Σκιες στη ζωή διάσημων ζωγράφων: Βίνσεντ Βαν Γκογκ

Ξεκίνησε να γίνει ιεραπόστολος, αλλά αναδείχθηκε σε έναν από τους σπουδαιότερους ζωγράφους του 20ού αιώνα. Οταν δεν είχε στη διάθεσή του τα απαραίτητα μέσα προς το ζην – καφέ, καπνό για την πίπα του και αψέντι -, άνοιγε τα σωληνάρια που είχε στο ατελιέ του και έτρωγε τα χρώματα. Αν και σήμερα τα έργα του είναι περιζήτητα και οι συλλέκτες πληρώνουν εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ για να τα αποκτήσουν, όσο ζούσε κατάφερε να πουλήσει μόνο ένα. Και ενώ έφτασε να καεί πραγματικά στη φωτιά για χάρη του έρωτα μιας γυναίκας, κατέληξε μόνος, να αναζητεί την πληρωμένη συντροφιά στα πορνεία.

Είναι αρκετή μόλις μια δεκαετής διαδρομή στον χώρο της ζωγραφικής για να γραφεί το όνομά σου με ανεξίτηλα χρώματα στην Ιστορία της Τέχνης; Αν έχεις τον συνδυασμό του ταλέντου και της τρέλας που είχε ο Ολλανδός Βίνσεντ Βαν Γκογκ, μπορείς. Αν τώρα όλο αυτό το πακέτο το ακολουθεί και ο μύθος γύρω από την εκκεντρική προσωπικότητα του καλλιτέχνη που ζούσε φορώντας κουρέλια, έκοψε τον λοβό του αυτιού του και αυτοκτόνησε, τότε η επιτυχία της συνταγής είναι εξασφαλισμένη.

Πρωτότοκος στα χαρτιά, αλλά στην πραγματικότητα το δεύτερο παιδί της οικογένειας – καθώς το πρώτο πέθανε -, ο Βίνσεντ πήρε το όνομα του νεκρού αδελφού του. Ο πατέρας του πάστορας. Η μητέρα φαίνεται πως είναι εκείνη που του κληροδότησε την καλλιτεχνική φλέβα, καθώς και η ίδια σχεδίαζε, αλλά είχε μεγαλώσει και σε ανάλογο περιβάλλον ως κόρη ενός εκ των βιβλιοδετών της Αυλής.

Κακός μαθητής, ο Βίνσεντ βυθιζόταν στη μοναξιά του και παρέα έκανε σχεδόν αποκλειστικά με τον Τεό, ένα από τα πέντε αδέλφια του. Στα 15 του πιάνει δουλειά σε μια μεγάλη γκαλερί στη Χάγη που ανήκει σε έναν θείο του, όπου καλείται να συσκευάζει βιβλία. Αργότερα θα πάρει μετάθεση για το Λονδίνο και ύστερα για το Παρίσι.

Εκεί πλέον η θρησκεία θα αρχίσει να γίνεται βασικό του μέλημα. Αντί να ασχολείται με το τι θα πουλήσει στους πελάτες, τον ενδιαφέρει να τους βάλει στον δρόμο του Θεού και η απόλυση δεν αργεί να έρθει. Δεν θέλει να μπει στη διαδικασία να κάνει ειδικές σπουδές. Γρήγορα απαξιώνει και την οργανωμένη εκκλησία. Θέλει να βοηθήσει τους φτωχούς. Για τον λόγο αυτόν μετακομίζει σε ένα χωριό ανθρακωρύχων στο Βέλγιο, ντύνεται με κουρέλια, επιχειρεί να βιώσει το δράμα των ανθρώπων που πάσχουν. Και κάπου εκεί ανακαλύπτει τη χάρη της ζωγραφικής. Είναι 27 ετών.

Πλάνητας βρίσκεται πότε στο Παρίσι, πότε στη Χάγη, πότε στις Βρυξέλλες, πότε σε χωριά της Βόρειας Γαλλίας. Ζωγραφίζει όπου βρει, ακόμη και στο πλυσταριό. Τα χρώματά του στην αρχή είναι σκούρα, μουντά. Μέχρι τη στιγμή που θα δει τη δουλειά των ιμπρεσιονιστών, οπότε και θα αλλάξει ρότα.

Στο μεταξύ αποφασίζει πως η παραμονή του στο Παρίσι και η άτακτη ζωή δεν είναι για εκείνον και αποφασίζει να μετακομίσει στην πόλη Αρλ. Με δυσκολία συνεννοείται με τους ντόπιους που μιλούν τη δική τους διάλεκτο. Ωστόσο, εκείνος έχει βολευτεί στο Κίτρινο Σπίτι, όπως είναι γνωστό το σπίτι-ατελιέ του, και καλεί σε συγκατοίκηση τον Πολ Γκογκέν. Δεν θα μακροημερεύσουν όμως. Η σύγκρουση έρχεται γρήγορα, καθώς ο Βαν Γκογκ είναι πολύ δύσκολος χαρακτήρας και ψυχικά διαταραγμένος.

Ο Γκογκέν θα φύγει για το Παρίσι. Ο Βαν Γκογκ θα κόψει τον λοβό του αυτιού του με ένα ξυράφι και τον προσφέρει σε μια πόρνη. Αν δεν ακολουθούσε η Αστυνομία τις σταγόνες του αίματος, δεν θα τον είχαν βρει στο σπίτι του και θα είχε πεθάνει από αιμορραγία.

Ξέρει πια πως η ζωή του δεν μπορεί να είναι ίδια και δέχεται να μπει σε ψυχιατρικό ίδρυμα. Οταν θα βγει – αρκετά καλύτερα – θα εντυπωσιαστεί από τα «Σταχοχώραφα» – που θα έρθουν να προστεθούν στους «Εναστρους Ουρανούς» του. Και όταν θα μαλώσει με τον αγαπημένο του αδελφό Τεό, θα αποφασίσει να μην αγγίξει τους καμβάδες και τα πινέλα του, να πιάσει γερά το περίστροφό του και να αυτοκτονήσει. Η σφαίρα δεν τον βρίσκει στην καρδιά, αλλά στο στέρνο. Ο αδελφός του τον προλαβαίνει ζωντανό και ο καλλιτέχνης πεθαίνει στα χέρια του στις 28 Ιουλίου του 1890, ενώ λίγο πριν ο Τεό έχει καταφέρει να πουλήσει το πρώτο έργο του αδελφού του.