Σύγχρονες σκλάβες στη σκηνή

Μια νεαρή μετανάστρια που πέφτει θύμα του τράφικινγκ. Οι σκοτεινές διαδρομές ενός μηχανισμού που πολλοί γνωρίζουν την ύπαρξή του και τους τρόπους λειτουργίας του αλλά ελάχιστοι τολμούν να τον καταγγείλουν. Φόβος, προσωπικές μαρτυρίες σε σπαστά ελληνικά, ντοκουμέντα, δημόσια έγγραφα που με τον έναν ή τον άλλον τρόπο ξεγλίστρησαν από τις δικαστικές αίθουσες.

Το θεατρικό έργο «Αόρατη Ολγα» του Γιάννη Τσίρου, που χάρισε φέτος στη Λένα Παπαληγούρα το βραβείο Μελίνα Μερκούρη για την ερμηνεία της στον ρόλο της μετανάστριας, ανέβηκε την Παρασκευή, με αφορμή την Πανευρωπαϊκή Ημέρα κατά του Τράφικινγκ, χωρίς χρηματικό αντίτιμο για τους θεατές. Και χωρίς κανείς από τους συντελεστές να ζητήσει την παραμικρή αμοιβή. Ολα αυτά, μάλιστα, την ώρα που πολλοί ηθοποιοί πληρώνονται με ποσοστά από τις παραστάσεις στις οποίες συμμετέχουν και οι θεατρικές σκηνές της Αθήνας μετά βίας βγάζουν τα λειτουργικά τους έξοδα από τα εισιτήρια που κόβουν.

«Ανεβάσαμε την παράσταση γιατί θέλαμε να περάσουμε μηνύματα στο κοινό. Δεν πρόκειται για μια απλή καταγραφή του προβλήματος. Οποιος δει την “Αόρατη Ολγα”, τη γυναίκα που ο προαγωγός της τη χτυπά και την εκμεταλλεύεται αλλά κανείς δεν τη βλέπει στην πραγματική του ζωή – παραμένει ένα πρόσωπο αόρατο -, θα καταλάβει πως η παράσταση μιλάει για όλα μέσα από το ανθρώπινο στοιχείο», σχολιάζει ο σκηνοθέτης Γιώργος Παλούμπης, ο οποίος θεωρεί πως η καταναγκαστική πορνεία, ένα υπαρκτό πρόβλημα που όλο και γιγαντώνεται, δεν απασχολεί πλέον την καθημερινότητά μας. «Οπως έχουν γίνει τα πράγματα, χανόμαστε στα δικά μας προβλήματα και δεν δίνουμε σημασία σε όσα συμβαίνουν γύρω μας. Αυτό όμως δεν σημαίνει πως τα δίκτυα εκμετάλλευσης δεν συνεχίζουν κρυφά τη δράση τους. Συνεχίζουν και είναι μάλιστα πολλά».

Τα στατιστικά αποδεικνύουν το μέγεθος του προβλήματος. «Κάθε 30 δευτερόλεπτα ένα άτομο στον πλανήτη πέφτει θύμα εμπορίας ανθρώπων, εξαπάτησης, βίας και εκμετάλλευσης. Από αυτούς λιγότεροι από το 2% καταφέρνουν να διασωθούν, ενώ ένας μόνο στους εκατό χιλιάδες σωματέμπορους καταδικάζεται», αναφέρει ενδεικτικά μία από τις αφίσες του 1109, της γραμμής πληροφόρησης για την εμπορία ανθρώπων που δίνει το «παρών» στο φουαγέ του θεάτρου μαζί με τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης και το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικής Αλληλεγγύης σε μια προσπάθεια να ενημερώσει και να ευαισθητοποιήσει το κοινό. Και μέσα από μερικές σύντομες κουβέντες, λίγο πριν από την έναρξη της παράστασης, να του δώσει να καταλάβει με ποιους τρόπους θα συμβάλει στην εξάλειψη της σωματεμπορίας.

Μία ώρα αργότερα η αυλαία θα πέσει, και μετά το χειροκρότημα ακολουθεί, όπως πάντα, η κριτική. Τα σχόλια ανάμεικτα. Κάποιοι υποστηρίζουν πως η παράσταση δείχνει κατάματα τον πόνο, την εκμετάλλευση και την εξαθλίωση των γυναικών που πέφτουν θύματα σωματεμπόρων. Μια παράσταση που βάζει έστω και για λίγο τον θεατή στη θέση οποιασδήποτε Ολγας, Ιρίνας ή Νατάσας που περνά τα σύνορα με όνειρο μια καλύτερη ζωή. «Αλλοι βέβαια υποστηρίζουν πως η παράσταση είναι γεμάτη κλισέ, ότι ασχολείται με πράγματα γνωστά τα οποία όλοι λίγο-πολύ έχουμε ακούσει», υποστηρίζει ο σκηνοθέτης. «Ακόμα όμως και αν είναι έτσι τα πράγματα, γιατί να μην τα ξανακούσουμε; Γιατί να μην ασχοληθούμε λίγο ακόμα μαζί τους;».