Πώς απλώνουν τα πλοκάμια τους στο Πέραμα οι χρυσαυγίτες

Hταν βράδυ Πέμπτης 12 Σεπτεμβρίου, όταν ένας ταξιτζής σταμάτησε στη Λεωφόρο Δημοκρατίας του Περάματος μπροστά σε ένα πεδίο μάχης. Eνας από τους τραυματίες, ο Παναγιώτης Γκούτης, εργάτης στη Nαυπηγοεπισκευαστική Ζώνη τού εξήγησε ότι μέλη του ΚΚΕ που έκαναν αφισοκόλληση δέχτηκαν απρόκλητη επίθεση με καδρόνια και λοστούς από μέλη της Χρυσής Αυγής. «Βαράνε και Ελληνες;» απόρησε ο ταξιτζής. «Εγώ νόμιζα ότι βαράνε μόνο ξένους».

Αφού εδραίωσε την παρουσία της με πογκρόμ κατά μεταναστών σε πλατείες και στενά στην ευρύτερη περιοχή του Αγίου Παντελεήμονα και εξέλεξε δημοτικό σύμβουλο στον Δήμο Αθηναίων, η Χρυσή Αυγή με τον καιρό άλλαξε στρατηγική και στόχευση. Εδωσε βάρος στη δημιουργία και ενίσχυση τοπικών πυρήνων πέρα από τα στενά όρια του 6ου Δημοτικού Διαμερίσματος. Ακολούθησε η είσοδός της στο Κοινοβούλιο, με αύξηση των κρουσμάτων ρατσιστικής βίας στην Αθήνα και επίσημες αρνήσεις ότι οι δράστες ήταν μέλη της. Τον Οκτώβριο του 2012, μέσα σε έναν μόλις μήνα, ιδρύθηκαν 15 νέες τοπικές οργανώσεις σε όλη τη χώρα αυξάνοντας τον συνολικό αριθμό τους σε 43. Ο αρχηγός της Χρυσής Αυγής Νίκος Μιχαλολιάκος έχει δηλώσει ότι αυτή η εξάπλωση έγινε με προσεκτικό σχεδιασμό. «Εάν κάποιος μας πει ότι θέλει να ιδρύσει μια τοπική οργάνωση δεν τον αφήνουμε απλά να προχωρήσει. Εξετάζουμε ποιος είναι, πόσο καιρό ήταν μέλος μας, εάν ήταν πιστό και ενεργό μέλος. Δεν θέλουμε καιροσκόπους στο κόμμα».

Για να περάσει κάποιος από τη βαθμίδα του απλού υποστηρικτή σε αυτή του μέλους καλείται να έχει συστάσεις από ήδη μυημένους και τίθεται επί έναν χρόνο υπό δοκιμασία. Πρώτα τσεκάρουν τον σωματότυπο, μετά εφοδιάζουν με σημαίες και στη συνέχεια βλέπουν πώς θα αντιδράσει το δόκιμο μέλος σε κάποια φασαρία στο πεζοδρόμιο. Εφόσον ανταποκριθεί στις απαιτήσεις, απαρτίζει τις «ομάδες περιφρούρησης» με τα παντελόνια παραλλαγής, τις μαύρες μπλούζες και τα στειλιάρια. Αυτοί βηματίζουν στο πλευρό των υποστηρικτών κατά τις δράσεις της οργάνωσης σε γειτονιές. Οι υποστηρικτές αναλαμβάνουν να μοιράσουν εφημερίδες ή άλλα έντυπα με μισαλλόδοξο περιεχόμενο στους περαστικούς και σε οδηγούς ταξί καθώς κάποιος επικεφαλής της φάλαγγας τούς δίνει αυστηρά παραγγέλματα για να κινούνται οργανωμένα σε δυάδες. Σαν στρατιώτες.

Αντίστοιχες φάλαγγες είχαν εμφανιστεί κατά καιρούς και στις γειτονιές του Περάματος όπου η Χρυσή Αυγή εγκαινίασε τα γραφεία της, στις 15 Δεκεμβρίου 2012, στα πλαίσια της στρατηγικής εξάπλωσης σε εργατικές γειτονιές. Στις 22 Μαΐου 2013 ο πυρήνας της Χρυσής Αυγής στην περιοχή διένειμε τρόφιμα και ρουχισμό. Στις 4 Ιουλίου μέλη του πυρήνα επισκέφτηκαν τη λαϊκή αγορά μοιράζοντας φυλλάδια και το ίδιο απόγευμα έδωσαν και πάλι τρόφιμα μόνο σε Ελληνες με την επίδειξη αστυνομικής ταυτότητας και καταγράφοντας τα στοιχεία τους. Εναν μήνα αργότερα ο βουλευτής της Χρυσής Αυγής Γιάννης Λαγός έδωσε ομιλία στα γραφεία του Περάματος με θέμα «Η Χρυσή Αυγή εντός και εκτός Κοινοβουλίου» και αφορμή την αναβάθμιση του πυρήνα σε τοπική οργάνωση.

