Επιχείρηση εξοστρακισμός της Χρυσής Αυγής

Ο γόρδιος δεσμός δεν λύνεται. Κόβεται. Σε αυτήν ακριβώς τη λογική, η κυβέρνηση είναι αποφασισμένη να μην πέσει θύμα των αντιφάσεων στις οποίες έχει βρεθεί δεμένη η ελληνική πολιτική. Πιο συγκεκριμένα: η Χρυσή Αυγή δεν μπορεί να είναι συγχρόνως και κόμμα με κοινοβουλευτική εκπροσώπηση και εγκληματική οργάνωση, με τον αρχηγό και τον υπαρχηγό της στη φυλακή. Αυτή ήταν, άλλωστε, η κατάληξη μιας φορτισμένης εβδομάδας. Ως γνωστόν, ο Νίκος Μιχαλολιάκος και ο Χρήστος Παππάς κρίθηκαν προφυλακιστέοι. Η κυβέρνηση δεν είναι διατεθειμένη να είναι θεατής στο να διοικείται η ΧΑ από τη φυλακή, με τον Μιχαλολιάκο σε ρόλο «ήρωα» που κατευθύνει τον «αγώνα», έστω και πίσω από της φυλακής τα σίδερα. Οπως εξηγούν κορυφαίοι παράγοντες της συμπολίτευσης στην κυβέρνηση και στη Βουλή, δεν μπορεί η ΧΑ να είναι υβρίδιο που ενεργοποιείται στον κόσμο της πολιτικής ενώ ανήκει στον υπόκοσμο.

Το επταήμερο είχε κερδισμένους και χαμένους. Είχε όμως και ένα απροσδόκητο αποτέλεσμα. Το 24ωρο αβεβαιότητας – από τη στιγμή που αφέθηκαν ελεύθεροι οι Κασιδιάρης, Παναγιώταρος και Μίχος ώς την απόφαση προφυλάκισης του Μιχαλολιάκου – έφερε πιο κοντά τα πρόσωπα που βρίσκονται στον στενό πυρήνα της διαχείρισης της εξουσίας. Η απελευθέρωση των τριών βρήκε τον Αντώνη Σαμαρά στις Ηνωμένες Πολιτείες. Δεν είχε ξημερώσει ακόμη στην Ανατολική Ακτή των ΗΠΑ όταν ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη Νίκος Δένδιας έκανε την πρώτη κλήση στο κινητό του Πρωθυπουργού, που απαντάει όλες τις ώρες. Την πλήρη ενημέρωση στον Σαμαρά έκανε ο υπουργός Επικρατείας Δημήτρης Σταμάτης. Ο Πρωθυπουργός εκτίμησε άμεσα και γρήγορα την κατάσταση – στις πολιτικές και άλλες παραμέτρους της – και ενεργοποιήθηκε. Εκεί όμως που δεν βοήθησαν όλοι στην κυβέρνηση ή στην Κοινοβουλευτική Ομάδα της ΝΔ, κρίσιμη ήταν η ψύχραιμη αντίδραση του Βαγγέλη Βενιζέλου.

Αντιπρόεδρος και κορυφαίος νομομαθής της κυβέρνησης, ο Βενιζέλος λειτούργησε, κατ’ έκφρασιν κορυφαίου υπουργού, «σταθεροποιητικά». Συνέβαλε στη σωστή αξιολόγηση της απόφασης απελευθέρωσης των Κασιδιάρη, Παναγιώταρου και Μίχου, βοήθησε στο να φωτιστεί ο τρόπος που λειτουργεί η Δικαιοσύνη αλλά και στο να βρεθεί το κατάλληλο μήκος κύματος για την κυβερνητική αντίδραση στην ανακοίνωση που ακολούθησε.

