Τα δάκρυα των φαραώ

Σαρκοφάγοι σπασμένες. Στήλες με ιερογλυφικά κομματιασμένες στο δάπεδο. Αγάλματα ακρωτηριασμένα δίπλα σε σκελετούς προθηκών, σε θρυμματισμένα κρύσταλλα. Κι όμως στο Μουσείο Αρχαιοτήτων του Μαλάουι, 300 χλμ. νότια του Καΐρου, δεν έπεσε βόμβα. Δέχθηκε επίθεση από υποστηρικτές της Μουσουλμανικής Αδελφότητας.

Χρυσά και χάλκινα νομίσματα της ελληνιστικής και της ρωμαϊκής εποχής, αγγεία και γλυπτά με ορειχάλκινες λεπτομέρειες είναι ανάμεσα στα 1.050 εκθέματα που έκαναν φτερά. Οι ομάδες εφήβων που όρμησαν στο κτίριο νύχτα δεν αρκέστηκαν να λεηλατήσουν τους θησαυρούς. Σκότωσαν τον ελεγκτή εισιτηρίων που βρέθηκε στον δρόμο τους, έκαψαν τις μούμιες και έσπασαν τα λίθινα αγάλματα που ήταν πολύ δύσκολο να μεταφέρουν λόγω βάρους, αφήνοντας πίσω τους μόλις 40 εκθέματα.

Οταν μια αρχαιολόγος επιχείρησε να σταματήσει τους ένοπλους νεαρούς, εκείνοι εκνευρίστηκαν μαζί της επειδή είχε ακάλυπτο το κεφάλι της και της δήλωσαν πως επιστρέφουν στο Κάιρο «για να σκοτώσουν κόσμο».

Ποιο το αμάρτημα του Μουσείου για να δεχθεί τέτοια επίθεση; Διπλό. Πρώτον, βρίσκεται στην περιοχή της Μίνιας που αποτελεί ένα από τα προπύργια των Κοπτών, της χριστιανικής κοινότητας της Αιγύπτου που μετρά περί τα 9 εκατ. πιστούς και εκτιμάται πως αγγίζει το 10% του συνολικού πληθυσμού.

Δεύτερον, είναι γεμάτο με αντικείμενα της προϊσλαμικής περιόδου, τα οποία εκτός του ότι δεν σχετίζονται με την ισλαμική θρησκεία, φέρουν παραστάσεις, κάτι που αντιτίθεται στις αρχές του Κορανίου.

Οι εικόνες από το λεηλατημένο αιγυπτιακό μουσείο μπορεί να κάνουν τον γύρο του κόσμου, όμως δεν είναι το μοναδικό σημείο που χτυπήθηκε από αρχαιοκαπήλους, οι οποίοι εκμεταλλεύονται την πολιτική αναταραχή. Επίθεση δέχτηκε και το μουσείο στο Μπένι Μαζάρ, αλλά ευτυχώς οι επίδοξοι ληστές δεν πέτυχαν τον στόχο τους.
Μια ανάσα μόνο από τις πυραμίδες του Νταχσούρ η γη είναι γεμάτη ορύγματα, σε βάθος που φτάνει και τα επτά μέτρα. Οι αρματωμένοι κυνηγοί θησαυρών έχουν εστιάσει σε μια από τις αρχαιότερες νεκροπόλεις της Αιγύπτου, που αν και έχει επισημανθεί από τους αρχαιολόγους δεν έχει ανασκαφεί.

ΟΠΛΙΣΜΕΝΟΙ ΑΡΧΑΙΟΚΑΠΗΛΟΙ. Η Αστυνομία δεν ξέρει πού να στραφεί. Στις συγκρούσεις ή στο κυνήγι των αρχαιοκαπήλων; Οι Αρχές έχουν τοποθετήσει δύο άρματα μάχης κοντά στις πυραμίδες για να αποτρέψουν τους πιθανούς αρχαιοκαπήλους, αλλά εκείνοι αποδεικνύονται ατρόμητοι. Οπλισμένοι, άδειασαν μια κρατική αρχαιολογική αποθήκη γεμάτη ειδώλια, ενώ σε περιοχές όπως το Ασουάν και το Λούξορ για τις λαθρανασκαφές δεν αρκούνται σε φτυάρια, αλλά χρησιμοποιούν ακόμη και μικρά εκσκαφικά μηχανήματα.
«Οι λαθρανασκαφές είναι καθημερινό φαινόμενο μετά την έναρξη των γεγονότων», λέει ο Οζάμα Μουσταφά Ελναχάς εκ μέρους του Ανωτάτου Συμβουλίου Αρχαιοτήτων, επικεφαλής της προσπάθειας επαναπατρισμού αρχαιοτήτων, την ώρα που ο καθηγητής Αμπντέλ Χαλίμ Νουρ ελ Ντιν παραδέχεται ότι «χάνουμε την πολιτιστική μας κληρονομιά κομμάτι κομμάτι, καθώς τα κέρδη είναι μεγάλα από την αρχαιοκαπηλία».
Βεβαίως δεν είναι η πρώτη φορά που οι Αίγυπτος βρίσκεται μπροστά στην απειλή της αρχαιοκαπηλίας. Ανάλογα περιστατικά είχαν σημειωθεί και πριν από δύο χρόνια, όταν στις τότε πολιτικές αναταραχές είχε δεχθεί επίθεση το Αρχαιολογικό Μουσείο του Καΐρου.

ΔΥΣΚΟΛΟΣ Ο ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ. Οι αρχαιότητες από το μουσείο στο Μαλάουι μπορεί να έχουν μπει στην κόκκινη λίστα της UNESCO ώστε να είναι αδύνατη οποιαδήποτε αγοραπωλησία, ωστόσο τα προϊόντα λαθρανασκαφής ή τα κλεμμένα από τις αποθήκες ίσως και να μην εντοπιστούν ποτέ, καθώς δεν είναι δύσκολη η εξαγωγή τους από τη χώρα, ειδικά διά θαλάσσης, ενώ οι συλλέκτες είναι έτοιμοι να πληρώσουν πολλά χρήματα για να αποκτήσουν αυτό που θέλουν.