Universe. Στο εξής, οι μυστικές συναυλίες τους θα λειτουργούσαν ως πυρήνες αντιφρονούντων. Οταν το καθεστώς αντιλήφθηκε τι συνέβαινε, απαγόρευσε τις εμφανίσεις τους και το 1976 συνέλαβε τα μέλη. Η δίκη τους θα γινόταν αφορμή για να γεννηθεί ένα κίνημα για τα ανθρώπινα δικαιώματα που θα δημιουργούσε μια ολοένα μεγαλύτερη ρωγμή στο σιδηρούν παραπέτασμα, το περίφημο Charter 77. Ηγέτης του ήταν ο Χάβελ.

Η «πολιτική καριέρα» του Ριντ, ωστόσο, δεν είχε τελειώσει. Το τραγούδι «The day John Kennedy died» του 1982 είχε στίχους όπως «ονειρεύτηκα την τέλεια ένωση και ένα τέλειο δίκαιο / και πάνω από όλα ονειρεύτηκα ότι ξέχασα την ημέρα που ο Τζον Κένεντι πέθανε». Ολόκληρο το «New York» του 1989 αντιμετωπίστηκε ως η πολιτική ανάλυση ενός ανθρώπου κοινωνικά ευαίσθητου, με τραγούδια για το ναζιστικό παρελθόν τού τότε γενικού γραμματέα του ΟΗΕ («Good evening Mr Waldheim») ή άλλα που καλούν σε κοινωνική δράση, όπως το «There is no time». Με τον Χάβελ συναντήθηκε για πρώτη φορά το 1990. Το 1998 βρέθηκε σε εκδήλωση στον Λευκό Οίκο προς τιμήν του τσέχου πολιτικού, όπου ακόμα και η Χίλαρι Κλίντον δήλωσε πως «οι Velvet Underground έγιναν η Βελούδινη [velvet] Επανάσταση». Ο Ριντ επισκέφθηκε στη συνέχεια την Πράγα, είτε για συνεντεύξεις Τύπου είτε για συναυλίες των εναπομεινάντων Velvet Underground, ακύρωσε εμφανίσεις του στην Αυστρία εξαιτίας του ακροδεξιού Κόμματος των Ελεύθερων ή συνέκρινε τον Χάβελ με τον Νέλσον Μαντέλα. Ο υπόγειος ρόλος της μπάντας του στη Βελούδινη Επανάσταση θα γινόταν και μιούζικαλ από τον Τομ Στόπαρντ με τίτλο «Rock ‘n’ roll».

Οσοι ωστόσο βιάστηκαν να καταγράψουν τον Ριντ ως σύμμαχο στις αντιαριστερές εμμονές τους μπορεί να στραβομουτσούνιασαν όταν αργότερα ο μουσικός όχι μόνο θα κατήγγελλε τον Μπους και τους χειρισμούς του στην 11 Σεπτεμβρίου, τη CIA, τον πόλεμο σε Αφγανιστάν και Ιράκ που τελικά γίνονται για το κέρδος, αλλά και θα μνημόνευε τον ντοκιμενταρίστα Μάικλ Μουρ ως κάποιον «που προσπαθεί να μας ανοίξει τα μάτια» για τις σχέσεις του Ρόναλντ Ρίγκαν και της οικογένειας Μπους με εκείνη των Μπιν Λάντεν ή για την υποστήριξή τους στους απανταχού αντικομμουνιστές. Το 2011 συμπαρατάχθηκε και με το κίνημα Occupy Wall Street δηλώνοντας σε συγκέντρωση «Θέλω να καταλάβω τη Γουόλ Στριτ, υποστηρίζω το κίνημα με κάθε τρόπο και είμαι περήφανος που είμαι μέρος του». Και λίγους μήνες πριν από τον θάνατό του, σε ερώτηση για τις παρακολουθήσεις της NSA, είπε με φωνή που ακούγεται σαν να προδίδει το μοιραίο: «Λέει πολλά για την ασφάλειά μας, έτσι δεν είναι; Είναι σοκαριστικό ο Ομπάμα, από όλους τους ανθρώπους, να συντηρεί κάτι τέτοιο. Πολλά από τα πράγματα που θα έκανε ο Μπους τα συνεχίζει εκείνος. Πώς έγινε αυτό;».

ΣΧΟΛΙΑ
ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΣΧΟΛΙΟΥ
0 /50
0 /2000
YouTube thumbnail