Αναμνήσεις πέραν του Ατλαντικού

Υπάρχει η κλασική διπλωματία με τις μεθόδους της. Υπάρχει και η πολιτισμική διπλωματία. Και πολύ περισσότερο αυτή η δεύτερη που αντλείται από το σεντούκι του λαϊκού πολιτισμού. Συχνά στον 20ό αιώνα – από το 1950 και έπειτα – το μπουζούκι και το λαϊκό τραγούδι έγιναν οι «πρεσβευτές» του δικού μας πολιτισμού και αποκάλυψαν τη φωτεινή όψη μιας μεταπολεμικής Ελλάδας που μετρούσε τις πληγές της.

Πολύ πριν από το «Ποτέ την Κυριακή» και τον «Ζορμπά», που άπλωσαν τον ήχο του μπουζουκιού σε όλο τον κόσμο, οι σολίστες του λαϊκού οργάνου και οι συνθέτες είχαν διακτινιστεί στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Παπαϊωάννου, Ντάλια, Τατασόπουλος, Σπόρος, Χιώτης, Λεμονόπουλος, Αγγέλου και τόσοι άλλοι με καμπαρντίνες και dress code α λα Μαφία έριξαν εδώ τις πενιές τους και ηχογράφησαν δεκάδες τραγούδια.

Το αμέρικαν ντριμ της εποχής, η φιλοδοξία αλλά και τα χρήματα ήταν το καλύτερο GPS για τον «αφρό» των μουσικών και συνθετών που όργωσαν Αμερική και Καναδά μετά τον πόλεμο, έπαιξαν σε απίθανα μέρη, όπως καζίνα και λέσχες με μαφιόζους, σε θηριώδη κέντρα και συχνά συνέπραξαν με μουσικούς όλων των ρευμάτων (jazz, latin κ.λπ.).

Αμέρικαν ντριμ

Αν μεταγενέστερα βρίσκουμε αφομοιωμένους διεθνείς ήχους σε λαϊκά τραγούδια, η ρίζα βρίσκεται και εδώ. Στα ταξίδια και την ώσμωση των δεξιοτεχνών μας με μουσικούς όλου του κόσμου. Σε αυτή τη σεκάνς του λαϊκού τραγουδιού, κυρίαρχη θέση είχε το δίδυμο Μανώλης Χιώτης – Μαίρη Λίντα. Οι δυο τους ταξίδεψαν πολύ στις ΗΠΑ και στον Καναδά, έπαιξαν στα καλύτερα κέντρα, λατρεύτηκαν και έφτιαξαν εδώ μια δεύτερη ζωή.

Και αυτές τις ημέρες η κυρία Μαίρη Λίντα πραγματοποιεί κάτι ιδιαίτερο και πρωτότυπο. Με μια μεγάλη ορχήστρα ταξιδεύει στον Καναδά οργανώνοντας μια σειρά συναυλιών. Ο λόγος είναι ειδικός: Στο πλαίσιο του εορτασμού των 70 ετών από τη σύναψη των διπλωματικών σχέσεων Καναδά – Ελλάδας, η μεγάλη τραγουδίστρια (με την παρότρυνση, πρόταση, αρωγή του πρεσβευτή του Καναδά στην Ελλάδα Ρόμπερτ Πεκ) θα τραγουδήσει και τα έσοδα θα διατεθούν για την ενίσχυση της διδασκαλίας της ελληνικής γλώσσας στα ελληνικά ολοήμερα σχολεία του Καναδά.  «Γνώρισα τα τραγούδια της Μαίρης Λίντα για πρώτη φορά από τον έλληνα πεθερό μου και από τότε την αγάπησα, είναι ένας αληθινός θρύλος. Δεν μεγαλώνουμε, απλώς καλυτερεύουμε. Αυτό ισχύει για την κυρία Μαίρη. Σε μια δύσκολη περίοδο για τη θαυμάσια χώρα, η Μαίρη και ο Πέτρος Ιμβριος θα φέρουν στον Καναδά τους ήχους της Ελλάδας, θα ζεστάνουν τις καρδιές παρουσιάζοντας σε καθεμιά από τις τρεις πόλεις (Οτάβα, Τορόντο, Μόντρεαλ) μερικά δείγματα από την πιο ποιοτική μουσική της Ελλάδας. Ακούγοντας τον μαγικό ήχο του Χιώτη αλλά και πιο πρόσφατα τη διασκευή του “Δεν θέλω πια να ξαναρθείς” με τους  Ιμάμ Μπαϊλντί, καταλαβαίνεις πως καλλιτέχνες σαν τη Λίντα φέρνουν κοντά τους ανθρώπους όλων των ηλικιών και των γενιών», μας δήλωσε ο καναδός πρευσβευτής σε άπταιστα ελληνικά, ένας πραγματικός φιλέλληνας και γνωστός στους παροικούντες την Ιερουσαλήμ για την αγάπη του για τα πολιτιστικά μας δρώμενα.

