Βίλα Μπιάνκα: Το αρχοντικό που σημαδεύτηκε από έναν θυελλώδη έρωτα

Ξεπροβάλλει με αριστοκρατική λιτότητα στη συμβολή των οδών Βασιλίσσης Ολγας και Θεμιστοκλή Σοφούλη, στη Θεσσαλονίκη. Στα μέσα του προηγούμενου αιώνα, η Βίλα Μπιάνκα στέγασε μια μεγάλη ιστορία αγάπης και την ιστορία του εβραϊσμού της πόλης. Σήμερα στους κήπους της τελούνται πολιτικοί γάμοι

Oαση στην καρδιά της Θεσσαλονίκης» την αποκαλούν όσοι την έχουν δει ή έχουν την τύχη να περνούν από μπροστά της καθημερινά. Παρά το γεγονός ότι η Βίλα Μπιάνκα βρίσκεται στην περιοχή των «Πύργων», εκεί όπου στα τέλη του 19ου αιώνα χτίστηκαν οι αρχοντικές κατοικίες της πόλης – μεταξύ άλλων η Βίλα Αλλατίνι, η Μορπούγκο και η Μορντόχ -, κατάφερε να κερδίσει μια ξεχωριστή θέση στη συνείδηση των κατοίκων της συμπρωτεύουσας. Χτίστηκε το 1912 από τον ιταλό αρχιτέκτονα Πιέρο Αριγκόνι, τον επικεφαλής της εταιρείας που κατασκεύασε τον σιδηρόδρομο στη Θεσσαλονίκη και κατασκευαστή πολλών γνωστών κτιρίων στην πόλη – όπως το Πολιτιστικό Κέντρο της Εθνικής Τράπεζας και το Ιταλικό Νοσοκομείο. Θα έλεγε κανείς ότι το ιστορικό αρχοντικό είναι χωρισμένο σε δύο επίπεδα: το υπερυψωμένο υπόγειο με τον πρώτο όροφο και τον δεύτερο όροφο με τη σοφίτα. Ο ρυθμός της είναι εκλεκτικιστικός με κυρίαρχο το ρεύμα της αρτ νουβό, για αυτό και οι στέγες της παραπέμπουν σε κτίριο της Κεντρικής Ευρώπης, δίνοντας μια ασύμμετρη κάτοψη στο κτίριο. Ωστόσο από τη βίλα δεν λείπουν τα νεοκλασικά και αναγεννησιακά στοιχεία.

Ηταν η κατοικία του εβραίου εμπόρου, ιταλικής καταγωγής, Ντίνο Διάζ Φερναντέζ και της οικογένειάς του. Η Κάζα Μπιάνκα, όμως, δεν έγινε γνωστή στους Θεσσαλονικείς μόνο για την ομορφιά της. Σημαδεύτηκε από τον θυελλώδη έρωτα της κόρης του Φερναντέζ, της Αλίνης, με τον αξιωματικό Σπύρο Αλιμπέρτη κατά την απελευθέρωση της πόλης, το 1912. Αγνοώντας τις αντιδράσεις της οικογένειάς της – που δεν ενέκρινε το ειδύλλιο με έναν χριστιανό – οι δύο νέοι κλέφτηκαν. Αρχικά διέφυγαν στην Αθήνα και αργότερα επέστρεψαν στη Θεσσαλονίκη. Τελικά παντρεύτηκαν, έμειναν στο αρχοντικό και επέζησαν και μετά το Ολοκαύτωμα. Αντίθετα, ο έμπορος Φερναντέζ με τον γιο του, οι οποίοι ως ιταλοί υπήκοοι είχαν βρει καταφύγιο στην Ιταλία, βρήκαν τραγικό θάνατο από τους Ναζί το 1943.

Λίγες δεκαετίες αργότερα και μετά τον θάνατο της Αλίνης, η Κάζα Μπιάνκα πουλήθηκε – το 1965 –  και για λίγα χρόνια λειτούργησε ως σχολείο. Οπως εξηγεί ο συγγραφέας του «Θεσσαλονίκης Εγκόλπιον» (εκδόσεις Εξάντας) Χρίστος Ζαφείρης, το γεγονός ότι το 1976 χαρακτηρίστηκε ως έργο τέχνης από το υπουργείο Πολιτισμό δεν εμπόδισε τον τότε ιδιοκτήτη της να αρχίσει «τη δόλια κατεδάφισή της – με τη μέθοδο της σταδιακής καταστροφής του εσωτερικού της». Απώτερος σκοπός του ήταν το ολοκληρωτικό γκρέμισμά της και το χτίσιμο πολυκατοικίας στη θέση της.

Ολα αυτά τα χρόνια ο κ. Ζαφείρης έχει παρακολουθήσει την πορεία της βίλας καθώς το σπίτι του έχει θέα στην έπαυλη. Οπως λέει, εκείνη την περίοδο το ιστορικό αρχοντικό πέρασε μια από τις χειρότερες στιγμές του: «Βρισκόταν σε άθλια κατάσταση, ερειπωμένο και εγκαταλελειμμένο ώσπου το 1985 απαλλοτριώθηκε από το υπουργείο Πολιτισμού». Το ελληνικό Δημόσιο, αφού πρώτα αποκατέστησε τη βίλα στην αρχική της μορφή, τη δώρισε στον Δήμο Θεσσαλονίκης για τη λειτουργία πολιτιστικού κέντρου. Μάλιστα για την αποκατάσταση του κτιρίου εργάστηκε ομάδα από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο με επικεφαλής τον καθηγητή Νίκο Μουτσόπουλο.

Τα τελευταία χρόνια, η Βίλα Μπιάνκα λειτουργεί ως χώρος εκθέσεων του Δήμου Θεσσαλονίκης, ενώ στη «λουσμένη» από δέντρα αυλή της συχνά διοργανώνονται καλλιτεχνικές εκδηλώσεις. Τον τελευταίο καιρό ωστόσο, όλο και περισσότερα ζευγάρια επιλέγουν να πραγματοποιήσουν τη δεξίωση του γάμου τους στον προαύλιο χώρο της βίλας. «Καθώς το κτίριο είναι δεμένο με αυτή την τόσο ρομαντική ιστορία, οι Θεσσαλονικείς βλέπουν με μεγάλη συμπάθεια τη βίλα. Ολοι ξέρουν την ιστορία του ζευγαριού. Αυτός είναι ίσως και ο λόγος για τον οποίο πολλά ζευγάρια την επιλέγουν για τη δεξίωση του γάμου τους», λέει ο κ. Ζαφείρης.