Κίνα: Κι όμως, το ποτάμι γυρίζει πίσω!

Ηταν ένα από τα πιο τρελά όνειρα του Μεγάλου Τιμονιέρη. «Ο Νότος έχει πολύ νερό, ο Βορράς έχει έλλειψη. Γιατί δεν μπορούμε να το μεταφέρουμε;» φέρεται να είχε αναρωτηθεί ο Μάο Τσε Τουνγκ το μακρινό 1952. Το κομμουνιστικό καθεστώς σήμερα κάνει πραγματικότητα το όνειρο του ιστορικού ηγέτη του σχεδόν επτά δεκαετίες μετά. Το προσεχές φθινόπωρο πρόκειται να εγκαινιασθεί ο ανατολικός δίαυλος, το πρώτο μέρος ενός τιτάνιου έργου που άρχισε στις αρχές του 2000 υπό την ονομασία «Νανσχούι μπεϊντιάο». Το όνομα είναι μάλλον πεζό για το μέγεθος ενός τέτοιου ονείρου: σημαίνει απλώς «μεταφορά του νερού από τον Νότο στον Βορρά».
«Η πρώτη δοκιμή πραγματοποιήθηκε πριν από έναν μήνα και στέφθηκε από απόλυτη επιτυχία» δηλώνει ο Ζιανγκ Γινσόνγκ, ένας από τους επικεφαλής της πολυπληθούς ομάδας μηχανικών που εργάστηκαν για την εκτροπή του ρεύματος στην επαρχία Γιανγκσού. Περίπου 600 κυβικά μέτρα νερού το δευτερόλεπτο – 1% με 2% του συνολικού όγκου υδάτων του ποταμού Γιανγκτσέ στο δέλτα του – θα παρακρατηθούν και θα εκτραπούν προς Βορράν, στην χερσόνησο  Σαντούνγκ. Σε μια δεύτερη φάση, η έναρξη της οποίας δεν έχει προσδιορισθεί χρονικά, ο ανατολικός δίαυλος θα φτάσει στο Τιάνγιν και τα 13 εκατομμύρια των κατοίκων του.
Ο ανατολικός δίαυλος ολοκληρώθηκε πρώτα καθώς χρησιμοποιεί εν μέρει το Μεγάλο Κανάλι, ένα δίκτυο που συνδέει το δέλτα του Γιανγκτσέ με την περιοχή του Πεκίνου και το οποίο επιτρέπει στους Κινέζους να αρχίσουν να αρδεύουν τα εδάφη κάπου στο τέλος των αυτοκρατορικών δυναστειών.
Τα νερά θα ανέβουν προς τον Βορρά χάρις στους δεκατρείς σταθμούς άντλησης υδάτων. Στον πρώτο σταθμό, στο Γιανγκντού, οι ηλεκτρικές αντλίες θα ανυψώσουν τη στάθμη κατά 7,8 μέτρα. Στην ουσία πρόκειται για έναν μηχανισμό ανάποδου υδατοφράκτη που θα προκαλέσει την ανύψωση του νερού κι επομένως τη ροή προς τον Βορρά. Αυτή όμως δεν είναι η μοναδική πρόκληση. «Το πιο δύσκολο είναι να εξασφαλίσουμε την ποιότητα του νερού παρά τη ρύπανση» επισημαίνει ο μηχανικός Ζιανγκ Γινσόνγκ. «Ο εκρηκτικός ρυθμός με τον οποίο έχει αναπτυχθεί η επαρχία Γιανγκσού έχει προκαλέσει τεράστια ρύπανση. Θα πρέπει να κατασκευάσουμε μονάδες βιολογικού καθαρισμού» προσθέτει. Το κόστος εκτιμάται γύρω στα 17,4 δισ. γιουάν – περίπου 2,15 δισεκατομμύρια ευρώ. Επισήμως, οι Αρχές τοποθετούν την καθαρότητα των υδάτων του ανατολικού διαύλου στο επίπεδο 3, γεγονός που σημαίνει ότι απαιτείται επεξεργασία καθαρισμού για να γίνει πόσιμο το νερό.
Περίπου 800 χιλιόμετρα δυτικά, η μεταφορά των υδάτων βρίσκεται επίσης αντιμέτωπη με το πρόβλημα της ρύπανσης που προκαλείται από τις πόλεις και τα εργοστάσια. Το σημείο εκκίνησης της εκτροπής είναι το φράγμα το Ντανγιανγκού. Από εκεί ξεκινά ο βασικός δίαυλος μεταφοράς, του οποίου η κατασκευή άρχισε το 2004. Και σε αυτήν την περίπτωση, όμως, επίσημη έκθεση των Αρχών κάνει λόγο για επίπεδα ρύπανσης σε ύψος – ρεκόρ και καλεί στη λήψη άμεσων μέτρων. Σε κάθε περίπτωση, το νερό που θα διοχετευτεί στον βασικό δίαυλο των 1.277 χιλιομέτρων προορίζεται για τις δύο δεξαμενές του δήμου του Πεκίνου. «Αρχίσαμε να ανεβάζουμε τη στάθμη του νερού τον περασμένο χρόνο» εξηγεί ένας εργοδηγός δείχνοντας το φράγμα που λειτουργεί με υδροηλεκτρικές τουρμπίνες, τις οποίες εισήγαγε η Κίνα από τη Σοβιετική Ενωση το 1967. Ο στόχος είναι να ανεβεί η στάθμη του νερού στα 176,6 μέτρα από το επίπεδο της θάλασσας. Οταν συμβεί κάτι τέτοιο, το νερό θα αρχίσει να ρέει στον βασικό δίαυλο. Δεν είναι κάτι, πάντως, που αναμένεται να γίνει πραγματικότητα πριν από το φθινόπωρο του 2014. Η τελευταία πρόκληση για το θαύμα της αναστροφής των υδάτων είναι να μην ξεπεράσει ένα ορισμένο επίπεδο η μείωση του υδάτινου όγκου στον ποταμό Χαν. Το πρόβλημα θα αντιμετωπιστεί με την εκτροπή των υδάτων του Γιανγκτσέ στον Χαν. Είναι, πάντως, μια επέμβαση που δεν βρίσκει σύμφωνες περιβαλλοντικές οργανώσεις.