Διπλό παιχνίδι από τη Μέρκελ για στήριξη Σουλτς στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Η επιλογή του προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής υπήρξε ανέκαθεν εξαιρετικά περίπλοκη υπόθεση και αποτέλεσμα παρασκηνιακών πολιτικών και κρατικών συμβιβασμών. Το ίδιο αναμένεται να συμβεί και αυτή τη φορά. Ισως μάλιστα εντονότερα παρά ποτέ, αφού η ιδέα τής έστω και έμμεσης ανάδειξης του νέου προέδρου της Επιτροπής από τις ευρωεκλογές, όχι μόνο δεν δείχνει να υλοποιείται, αλλά ανοίγει και πεδίον δόξης λαμπρόν για πολιτικά πρόσωπα που έχουν εμπειρία στην πολιτική ίντριγκα, με πρώτη – φυσικά – την Ανγκελα Μέρκελ, οι ικανότητες της οποίας επί του θέματος είναι αποδεδειγμένες. Ετσι, το ενδεχόμενο να αναλάβει του χρόνου τέτοια εποχή τα ηνία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ένας γερμανός πολιτικός και παράλληλα αυτό να θεωρηθεί γενναία υποχώρηση της Καγκελαρίου, όχι μόνο δεν πρέπει να αποκλεισθεί, αλλά στην παρούσα φάση είναι εξαιρετικά πιθανό.

Προς το παρόν, όλα δείχνουν ότι ο επόμενος πρόεδρος της Επιτροπής δεν θα είναι «εκλεγμένος», ότι οι υποψηφιότητες που έως τώρα έχουν υποβληθεί όπως αυτή του Αλέξη Τσίπρα είναι μάλλον εικονικές – αν όχι διακοσμητικές – και ότι το ποιος θα είναι ο νέος πρόεδρος της Επιτροπής θα εξαρτηθεί λιγότερο από τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών και περισσότερο από το ποιοι θα αναλάβουν τα άλλα σημαντικά ευρωπαϊκά πόστα, όπως οι προεδρίες της Ευρωπαϊκής Ενωσης, του Συμβουλίου της ευρωζώνης (Eurogroup) και της Ευρωβουλής. Σύμφωνα μάλιστα με όλες τις ενδείξεις, τα πρόσωπα που θα ηγηθούν των «ευρωπαϊκών πολιτικών οικογενειών» στις ερχόμενες ευρωεκλογές θα φέρουν μάλλον τον τίτλο του επικεφαλής της προεκλογικής εκστρατείας και όχι του υποψηφίου για την προεδρία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Η «ΠΑΡΕΞΗΓΗΣΗ». Ο βασικός λόγος για τον οποίο εδώ και μήνες είχε επικρατήσει πανευρωπαϊκά η εντύπωση ότι ο διάδοχος του Ζοζέ Μπαρόζο θα μπορούσε να προκύψει από τις ευρωεκλογές του ερχόμενου Μαΐου οφείλεται, σε μεγάλο βαθμό, σε «παρεξήγηση».

Ητοι, σε μια μάλλον ασαφή διάταξη της Συνθήκης της Λισαβώνας, η οποία αναφέρει ότι ο πρόεδρος της Επιτροπής προτείνεται στην Ευρωβουλή από τους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων, οι οποίοι ωστόσο θα πρέπει προηγουμένως «να λαμβάνουν υπόψη τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών».

Με αφορμή την τελευταία διάταξη, στους κόλπους της Ευρωβουλής επικράτησε προ μηνών η άποψη ότι στις ερχόμενες ευρωεκλογές θα πρέπει οι «ευρωπαϊκές πολιτικές οικογένειες» να ορίσουν εκ των προτέρων το πρόσωπο που θα προωθήσουν για την προεδρία της Επιτροπής και να το προτείνουν στους ευρωπαίους ψηφοφόρους. Οι σχετικές «ευρωκομματικές» διαδικασίες επισήμως έχουν δρομολογηθεί: τον Νοέμβριο αναμένεται ότι θα αποφασίσουν οι Οικολόγοι (οι οποίοι μάλλον θα καταλήξουν σε δύο πρόσωπα), τον Δεκέμβριο η Ευρωπαϊκή Ενωτική Αριστερά (μάλλον τον Αλέξη Τσίπρα) και οι Φιλελεύθεροι (ίσως τον πρώην πρωθυπουργό του Βελγίου Γκι Φερχόφστατ), τον Φεβρουάριο οι Σοσιαλιστές (πιθανότατα τον Μάρτιν Σουλτς) και, τέλος, τον Μάρτιο αναμένεται να λάβει τις αποφάσεις του το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ).

Το τελευταίο ωστόσο δεν είναι πλέον καθόλου βέβαιο ότι τελικώς θα ορίσει υποψήφιο. Και αυτό διότι η Ανγκελα Μέρκελ έσπευσε να ξεκαθαρίσει την Παρασκευή στις Βρυξέλλες ότι οι όποιες υποψηφιότητες θα είναι μάλλον ενδεικτικές και όχι δεσμευτικές. Με άλλα λόγια, η Καγκελάριος ξεκαθάρισε ότι σε τελευταία ανάλυση το ποιος θα είναι ο πρόεδρος της Επιτροπής θα το κρίνουν, όπως πάντα, οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων και ουδείς άλλος.

