Ασφαλιστικό: Το νέο κούρεμα σε εφάπαξ και επικουρικές και οι επιλογές των ασφαλισμένων

Κύμα φυγής στη σύνταξη από τους ασφαλισμένους – το οποίο αναμένεται να κορυφωθεί προς τα τέλη του έτους – προκαλούν οι επερχόμενες από το 2014 μειώσεις στο εφάπαξ αλλά και στις επικουρικές συντάξεις κατά 20%. Οι ασφαλισμένοι τρέχουν να βγουν στη σύνταξη ενόψει των επικείμενων αλλαγών, οι οποίες αποτελούν μνημονιακές δεσμεύσεις.

«Πράγματι», τονίζει ο πρόεδρος της ΠΟΠΟΚΠ (Πανελλήνια Ομοσπονδία Προσωπικού Οργανισμών Κοινωνικής Πολιτικής) Θανάσης Καποτάς, «οι ασφαλισμένοι που έχουν τις προϋποθέσεις σπεύδουν μαζικά να συνταξιοδοτηθούν ενόψει των ανατροπών σε εφάπαξ και επικούρηση το νέο έτος». Υπάρχουν – προσθέτει – «και περιπτώσεις ασφαλισμένων οι οποίοι σπεύδουν να συνταξιοδοτηθούν με αναστολή της σύνταξης».
Σημειώνεται ότι – εκτός από το εφάπαξ – το επικαιροποιημένο Μνημόνιο προβλέπει υπολογισμό στα επίπεδα του ΙΚΑ των ασφαλίστρων σε ΔΕΚΟ και τράπεζες και περαιτέρω μείωση κατά 3,9 ποσοστιαίες μονάδες των εργοδοτικών εισφορών υπέρ ΙΚΑ από το 2014 έως το 2016, μαζί με την κατάργηση των κοινωνικών πόρων.

Πάντως κρίσιμη θα είναι η επόμενη επίσκεψη της τρόικας, καθώς αν δεν καλυφθεί η μαύρη τρύπα, θα τεθεί θέμα νέων παρεμβάσεων στις καταβαλλόμενες συντάξεις. Σημειώνεται πως η ρύθμιση χρεών δεν αποδίδει καρπούς, καθώς αναμένεται να εισπράττονται 30 και όχι 100 εκατομμύρια τον μήνα. Θα πρέπει να τονιστεί ότι δεν έχει αποκλειστεί να γίνουν νέες περικοπές στις συντάξεις, καθώς η τρόικα έχει καταστήσει σαφές πως δεν μπορεί να υπάρξει πρόσθετη χρηματοδότηση και επομένως τα Ταμεία θα πρέπει να βρουν τρόπο να καλύψουν τα ελλείμματα.

Eιδικά για τα εφάπαξ βοηθήματα, αναμένεται να επιβληθούν νέες μειώσεις 20% κατά μέσο όρο από το 2014 (τα εφάπαξ έχουν ήδη μειωθεί από 2% έως και 83% ανά Ταμείο) βάσει των μνημονιακών δεσμεύσεων. Η νέα περικοπή θα αφορά όσους συνταξιοδοτούνται από 1/1/2014 και το σύνολο των ασφαλισμένων (δημόσιο και ιδιωτικό τομέα) ανάλογα με την οικονομική δυνατότητα του κάθε Ταμείου. Οι αλλαγές θα επηρεάσουν κατά κύριο λόγο τους δημοσίους υπαλλήλους, καθώς μέχρι το τέλος του έτους θα έχει εξαντληθεί η έκτακτη χρηματοδότηση που δόθηκε στο Ταμείο Πρόνοιας. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την επόμενη χρονιά να δρομολογηθούν νέες ανατροπές στο καταβαλλόμενο εφάπαξ (που έχει ήδη μειωθεί κατά 38%). Ενδεικτικά αναφέρεται πως τα ετήσια έσοδα του Ταμείου αρκούν για την έκδοση περίπου 8.000 βοηθημάτων, ενώ ήδη εκκρεμούν 35.000 αιτήσεις.

