«Απευθύνομαι σε εσάς, κύριε Υπουργέ μου…»

«Υπηρεσία εις αγώνα κατά συμμοριτών 40 μήνας αιχμαλωτισθείς και αποδράσας Στοπ. Απολυθείς και προστατευόμενος υπό 751 νόμου εζήτησα διορισμόν μου ως κλητήρος εις κενήν θέσιν υποκατάστημα Εθνικής Τραπέζης Πρεβέζης Στοπ. Υποκατάστημα αντί εμού προσέλαβε πρόσωπο μη υπηρετήσαν πανταπάσιν εις στρατόν. Διαμαρτυρόμενος εις υμάς αιτούμαι προστασίαν».

Με το τηλεγράφημα αυτό απόστρατος του Εθνικού Στρατού από την περίοδο του Εμφυλίου εκφράζει το παράπονό του στον αρχιστράτηγο Αλέξανδρο Παπάγο, τον Μάρτιο του 1950. Διαμαρτύρεται για την επιλογή άλλου προσώπου σε θέση κλητήρα στο υποκατάστημα της Εθνικής Τράπεζας, στην Πρέβεζα.

«…Μήπως θα ήταν εύκολο για σας να την βάζατε σε κανένα νοσοκομείο σαν τραπεζοκόμα ή σαν καθαρίστρια, δεν έχω μεγάλες απαιτήσεις, αρκεί να εξασφαλίσει το μέλλον της, να ησυχάσω κι εγώ». Απόσπασμα επιστολής πολύτεκνης μητέρας στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας το 2004.

Στο γράμμα, αφού τονίζει στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας ότι υπήρξαν γείτονες και ότι γνωρίζονται πολλά χρόνια, εκφράζει τον καημό της για την 36 ετών άνεργη κόρη της, η οποία είναι μητέρα ενός αγοριού – τότε 13 ετών – και χωρισμένη, ζητώντας να της εξασφαλίσει εργασία διότι κι εκείνη είχε το δικό της δράμα («σύζυγο με εγκεφαλικό και με σύνταξη μηδαμινή του ΤΣΑ»). Και καταλήγει με το παράπονο για την πολιτεία διότι, αν και «πολύτεκνοι» όπως σημειώνει, «δεν μου έχει εξασφαλίσει ένα παιδί στο Δημόσιο».

Μέσα από ανέκδοτο αρχειακό υλικό που καλύπτει το χρονικό διάστημα ενός αιώνα και προέρχεται από τα αρχεία πολλών πολιτειακών θεσμών και πολιτικών προσώπων, οι σχέσεις των πολιτών με τους πολιτικούς διαβάζονται, για πρώτη φορά, αντίστροφα.

Διαβάζονται, δηλαδή, μέσα από τη σχέση που συντηρούν οι πολίτες με τους πολιτικούς και τους εκπροσώπους των πολιτειακών θεσμών (π.χ. τους Προέδρους της Δημοκρατίας, τους πρωθυπουργούς αλλά και τα Ανάκτορα), σε επίπεδο διαπροσωπικής επικοινωνίας.

Αιτήματα από την καθημερινή ζωή, που προέρχονται από πλήθος ανθρώπων, όλων των κοινωνικών τάξεων, καταθέτοντας τις προσδοκίες τους, τις ανάγκες τους και την άποψή τους για τις υποχρεώσεις των πολιτικών και της πολιτείας.

Η σχέση αυτή αποτυπώνεται με ανάγλυφο τρόπο μέσα από περίπου 170 έγγραφα που φέρνουν για πρώτη φορά στη δημοσιότητα τα Γενικά Αρχεία του Κράτους και η Ελληνική Αρχειακή Εταιρεία με την έκθεση «Αρχεία, πολίτες και πολιτικοί. Μια άλλη ανάγνωση της σχέσης πολιτών και πολιτικών», στην Ελληνοαμερικανική Ενωση.

«Προσπαθήσαμε να επιλέξουμε κείμενα χαρακτηριστικά, εύγλωττα για τη σχέση πολιτών με εκπροσώπους της πολιτείας», λέει ο καθηγητής Ιστορίας Νίκος Καραπιδάκης, πρόεδρος της Εφορείας των Γενικών Αρχείων του Κράτους. Χαρακτηριστικό δείγμα-έκθεμα είναι και η ακόλουθη επιστολή. «Μεγαλειόταται Βασιλεύ Κωνσταντίναι, καλημέρα σας. Εδώ και αρκετό διάστημα σκεπτόμουν να σας γράψω, αλλά επιδή είμαι απλή και αμόρφοτη χοριατοπούλα, διστάζω να σας γράψω». Είναι η αρχή (ανορθόγραφης) επιστολής γυναίκας με την οποία απευθύνθηκε (τον Φεβρουάριο του 1967) στον τότε βασιλιά Κωνσταντίνο.

Η «αμόρφοτη χοριατοπούλα», ξενιτεμένη από καιρό στο Ντέκεντορφ, για να μη νιώθει μοναξιά, κοίταζε φωτογραφίες αγαπημένων της προσώπων. Ο νόστος την ώθησε να γράψει στον τέως βασιλιά ζητώντας του μία φωτογραφία, καθώς αγαπά την πατρίδα της «και ιδίος τους Βασιλείς».

Τη βοήθεια του Προέδρου της Δημοκρατίας ζητούσε με τρισέλιδη πυκνογραμμένη επιστολή του πρώην τοξικομανής, τον Σεπτέμβριο του 2004. Απηύθυνε έκκληση στον πρώτο πολίτη της χώρας με αίτημα τη διαγραφή του ποινικού μητρώου του.

Στο – γραμμένο με αξιοπρέπεια – γράμμα του περιέγραφε με λεπτομέρειες τις περιπέτειες της ζωής του και τις προσπάθειές του να μορφωθεί και να σταδιοδρομήσει μετά την αποφυλάκισή του (είχε συλληφθεί για απόπειρα ληστείας) και τόνιζε ότι για να μπορέσει να πιάσει δουλειά βασική προϋπόθεση ήταν το λευκό ποινικό μητρώο, «κάτι το οποίο λόγω των λαθών του παρελθόντος δεν το έχω».

Η επιλογή των ντοκουμέντων έγινε από αρχεία που καλύπτουν 30 χιλιόμετρα σε ράφια των ΓΑΚ. «Ο,τι δεν συμπεριλήφθηκε στην έκθεση δεν υποδηλώνει προσπάθεια να μείνει κρυφό κάτι. Η επιλογή έγινε με τεχνικά κριτήρια», αποσαφηνίζει ο κ. Καραπιδάκης. Επισημαίνει δε ότι στην επικοινωνία τους οι πολίτες δεν εκτονώνουν θυμό ή οργή, αλλά «εκφράζουν καημό ή παράπονο».

Εύλογα θα πάει η σκέψη και στα ρουσφέτια. «Ελάχιστα τεκμήρια θα βρει κάποιος που έχουν την έννοια του ρουσφετιού, της πελατειακής συναλλαγής», τονίζει ο κ. Καραπιδάκης.

INFO
«Αρχεία, πολίτες και πολιτικοί – Μια άλλη ανάγνωση της σχέσης πολιτών και πολιτικών», έκθεση αρχειακού υλικού από τα Γενικά Αρχεία του Κράτους και την Ελληνική Αρχειακή Εταιρεία, 21 Οκτωβρίου έως 9 Νοεμβρίου στην Ελληνοαμερικανική Ενωση (Μασσαλίας 22, τηλ. 210-3680.900). Είσοδος ελεύθερη.