«Ο πρέσβης μια ημέρα με πήρε τηλέφωνο, είχε όλους τους δίσκους μας με τον Χιώτη. Εχω να πάω χρόνια στον Καναδά, από τότε που δούλεψα στο Μόντρεαλ σε ένα κέντρο ιδιοκτησίας του Μπόζιου (συζύγου της Ρένας Κουμιώτη), όπου δουλέψαμε με τη Ρένα και μετά περιοδεύσαμε σε όλη τη χώρα, μέχρι και την Αλάσκα. Και εδώ, και στις ΗΠΑ ειχε πάντα πολλή χαρτούρα», μας είπε η κυρία Λίντα και μια διήγηση δική της από τα χρυσά χρόνια σε ΗΠΑ και Καναδά, όπου άφησε εποχή με τον Μανώλη Χιώτη, ζωντανεύει μια ολόκληρη εποχή. Ηταν 1956 όταν το ντουέτο έφυγε πρώτη φορά για τις ΗΠΑ.

«Μεγάλο λάθος τα χρόνια αυτά, δεν έπρεπε να φύγουμε. Ειδικά τη δεύτερη φορά», μου λέει. Εδώ πάντως γνωρίζουν την αποθέωση και οι Ελίζαμπεθ Τέιλορ και η Ρίτα Χέιγουορθ – που επιχείρησε ένα βράδυ να μάθει και χασάπικο – συγκαταλέγονται σε εκείνους που περνούν απ’ το θρυλικό Port Said για να απολαύσουν το δίδυμο, που εκτός από τις κλασικές πενιές και τα σόλα του Χιώτη μπλέκουν το τσα τσα, το καλύψο και ερμηνεύουν πολλές αμερικανικές επιτυχίες.

Στον Λευκό Οίκο

Η επιστροφή των Λίντα – Χιώτη στην Ελλάδα θα σημαδευτεί απ’ τη συνεργασία τους με τον Μίκη Θεοδωράκη στο «Αρχιπέλαγος», τη συμμετοχή και το Α’ Βραβείο στο Φεστιβάλ Ελληνικού Τραγουδιού με την «Απαγωγή» το 1961, μυθικά κέντρα όπως ο Κήπος του Μουσείου και το 1963 από την ηχογράφηση του «Επιταφίου» (τρίτη κατά σειρά ύστερα από Μούσχουρη και Μπιθικώτση).

Τη δεύτερη φορά που το ζευγάρι θα πάει στην Αμερική, το 1964, θα έχει μερικές ακόμη σημαντικές στιγμές: Ενα βράδυ για παράδειγμα σε μια χοροεσπερίδα, ο Τζιμ Ο’ Χάρα, άνθρωπος του Λευκού Οίκου, κάλεσε τους Χιώτη – Λίντα σε εκδήλωση για τα γενέθλια του προέδρου Λίντον Τζόνσον.

«Ηρθε ένα βράδυ ο υπουργός του Τζόνσον, Τζιμ Ο’ Χάρα, μας φώναξε σε μια αίθουσα και μας πρότεινε να παίξουμε για τον πρόεδρο, για τα γενέθλιά του», θυμάται η Μαίρη Λίντα που αρχικά δεν πίστεψε στην πρόταση, αλλά όταν ύστερα από μερικές ημέρες το τηλέφωνό της χτύπησε, κατάλαβε πως κάτι σημαντικό ερχόταν.

«Πήγαμε και τραγουδήσαμε τη βραδιά των γενεθλίων και έγινε ένας χαμός μέσα στον Λευκό Οίκο, σηκωθήκανε να χορέψουνε συρτάκι. Κάποια στιγμή ο Τζόνσον μας κάλεσε στο τραπέζι του και μας ρώτησε: “Θα θέλατε να μείνετε στην Αμερική; Να σας κάνω αμερικανούς πολίτες;”. Μας έβγαλε ειδική άδεια σε λίγες ημέρες, είχαμε και πράσινη κάρτα στα χέρια μας, μείναμε  παραπάνω από τέσσερα χρόνια. Αρχικά ζήσαμε στο Νιου Τζέρσεϊ, αγοράσαμε αυτοκίνητο αμερικανικό, κάναμε τη ζωή μας εκεί και δουλεύαμε στα καλύτερα κέντρα και σε χοροεσπερίδες. Ξεμυαλιστήκαμε με τις ΗΠΑ, γι’ αυτό πήγαμε ενώ μεσουρανούσαμε στην Ελλάδα, όλοι ήθελαν να ζήσουν το αμέρικαν ντριμ», συμπληρώνει για «ΤΑ ΝΕΑ» η κυρία Λίντα, αν και εδώ στις ΗΠΑ συγκεντρώθηκαν τα πρώτα σύννεφα στη σχέση της με τον Χιώτη μέχρι και τον οριστικό τους χωρισμό, που είχε ως αφορμή τη σειρά των ονομάτων σε διαφημιστικά σπίρτα για το κέντρο Greece and Garden, αλλά και ένα βραχιόλι που ο Χιώτης – όπως λέει εκείνη – της ζήτησε πίσω.

«Εχουν περάσει πολλά χρόνια, μου έχει λείψει το μέρος», μας λέει η Μαίρη Λίντα και αυτές τις ώρες ήδη κάνει τα πρώτα της κοφτά βήματα του περίφημου μάμπο της μπροστά στα μάτια εκατοντάδων Ελλήνων του Καναδά.