Αλλωστε εδώ και καιρό είχε καταστεί σαφές ότι δεν είναι λίγοι στους κόλπους του ΕΛΚ – και όχι μόνο – αυτοί που διαφωνούν με την ιδέα του προσδιορισμού των υποψηφίων για την προεδρία της Επιτροπής πριν από τις ευρωεκλογές και της έμμεσης έκθεσής τους σε αυτές. Και αυτό διότι, όπως υποστηρίζουν, με την εν λόγω διαδικασία η Ευρωβουλή θα έχει τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο στην επιλογή του νέου προέδρου της Επιτροπής. Κάτι που κατά την άποψή τους δεν ανταποκρίνεται ούτε στο γράμμα ούτε στο πνεύμα της Συνθήκης της Λισαβώνας. Υποστηρίζουν επίσης ότι με τη διαδικασία αυτή ο νέος πρόεδρος της Επιτροπής θα μπορεί ενδεχομένως να ισχυριστεί πως είναι, τρόπον τινά, δημοκρατικά εκλεγμένος και συνεπώς δεν είναι υποχρεωμένος να ακολουθεί τις επιταγές των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων. Κάτι που επίσης δεν προβλέπεται από το δίκαιο της ΕΕ. Ηδη κατά της εκ των προτέρων επιλογής από τα ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα υποψηφίων για την προεδρία της Επιτροπής έχει εκφραστεί ανοιχτά ο νυν πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Χέρμαν βαν Ρόμπαϊ, υποστηρίζοντας μεταξύ των άλλων ότι με την εν λόγω διαδικασία πολλά σημαντικά πολιτικά πρόσωπα της Ευρώπης ενδέχεται να αυτοαποκλειστούν επειδή δεν επιθυμούν να εκτεθούν υποψήφιοι σε χώρες που δεν γνωρίζουν και δεν τους γνωρίζουν. Μεταξύ αυτών, περιλαμβάνονται ο Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, η Κριστίν Λαγκάρντ, ο Πολωνός Ντόναλντ Τουσκ κ.ά. Ανάλογα με τον Ρόμπαϊ κινούνται πολλοί, όπως ο πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζακ Ντελόρ, ενώ ελληνικές διπλωματικές πηγές ανέφεραν προ ημερών ότι ανάλογος προβληματισμός υπάρχει και στο Μέγαρο Μαξίμου.

Αν όμως η σημαντικότερη πολιτική οικογένεια της Ευρώπης, το ΕΛΚ – που πιθανότατα θα είναι η μεγαλύτερη πολιτική ομάδα στο νέο Ευρωκοινοβούλιο – δεν ορίσει υποψήφιο ή ορίσει κάποιον «διακοσμητικό υποψήφιο» που εκ του ασφαλούς δεν θα επιλεγεί, τι νόημα έχει να ορίσουν οι άλλοι, αναρωτιούνται πολλοί στις Βρυξέλλες.
Προς το παρόν, πάντως, οι Αριστεροί «ευρωδελφίνοι» λαμβάνουν θέσεις μάχης. Στους Σοσιαλιστές «γκανιάν» εμφανίζεται ο Μάρτιν Σουλτς, παρότι η πρόσφατη δήλωση του Ζακ Ντελόρ ότι θα προτιμούσε τον τέως επικεφαλής του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου Πασκάλ Λαμί προκάλεσε κάποια ταραχή στο επιτελείο του. «Γκανιάν» είναι και ο Αλέξης Τσίπρας, παρά τις εκ δεξιών και εξ αριστερών ενστάσεις που διατυπώνονται στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ενωτικής Αριστεράς, στην οποία μετέχουν μεταξύ των άλλων τροτσκιστές, σταλινικοί, αριστεροί οικολόγοι, σοσιαλιστές, νεοκομμουνιστές, παλαιοκομμουνιστές κ.ά. Οι «αριστερότεροι» από αυτούς θεωρούν «καραγκιοζιλίκια» τη διεκδίκηση της προεδρίας της Επιτροπής, ενώ ίσως δεν είναι άνευ σημασίας η πρόσφατη απόφαση του ΚΚ της Γαλλίας να αποστασιοποιηθεί από τον πολιτικό φίλο του Αλ. Τσίπρα, Ζαν-Λικ Μελανσόν, και στις επικείμενες δημοτικές εκλογές στη Γαλλία να προσεγγίσει τους Σοσιαλιστές.

ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΕΙΣ. Ωστόσο, το γεγονός ότι στους κόλπους της Αριστεράς κυριαρχεί η άποψη πως ο νέος πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα πρέπει να προκύψει από τις ευρωεκλογές δεν είναι βέβαιο πως ενοχλεί την Ανγκελα Μέρκελ, παρά τις περί του αντιθέτου δηλώσεις της.

Και αυτό διότι στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με τους Σοσιαλδημοκράτες του SPD για τη δημιουργία ενός μεγάλου κυβερνητικού συνασπισμού στη Γερμανία βρίσκεται και η πρόταση να στηρίξει η Μέρκελ την ανάδειξη του Μάρτιν Σουλτς στην προεδρία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Σε περίπτωση κατά την οποία επιτευχθεί στο θέμα αυτό συμφωνία με το SPD, η Α. Μέρκελ θα μπορούσε να «υποχωρήσει» και να θεωρήσει την υποψηφιότητα Σουλτς δεσμευτική και όχι ενδεικτική. Με τον τρόπο αυτό, και διαλλακτική θα εμφανιζόταν, και θα έβαζε Γερμανό στην προεδρία της Επιτροπής, προς μεγάλη ικανοποίηση των συμπατριωτών της.