Κάποιοι στην κυβέρνηση εξεπλάγησαν και κάποιοι δεν εξεπλάγησαν από την απελευθέρωση των τριών. Οχι γιατί συμμερίζονταν το σκεπτικό της απόφασης. Αυτό σε κορυφαία κυβερνητικά κλιμάκια ήταν και παραμένει νομικά ακατανόητο. Ειδικά στο κομμάτι που αφορά τον Ηλία Κασιδιάρη. Δυσεξήγητη θεωρείται η επιβολή περιοριστικών όρων, τη στιγμή που η βασική συλλογιστική κάνει αποδεκτή την προσέγγιση του άρθρου 187 του Ποινικού Κώδικα και αντιμετωπίζει τη Χρυσή Αυγή ως εγκληματική οργάνωση. Αν ο Κασιδιάρης εθεωρείτο αθώος και αμέτοχος σε όλα αυτά, δεν θα ήταν παράλογη η απελευθέρωσή του. Αν όμως είχε συμμετοχή, και πρόκειται για εγκληματική οργάνωση, τότε πώς δικαιολογείται το γεγονός ότι του επετράπη να βάλει το κοστουμάκι του και να φύγει;

 Η κυβέρνηση παραμένει εξαιρετικά προσεκτική στον δημόσιο χειρισμό θεμάτων που αφορούν τη Δικαιοσύνη. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν βρίσκεται σε εγρήγορση. Υπήρχε ανησυχία ενόψει της απόφασης για Κασιδιάρη, Παναγιώταρο και Μίχο, η οποία από την Αθήνα εκφράστηκε αρμοδίως προς τις ΗΠΑ όπου βρισκόταν ο Πρωθυπουργός. Και η ανησυχία δικαιώθηκε. Εστω κι αν ο ανακριτής στις επαφές του με τις διωκτικές Αρχές δεν είχε δώσει τέτοια εντύπωση ούτε είχε προϊδεάσει για τέτοια απόφαση. Η αλήθεια είναι – πέρα από ερμηνείες – ότι η επιλογή του αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Χαράλαμπου Βουρλιώτη να πάει τους χρυσαυγίτες με το αυτόφωρο και όχι με τη διαδικασία άρσης κοινοβουλευτικής ασυλίας προσδιόρισε σε πολύ μεγάλο βαθμό την κατάσταση. Πιο συγκεκριμένα, το αυτόφωρο έφερε άμεσα τους χρυσαυγίτες αντιμέτωπους με την Εισαγγελία. Ανάγκασε όμως τους ανακριτές να κινηθούν γρήγορα, αφού μέσα σε ένα πενθήμερο θα έπρεπε να καταλήξουν όλα. Η αλήθεια είναι ότι η διάσταση της εγκληματικής συμμορίας άλλαξε τα δεδομένα. Από την άλλη πλευρά όμως, το να διερευνάται αν ένα πολιτικό κόμμα, έστω και της Ακρας Δεξιάς, συνιστά εγκληματική συμμορία, ήταν κάτι χωρίς προηγούμενο. Αν η Εισαγγελία του Αρείου Πάγου κινήθηκε με άνεση στο επίπεδο αυτό, τούτο δεν σήμαινε ότι θα μπορούσαν να κάνουν το ίδιο και οι πρωτοδίκες.

Η απελευθέρωση Κασιδιάρη δεν ήταν χωρίς συνέπειες. Η πρώτη και πιο σημαντική ήταν η κατακραυγή που προκάλεσε η εμφάνιση του απελευθερωθέντος να μοιράζει φάπες έξω από την Ευελπίδων. Η ΧΑ εμφανιζόταν αμετανόητη στις πρακτικές της. Η συμπεριφορά αυτή εξέθεσε τους ανακριτές. Ωστόσο, η απόφασή της λειτούργησε αποσταθεροποιητικά σε κάποιους κρίσιμους θυλάκους της συμπολίτευσης. Με ποιον τρόπο; Με το να εκδηλωθεί αμφισβήτηση για το αν ήταν σωστό να πυροδοτηθεί με κυβερνητικές ενέργειες μια διαδικασία που οδήγησε σε δικαστική δίωξη της ΧΑ, και μάλιστα σε επίπεδο κορυφής.

Αμφισβητίες υπήρξαν στο επιτελείο του Πρωθυπουργού, όπου συγκεκριμένα πρόσωπα επιμένουν ότι δεν πρέπει να κοπούν οι δεσμοί με την Ακρα Δεξιά. Την αμφισβήτηση όμως στο πεδίο αυτό την ισοπέδωσε η οργισμένη τηλεφωνική αντίδραση του ίδιου του Σαμαρά. Ο Πρωθυπουργός σήκωσε το τηλέφωνο και πέρασε με σαφή – ενίοτε δε με τραχύ – τρόπο το μήνυμα ότι η κυβέρνηση μένει στη γραμμή της. Μια γραμμή που την είχε εκφράσει δημόσια ο ίδιος στις ΗΠΑ λέγοντας ότι δεν υπάρχει χώρος στην ελληνική πολιτική για νεοναζιστικά κόμματα.

