Η οικοδέσποινα του μοντέρνου χορού

Το πάθος της για τον χορό την οδήγησε στην Καλαμάτα. Δεκαεννέα χρόνια μετά το πρώτο Φεστιβάλ Χορού η Βίκυ Μαραγκοπούλου επιμένει να τροφοδοτεί τον θεσμό που ταυτίστηκε με τις επιλογές της ζωής της με ιδέες και έμπνευση. Η μεσσηνιακή πρωτεύουσα της χρωστάει το κοσμοπολίτικο άρωμα που πρόσθεσε στη φήμη της…

Την ώρα που οι φορείς της Καλαμάτας προσπαθούσαν να ακυρώσουν το κάμπινγκ της νεοναζιστικής Χρυσής Αυγής, κορυφώνονταν οι προετοιμασίες για έναν θεσμό που, 19 χρόνια τώρα, έχει καταφέρει να βάλει την πρωτεύουσα της Μεσσηνίας (χωρίς υπερβολή) στον σκληρό πυρήνα του καλλιτεχνικού μοντερνισμού της Ευρώπης. Το Φεστιβάλ Χορού, παρά τις πολλές δυσκολίες, ήταν και πάλι συνεπές στο ραντεβού του με τους φίλους τού μοντέρνου χορού. Για τη συνέπειά του αυτή, και φέτος, φρόντισε η γυναίκα που το εμπνεύστηκε και όλο αυτό το διάστημα ωριμάζει μαζί του. Η Βίκυ Μαραγκοπούλου.

Η ΑΦΕΤΗΡΙΑ. Μαθήτρια του δάσκαλου του κλασικού χορού, του Γιάννη Μέτση, η Βίκυ Μαραγκοπούλου αφιέρωσε τη ζωή της στην τέχνη στην οποία μαθήτευσε. Η πρότασή της για ένα Φεστιβάλ Χορού στην Καλαμάτα έγινε όταν στο υπουργείο Πολιτισμού ήταν ο Θάνος Μικρούτσικος. Σε μια εποχή που οι πόλεις της ελληνικής επαρχίας διαγκωνίζονταν να αποκτήσουν μια ταυτότητα που να τους εξασφαλίζει μοναδικότητα, ήταν ασφαλής τρόπος να κινείται η οικονομία. Είχε άλλωστε προηγηθεί η προσπάθεια να αναβιώσει στην Καλαμάτα ένα Φεστιβάλ Τραγουδιού, με πρωτεργάτη τον Μάνο Χατζιδάκι, το 1991, που δεν έγινε δυνατό να στεριώσει. Αντίθετα, ως εκδήλωση χαμηλότερου κόστους που την ανέλαβε μια μικρή ομάδα παθιασμένων με την τέχνη τους προσώπων, νέων, με όρεξη και διάθεση να δουλέψουν, το Φεστιβάλ Χορού και στέριωσε και θέριεψε.

Ο νέος καλλιτεχνικός θεσμός ξεχώρισε απ’ την αρχή. Δεν ήταν ακόμη ένα «φεστιβάλ Μπρεχτ» για την ελληνική επαρχία (κατά την προσφυή γελοιογραφία του ΚΥΡ), δεν ήταν «αρπαχτή», ούτε επιδερμική απόπειρα να φτιαχτεί μια όαση κουλτουριάρηδων σε ένα άνυδρο τοπίο, την οποία για ένα διάστημα θα επισκέπτονται οι φίλοι από την Αθήνα, ώσπου κάποιοι να κουραστούν – οι επισκέπτες ή οι οικοδεσπότες.

«Ενα από τα πρώτα μας προβλήματα ήταν πώς θα μπορούσε ένας θεσμός με σύγχρονο προσανατολισμό να αναπτυχθεί σε μια πόλη της περιφέρειας, χωρίς εκπτώσεις. Πρόβλημα το οποίο πολύ γρήγορα και σε μεγάλο βαθμό όχι μόνο ξεπεράστηκε αλλά αποτέλεσε και ένα συγκριτικό πλεονέκτημα για το Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας», δήλωνε η Βίκυ Μαραγκοπούλου στην εφημερίδα «εφ» του Ελληνικού Φεστιβάλ. Το προσωπικό στοίχημα της Βίκυς Μαραγκοπούλου, η οποία οραματίστηκε, έστησε, έδωσε τον χαρακτήρα του και γιγάντωσε το Φεστιβάλ Χορού, εξαρχής φωτογράφιζε μια συστηματική δουλειά υποδομής. Μια δουλειά που, εκτός από το να συγκεντρώνει μερικές από τις πιο πρωτοποριακές παραστάσεις του μοντέρνου χορού παγκοσμίως, θα λειτουργούσε και ως πόλος καλλιτεχνικής παιδείας και ως παράθυρο στον κόσμο των δυνάμεων μιας κοινωνίας κατά βάσιν αποκλεισμένης από ό,τι συμβαίνει εκεί έξω. Η εξωστρέφεια ενός τέτοιου καλλιτεχνικού συμβάντος συνάντησε την εξωστρέφεια της πόλης – γι’ αυτό και ποτέ οι Καλαματιανοί δεν θεώρησαν ξένο σώμα το φεστιβάλ τους.