ΤΑ ΓΡΑΦΕΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ. Αυτά τα γραφεία της Χρυσής Αυγής στο Πέραμα κρύβονται πίσω από μια πελώρια λευκή πόρτα ασφαλείας. Η επιλογή του σημείου δεν φαίνεται να είναι τυχαία. Ακριβώς δίπλα, σε ένα υπόγειο, στεγάζεται παράρτημα της μη κυβερνητικής οργάνωσης Αρτος – Δράση, η οποία παρέχει φαγητό σε απόρους ανεξαρτήτως εθνικότητας. Οπως αναφέρει στα «ΝΕΑ» εκπρόσωπος της φιλανθρωπικής οργάνωσης, ο δικός τους χώρος προϋπήρχε της εγκατάστασης της Χρυσής Αυγής στη γειτονιά και δεν υφίσταται καμία συσχέτιση μεταξύ τους. Το ίδιο επιβεβαιώνουν και άλλοι μαγαζάτορες και κάτοικοι. Ωστόσο, όπως φαίνεται από συνεντεύξεις των «ΝΕΩΝ», στη συνείδηση αρκετών εργατών της Ζώνης ο χώρος του φιλανθρωπικού σωματείου ταυτίζεται με τη Χρυσή Αυγή. Αρκετοί νομίζουν ότι ανήκει σε εκείνη. Και κάπως έτσι, πέρα από τις διανομές τροφίμων που έχουν πραγματοποιηθεί, διογκώνεται ο μύθος του χρυσαυγίτικου «ακτιβισμού».

Τα αποτελέσματα των τελευταίων εκλογών στρέφουν την προσοχή της Χρυσής Αυγής στο Πέραμα. Τον προηγούμενο καιρό εμφανιζόταν περισσότερο δραστήρια στη Νίκαια, όπου σχεδόν κάθε εβδομάδα πραγματοποιούνταν δύο ομιλίες, μία από αυτές για το Μέτωπο Γυναικών της οργάνωσης. Στην οργάνωση της Νίκαιας ανήκε και ο Γιώργος Ρουπακιάς, ο δράστης της δολοφονίας του Παύλου Φύσσα.

Στις βουλευτικές εκλογές του 2009 η Χρυσή Αυγή είχε λάβει στο Πέραμα μόλις 83 ψήφους ενώ το ΚΚΕ είχε συγκεντρώσει 1.866. Το ίδιο έτος ο ΛΑΟΣ μετρούσε στην περιοχή 1.162 ψήφους. Η εκλογική αποτυχία του κόμματος του Γιώργου Καρατζαφέρη το 2012 τροφοδότησε τη νεοναζιστική οργάνωση που έφτασε το 10,91% και τις 1.560 ψήφους έναντι 1.012 του ΚΚΕ.

Εργαζόμενοι στη Ζώνη λένε ότι παράλληλα με τα συσσίτια του μίσους, μέλη της Χρυσής Αυγής πλησιάζουν οικογένειες με οικονομικά προβλήματα και τους υπόσχονται ότι θα πληρώσουν τα χρέη τους στη ΔΕΗ ή την ΕΥΔΑΠ. Σε άλλους τάζουν εργασία. Δύσκολα όμως θα βρεις κάποιον να παραδεχτεί επώνυμα ότι προσεγγίστηκε από τη Χρυσή Αυγή ή δέχτηκε άγνωστο με τι αντάλλαγμα τη βοήθειά της. Το Πέραμα άλλωστε είναι μια περιοχή βυθισμένη στην κρίση. Το ποσοστό ανεργίας εκεί την περίοδο 2001- 2011 αυξάνεται με μεγαλύτερο ρυθμό από την αντίστοιχη αύξηση που παρουσιάζει το ποσοστό στην Περιφέρεια Αττικής.

Η ΦΤΩΧΕΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΣΩΜΑΤΕΙΟ. Μέσα στο καλοκαίρι, σχεδόν έναν μήνα πριν από την επίθεση κατά των αφισοκολλητών του ΚΚΕ και συνδικαλιστών Περάματος, βουλευτές της Χρυσής Αυγής είχαν μπει μέσα στη Ζώνη και έκαναν δηλώσεις για τη δημιουργία δικού τους σωματείου. Ακόμα βρίσκονται στη διαδικασία συλλογής υπογραφών. Μια από τις προτάσεις τους είναι η μείωση του μεροκάματου των εργαζομένων «για να έρθουν δουλειές». Οι μισθοί όμως έχουν μείνει στα επίπεδα του 2010. Ενδεικτικά: στα 77,21 ευρώ ημερομίσθιο για τους τεχνίτες και 64,34 ευρώ για τους βοηθούς σε μια εργασία βαριά και δύσκολη, με υψηλούς δείκτες θνησιμότητας.