ΟΙ ΨΙΘΥΡΙΣΤΕΣ. Αποσταθεροποιημένη εμφανίστηκε κατά ένα μέρος της και η Κοινοβουλευτική Ομάδα της ΝΔ, ενώ στο στόχαστρο της κυβέρνησης είναι τέσσερα πρόσωπα που «ζύμωναν» στους διαδρόμους κατά των επιλογών της. Και τα τέσσερα έχουν κρατήσει κορυφαία υπουργικά πόστα επί διακυβέρνησης Καραμανλή. Τέλος, αμφισβήτηση εκφράστηκε και από ένα μέρος των ΜΜΕ, που κι αυτό όμως «σιδερώθηκε». Μπορεί να μη λέγεται δυνατά, αλλά σε κυβερνητικό επίπεδο δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η άνοδος της ΧΑ δεν είναι τυχαία. Πιο συγκεκριμένα, λέγεται ότι «η ΧΑ έχει προστάτες και αόρατους συμμάχους σε πολλά σημεία του κατεστημένου και όλοι αυτοί ενεργοποιήθηκαν την εβδομάδα που πέρασε». Η κυβέρνηση έχει ιχνογραφήσει τα διαφορετικά δίκτυα – πολιτικά, νομικά, ακόμη και τοπικιστικά – που φαίνεται πως ενεργοποιήθηκαν.

Γιατί όμως εκφράζεται μια τέτοια αντίδραση; «Διότι», λέει κορυφαίος υπουργός που δεν πρόσκειται στη ΝΔ, «κάποια κέντρα αντιστρατεύονται τον ευρωπαϊκό προσανατολισμό της ΝΔ που εκφράζει η αποφασιστικότητα του Σαμαρά στην οικονομία αλλά και στο θέμα της Χρυσής Αυγής». Σύμφωνα με την εκδοχή αυτή, πρόκειται για δύο πτυχές της ίδιας πολιτικής που συνοψίζονται στη διαπίστωση ότι «η χώρα δεν έχει άλλη επιλογή από το να προχωρήσει μπροστά, αλλά αυτό δεν βολεύει όλους».

Παρ’ όλα αυτά, στο χρονικό διάστημα μεταξύ της απελευθέρωσης του Κασιδιάρη – κάτι που δεν μπορεί να χωνέψει η κυβέρνηση – και της απόφασης για προφυλάκιση του Μιχαλολιάκου, πηγές που είναι σε θέση να ξέρουν επιμένουν ότι δεν υπήρξε καμία παρέμβαση. «Σε μια τέτοια φάση», εξηγείται, «ο υπουργός Δικαιοσύνης δεν έχει, δεν πρέπει να έχει και δεν μπορεί να έχει καμία επαφή με τους ανακριτές». Εκδηλώθηκε όμως, μέσω πρωτοφανών διαρροών, η δυσαρέσκεια του Αρείου Πάγου, κάτι που δεν πέρασε απαρατήρητο. Και είχε τη σημασία του. Ούτως ή άλλως, η φάση αυτή πέρασε. Και η διαδικασία πρόκειται να λάβει κανονικά χαρακτηριστικά αφού η ανάκριση θα πάει σε εφέτη ανακριτή. Η προοπτική είναι να συνενώσει αυτός τη δικογραφία – που είναι ακόμη στον Πειραιά! – που αφορά τη δολοφονία της Αμφιάλης με την έρευνα για τον χαρακτήρα της Χρυσής Αυγής ως εγκληματικής οργάνωσης. Και από εκεί τα πράγματα να πάρουν τον δρόμο τους.

ΤΑ ΤΗΛΕΦΩΝΗΜΑΤΑ. Αν η Δικαιοσύνη θα τρέξει με τους πιο αργούς ρυθμούς που επιτρέπουν – και επιβάλλουν – οι διαδικασίες, τα πράγματα στο πεδίο της αστυνομικής έρευνας και της πολιτικής θα πάνε πολύ πιο γρήγορα. Η έρευνα της Αντιτρομοκρατικής όχι μόνο δεν σταματάει αλλά έχει να αντιμετωπίσει δύο κρίσιμα ζητήματα.