Αν δεν βρεθεί ζεστό χρήμα, θα πρέπει είτε να μειωθεί εκ νέου το βοήθημα είτε να εκτιναχθεί ο χρόνος αναμονής έως και στα τέσσερα έτη.

Ο υπολογισμός. Η υπουργική απόφαση που υπέγραψε σε εφαρμογή του Μνημονίου (ν.4046/2012) ο υπουργός Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας Ι. Βρούτσης, επιβάλλει τον υπολογισμό των εφάπαξ με σύνθετο μαθηματικό τύπο. Η απόφαση με τίτλο «Ανασχεδιασμός της τεχνικής βάσης εφάπαξ παροχών» προβλέπει τον υπολογισμό των εφάπαξ με «διανεμητικό σύστημα καθορισμένων εισφορών και νοητή κεφαλαιοποίηση», αντί των «κλειδωμένων» – προκαθορισμένων ποσών που σήμερα καταβάλλονται. Τα εφάπαξ που θα πληρώνονται κατά τη συνταξιοδότηση από τον επόμενο χρόνο θα αποτελούν τη «συσσωρευμένη αξία» των εισφορών τις οποίες θα έχουν καταβάλει οι ασφαλισμένοι. Θα λαμβάνονται όμως υπόψη και άλλες παράμετροι, όπως η οικονομική κατάσταση των Ταμείων και ο αριθμός των υπόλοιπων ασφαλισμένων που τα αιμοδοτούν δίνοντας, στο τέλος, ένα «πλασματικό ποσοστό επιστροφής», το οποίο, μάλιστα, κάθε χρόνο θα πρέπει να ανακαθορίζεται με βάση «συντελεστή βιωσιμότητας».
Σύμφωνα με την απόφαση, «για τη συσσώρευση των εισφορών θα γίνεται χρήση πλασματικού ποσοστού επιστροφής, το οποίο ορίζεται ως η ετήσια μεταβολή της βάσης υπολογισμού των εισφορών για το σύνολο των ασφαλισμένων». Στον μαθηματικό τύπο που θα χρησιμοποιούν τα Ταμεία για τον καθορισμό της εφάπαξ παροχής θα συνυπολογίζονται:
n Οι συνολικές εισφορές εργαζομένων ή και εργοδότη (όπου υπάρχουν εργοδοτικές εισφορές) του έτους.
n Τα έτη συσσώρευσης των εισφορών.
nΗ ετήσια μεταβολή της βάσης υπολογισμού των εισφορών όλων των ασφαλισμένων.
nΟ συντελεστής βιωσιμότητας του Ταμείου, ο οποίος θα προκύπτει «ζυγίζοντας» τις εισφορές, τους τυχόν άλλους (κοινωνικούς) πόρους που παρακρατούνται, τα διοικητικά έξοδα του έτους, την περιουσία στις 31 Δεκεμβρίου του έτους πριν από την καταβολή των εφάπαξ παροχών, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι συνολικές εισφορές και τα διοικητικά έξοδα του έτους πληρωμής, καθώς και η παρούσα αξία των συνολικών υποχρεώσεων με βάση τα δεδουλευμένα δικαιώματα των ασφαλισμένων στο έτος.
Σε ασφαλισμένους που δεν συμπληρώνουν τις προϋποθέσεις (κυρίως τον χρόνο ασφάλισης) για τη λήψη εφάπαξ, τα Ταμεία θα επιστρέφουν τις αναλογούσες εισφορές εντόκως, αν και όπου προβλέπεται, με κουρεμένο όμως επιτόκιο, το οποίο θα είναι «ο δείκτης τιμών καταναλωτή του τρέχοντος έτους μειωμένος κατά μία ποσοστιαία μονάδα». Με βάση την απόφαση αυτή τα Ταμεία θα πρέπει να ανοίξουν ατομικούς λογαριασμούς των ασφαλισμένων και να συστηματοποιήσουν τη συλλογή όλων των οικονομικών τους στοιχείων προκειμένου να προετοιμάσουν τη βάση υπολογισμού των εφάπαξ τα οποία θα χορηγούν από το επόμενο έτος.