Για τον Κώστα Μπουρλετίδη, ειδικό επιστήµονα σε θέµατα ανάπτυξης επιχειρηµατικότητας στο Πανεπιστήµιο Αθηνών, το πρόβλημα της Ζώνης δεν έχει να κάνει με το ύψος του ημερομισθίου αλλά με την έλλειψη ρευστότητας στην ελληνική αγορά.

Η κίνηση στο Πέραμα έπεσε κατακόρυφα από το 2008 και με την έναρξη της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης. Καράβια έρχονται και καράβια φεύγουν γιατί δεν μπορούν να εξασφαλίσουν χρήματα και να προπληρώσουν τις επισκευές.

Ο Κώστας Μπουρλετίδης κατέγραψε σε έρευνά του τους δείκτες οικονομικής και κοινωνικής υποβάθμισης της περιοχής. Μια εικόνα ανέχειας πάνω στην οποία πάτησε αργότερα η Χρυσή Αυγή. Το μορφωτικό επίπεδο του πληθυσμού, σύμφωνα με τα στοιχεία που συνέλεξε ο ειδικός επιστήμονας του Πανεπιστημίου Αθηνών, είναι ιδιαίτερα χαμηλό.

Το 2011 το 13,5% των κατοίκων ήταν αγράμματοι και το 30% απόφοιτοι δημοτικού. Μέχρι το τέλος του 2011 το μέγεθος του κλάδου της Ναυπηγοεπισκευής Ζώνης εκτιμήθηκε σε 117 επιχειρήσεις (35 εκ των οποίων μέσα στη Ζώνη και 77 στο εσωτερικό του Περάματος) με μόλις 550 μόνιμα απασχολούμενους. Αλλοι 1.100 απασχολούνταν τότε περιστασιακά. Πριν από το 2008 δούλευαν συνολικά από όλες τις ειδικότητες 6.000 άτομα στην περιοχή. Σήμερα η εικόνα έχει επιδεινωθεί. Στις αρχές της εβδομάδας μόλις δύο καράβια επισκευάζονταν στη Ζώνη.

Παράλληλα, το Πέραμα έχει ανάγκη από υποδομές. Το δίκτυο αποχέτευσης κρίνεται ανεπαρκές και δεν υπάρχει αντιπλημμυρική προστασία από την πλευρά του ορεινού όγκου. Ο μέσος όρος παιδιών ανά αίθουσα είναι 41,1 μαθητές στα γυμνάσια και 40,6 στα λύκεια και χρειάζονται, σύμφωνα με την έρευνα του κ. Μπουρλετίδη, ακόμα ένα γυμνάσιο και ένα λύκειο.

«Τα έχουμε ζήσει και στη Γερμανία»
Η επίθεση μελών της Χρυσής Αυγής στο Πέραμα εναντίον μελών του ΚΚΕ αλλά και τα συσσίτια μίσους που διοργανώνουν στις γειτονιές της Αττικής είναι ενέργειες που έχει παρατηρήσει στις μεθόδους νεοναζιστικών γερμανικών ομάδων ο Ντιρκ Μπόρστελ, ειδικός ερευνητής σε ζητήματα της εξτρεμιστικής Ακροδεξιάς στο Ντόρτμουντ. Τα τελευταία δώδεκα χρόνια ο Μπόρστελ δουλεύει με πρώην νεοναζί που προσπαθούν να ενταχθούν και πάλι στην κοινωνία.  «Συνήθως στις μεγάλες πόλεις οι νεοναζιστικές ομάδες επιλέγουν τη σύγκρουση. Εχουν πυρήνες που θεωρούν τη βία ως κάτι το φυσικό και αποδεκτό στην προσπάθειά τους να εγκαθιδρυθούν σε μια γειτονιά», λέει ο Μπόρστελ σε τηλεφωνική μας επικοινωνία. «Παράλληλα προσπαθούν με δράσεις, τις οποίες προβάλλουν ως φιλανθρωπικές, να προσεγγίσουν κόσμο που έχει ανάγκη. Δεν είναι κάτι καινούργιο. Το έχουμε δει να γίνεται στη Γερμανία και είναι γεγονός ότι αυτές οι ομάδες έχουν επαφές με ομοϊδεάτες τους και σε άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα», προσθέτει.