Το ένα ζήτημα αφορά τον Νίκο Μιχαλολιάκο. Και έχει να κάνει με το εύρος των τηλεφωνικών επαφών του. Το πόρισμα δεν είναι ακόμη έτοιμο. Αλλά το με ποιους και πότε μιλούσε ο αρχηγός της ΧΑ θα είναι καθοριστικό.

Το άλλο ζήτημα αφορά το επίμαχο θέμα του οπλισμού της ΧΑ. Η Αστυνομία τον αναζητεί. Αν τον βρει – ή μάλλον αν υπάρχει – αυτό θα δώσει μια καθαρότερη απάντηση για το ποιες ήταν οι προθέσεις της οργάνωσης. Εξηγεί κορυφαίος υπουργός: «Θα μάθουμε έτσι αν επρόκειτο για ροπαλοφόρους και μαχαιροβγάλτες ή αν γινόταν προπαρασκευή για πραξικόπημα και πιο ακραίες πράξεις».

Στη Βουλή, πάλι, θα δοθεί λύση σε ένα κρίσιμο πολιτικό ζήτημα. Κι αυτό είναι ότι η Ελληνική Δημοκρατία δεν μπορεί να βρεθεί να πάσχει από διπολική διαταραχή. Δηλαδή να έχει στους κόλπους της ένα κόμμα που έχει χαρακτηριστεί εγκληματική οργάνωση. Και πάλι η ενεργοποίηση του άρθρου 187 του Ποινικού Κώδικα, που κάνει τη ΧΑ να αντιμετωπίζεται ως μαφία, αλλάζει τα δεδομένα. Γιατί είναι άλλο αν κάποιος από τη φυλακή μπορεί να είναι αρχηγός κοινοβουλευτικού κόμματος ή να υποβάλλει γραπτές ερωτήσεις ή και να ψηφίζει, κάτι που το ισχύον νομικό καθεστώς δεν τα απαγορεύει. Και είναι άλλο ένα κόμμα να έχει χαρακτηριστεί εγκληματική οργάνωση. Το δεύτερο αυτό στοιχείο επιτρέπει υπέρβαση και ανοίγει τον δρόμο για άλλους χειρισμούς στη Βουλή, όπως έγινε ήδη στη Δικαιοσύνη. Το θέμα δεν είναι αν ο Κανονισμός της Βουλής αλλάζει με απλή πλειοψηφία. Που αλλάζει… Το θέμα είναι αν μια εγκληματική οργάνωση διέπεται από τον Κανονισμό της Βουλής. Αυτονοήτως δεν διέπεται. Με τον τρόπο αυτόν η κυβέρνηση θέλει να ξεπεράσει την περιπτωσιολογία και να πάει σε μια πιο γενική προσέγγιση.

ΟΙ ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΕΣ. Ποιοι είναι οι κρίσιμοι παίκτες τις ημέρες και τις εβδομάδες που έρχονται; Σαμαράς και Βενιζέλος έχουν συναντίληψη για τη Χρυσή Αυγή, με τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ να είναι ιδιαίτερα χρήσιμος παραστάτης στο νομικό πεδίο. Κρίσιμος σύνδεσμος ο υπουργός Επικρατείας Δημήτρης Σταμάτης. Με τον ίδιο τρόπο που ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της ΝΔ Μάκης Βορίδης λειτουργεί ως μέρος ενός τριγώνου που έχει από το ένα μέρος τον Βαγγέλη Μεϊμαράκη που, ως Πρόεδρος της Βουλής, αντιμετωπίζει θεσμικά τα θέματα και από το άλλο τον υπουργό Προστασίας του Πολίτη Νίκο Δένδια, που ήταν και ο επισπεύδων στην περίπτωση της αντιμετώπισης της Χρυσής Αυγής. Αυτοί είναι και οι κερδισμένοι στην παρούσα φάση. Ο υπουργός Δικαιοσύνης Χαράλαμπος Αθανασίου πρέπει εκ της θέσεώς του να είναι προσεκτικός ώστε να μη δημιουργηθεί εντύπωση παρέμβασης στους δικαστές. Ενώ ο γραμματέας του Κυβέρνησης Τάκης Μπαλτάκος έχει εξ αρμοδιότητας συμμετοχή σε κρίσιμες πρωτοβουλίες, έχοντας όμως μια διαφορετική οπτική γωνία για τα πράγματα.