Και έπειτα, πολύ γρήγορα το Φεστιβάλ αναγνωρίστηκε σε όλο τον κόσμο. Η Βίκυ Μαραγκοπούλου θυμάται καμιά φορά ένα περιστατικό από τα δύσκολα πρώτα χρόνια. Τότε που έλαβε ένα μήνυμα από τη γαλλική εφημερίδα «Μοντ» που ευγενικά της παραπονούνταν γιατί δεν είχε προσκληθεί στην Καλαμάτα ο αρμόδιος συντάκτης της. «Μα, δεν φαντάστηκα ότι μπορούμε να συγκριθούμε με τα φεστιβάλ χορού που καλύπτει η εφημερίδα σας», απάντησε με δειλία και με γνώση των μεγεθών η καλλιτεχνική διευθύντρια.

Η φετινή χρονιά, όπως και τα προηγούμενα δυο χρόνια, ήταν οικονομικά δύσκολη – στον αστερισμό της κρίσης. Ωστόσο, δεν έλειψαν τα λαμπερά ονόματα του χορού. Δέσποσαν βεβαίως η Αν Τερέζα ντε Κιρσμέικερ με μια θρυλικά παράσταση, το «Drumming». Πρόσωπα όπως ο Βιμ Βαντεκέιμπους, ο Φαμπιάν Μπάρμπα από το Εκουαδόρ, ο Γαλλοαλγερινός Ρασίντ Ουραμντάν και ο Δημήτρης Παπαϊωάννου πλαισίωσαν με τη δημιουργική τους ταυτότητα ένα καλλιτεχνικό συμβάν που έχει μάθει να κινείται στον αστερισμό της λιτότητας.

Η αλήθεια είναι, πάντως, ότι αν συνεχίζει να είναι πετυχημένος ο θεσμός που διευθύνει η Βίκυ Μαραγκοπούλου, αυτό συμβαίνει επειδή διαθέτει τη γνώση των μεγεθών. Και η γνώση αυτή δεν επιτρέπει στο Φεστιβάλ Χορού να μεγαλοπιαστεί. Τα χαρακτηριστικά του: σφιχτοί προϋπολογισμοί, λίγοι υπάλληλοι που συνήθως κάνουν πολλές δουλειές ταυτόχρονα, οικονομία. Πώς, όμως, με αυτούς τους δυσβάσταχτους όρους καταφέρνει και έρχονται στην Καλαμάτα μερικά από τα μεγαλύτερα ονόματα του παγκόσμιου χορού; Το μυστικό είναι απλό. Χάρη στο κύρος του Φεστιβάλ και χάρη στις προσωπικές σχέσεις της ίδιας με τους καλλιτέχνες. Χάρη στους πιστούς φιλότεχνους που σπεύδουν κάθε χρόνο αλλά και χάρη στη στήριξη ντόπιων που αγάπησαν αυτή τη νησίδα κοσμοπολιτισμού στις παρυφές του Ταϋγέτου.

Και φυσικά χάρη στο πείσμα της και την υπομονή της – ιδίως όταν συναναστρέφεται με πολιτικούς παράγοντες.

ΟΙ ΤΡΙΒΕΣ. Είναι, παραδείγματος χάριν, γνωστή η σύγκρουσή της με διάφορα πρόσωπα, εκπροσώπους θεσμών, σχετικά με τη λειτουργία του Μεγάρου Χορού. Εχει ξεκινήσει πριν από 19 χρόνια μαζί με το Φεστιβάλ – ήταν ιδέα του Θάνου Μικρούτσικου. Στην πορεία, και ενώ η κατασκευή του προχωρούσε, πέρασε από τον νου διαφόρων να χρησιμοποιηθεί και για άλλες δραστηριότητες που προφανώς θα αλλοίωναν τους αρχικούς σχεδιασμούς. Η Βίκυ Μαραγκοπούλου πίστευε ότι είχε γίνει προσπάθεια «να μπουν από την πίσω πόρτα σωματεία και φορείς της αυτοδιοίκησης που ελάχιστη σχέση έχουν με τη δουλειά του φεστιβάλ, το επίπεδο, την εκπαιδευτική σημασία του και τους εν γένει στόχους του». Και πολέμησε να μη συμβεί αυτό, γεγονός που της χάρισε αντιπάθειες και έχθρες στην τοπική αυτοδιοίκηση, και τριβές με τον δήμαρχο Καλαμάτας Παναγιώτη Νίκα. Κάποια στιγμή μάλιστα εξερράγη, όταν στον ημιτελή ακόμη χώρο φιλοξενήθηκε έκθεση τοπικών φωτογράφων με εικόνες από γάμους!

Εν πάση περιπτώσει, όλα αυτά δείχνουν να έχουν πλέον ξεπεραστεί. Εστω και αν, όπως φημολογείται στην τοπική κοινωνία, η Βίκυ Μαραγκοπούλου έμαθε πολύ αργά ότι φέτος θα μπορούσε να φιλοξενηθεί μέρος των καλλιτεχνικών εκδηλώσεων του Φεστιβάλ – επιτέλους – στο Μέγαρο του Χορού, η δημοτική Αρχή δηλώνει ότι στηρίζει την προσπάθειά της. Πράττει σωστά, αν θέλει η Καλαμάτα να παραμείνει πόλη στην οποία αναφέρονται όσοι εκφράζονται μέσω του καλλιτεχνικού μοντερνισμού.