9 ερωτήσεις που πρέπει να κάνετε στους γονείς σας

Ποιες αρρώστιες κυκλοφορούν στην οικογένειά σας; Αν και η απάντηση φαντάζει αρκετά εύκολη, μόνο απλή δεν είναι, διότι τα γονίδιά μας μπορεί να επηρεάσουν πολλά και όχι μόνο τις πιθανότητες καρκίνου. Βρετανοί ειδικοί εξήγησαν προ ημερών στην εφημερίδα «Ντέιλι Μέιλ» τι ακριβώς πρέπει να μαθαίνουμε από τους γονείς μας.

Φοβήθηκε ποτέ κανείς στην οικογένεια για καρκίνο; Οι γονείς μας δύσκολα θα μας μιλήσουν για «τότε που φοβηθήκαμε ότι ο θείος είχε καρκίνο», αλλά είναι εξαιρετικά σημαντικό να το ξέρουμε αυτό. Οπως λέει η Τζιν Σλόκομπ, εκπρόσωπος του οργανισμού Cancer Research UK, οι φόβοι για καρκίνο είναι σημαντικοί, διότι ορισμένες μορφές της νόσου, όπως ο καρκίνος του παχέος εντέρου, μπορεί να αρχίσουν από μη καρκινικές αλλοιώσεις, όπως οι πολύποδες. Αν, λοιπόν, στην οικογένεια υπάρχουν περιστατικά ύποπτης πολυποδίασης, ίσως διατρέχετε αυξημένο κίνδυνο καρκίνου.

Εχετε συγγενείς µε βαρηκοΐα; Το οικογενειακό ιστορικό είναι σημαντικό για την ηλικιακή εκφύλιση της ακοής, κατά τον δρα Τζον Φίλιπς, χειρουργό-ωτορινολαρυγγολόγο στον Πανεπιστημιακό Νοσηλευτικό Οργανισμό του Νόρφολκ και του Νόργουιτς. Η εμφάνιση φυσικής βαρηκοΐας πριν από τα 60 χρόνια είναι πιθανό να υποδηλώνει οικογενειακό ιστορικό, ενώ αν και οι δύο γονείς φορούν ακουστικά στα 60 τους, είναι πιθανό να τα χρειαστούν και τα παιδιά τους. Επίσης, αν εμφανιστεί βαρηκοΐα στα 30 ή στα 40, μπορεί να οφείλεται σε ωτοσκλήρυνση, δηλαδή σε σκλήρυνση των οσταρίων που υπάρχουν μέσα στο αυτί. «Αν στην οικογένειά σας έχετε ιστορικό πρώιμης (πριν από τα 60) βαρηκοΐας ή ωτοσκλήρυνσης, πρέπει να ελέγχετε τακτικά την ακοή σας από νεαρή ηλικία και να μην εκτίθεστε σε δυνατούς ήχους», συνιστά ο δρ Φίλιπς.

Μήπως πέθανε ξαφνικά κάποιος νέος στην οικογένεια; Ο αιφνίδιος θάνατος σε ηλικία κάτω των 40 ετών, αν πρόκειται για άτομα δίχως εμφανή προβλήματα όπως η παχυσαρκία, μπορεί να οφείλεται σε κληρονομούμενες καρδιολογικές παθήσεις, όπως η υπερτροφική καρδιομυοπάθεια, λέει ο δρ Ρατζάι Ναράιν, καρδιολόγος στο Νοσοκομείο St George’s στο Λονδίνο. Αν και ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος για τους στενούς συγγενείς (λ.χ. τα αδέλφια), είναι αυξημένος και στους μακρινούς συγγενείς (όπως τα δεύτερα ξαδέλφια). Αν συνεπώς έχετε ανάλογο οικογενειακό ιστορικό, θα πρέπει να συμβουλευθείτε έναν καρδιολόγο.

Είχε ο πατέρας πρόβληµα στον προστάτη του; Οι άνδρες πρέπει να ξέρουν αν ο πατέρας, ο παππούς ή κάποιος θείος τους είχε ποτέ PSA (ειδικό προστατικό αντιγόνο – μία πρωτεΐνη που μετριέται στο αίμα) πάνω από 4 ή διάγνωση καλοήθους υπερπλασίας ή καρκίνου του προστάτη, κατά τον καθηγητή Ρόμπερτ Κίρμπι, διευθυντή στο Κέντρο Προστάτη του Λονδίνου. Αν υπάρχει ιστορικό προστατικού καρκίνου σε στενούς συγγενείς, ο κίνδυνος αυξάνεται κατά 2,6 φορές για τα λοιπά άρρενα μέλη της οικογένειας.

Υπάρχει ιστορικό προβληµάτων στον θυρεοειδή; Οι στενοί συγγενείς των πασχόντων από θυρεοειδοπάθειες έχουν κατά 20% περισσότερες πιθανότητες να νοσήσουν και οι ίδιοι. Ειδικά οι γυναίκες πρέπει να ξέρουν το οικογενειακό ιστορικό τους από νεαρή ηλικία, ιδίως αν θέλουν να κάνουν παιδιά. Και αυτό διότι η ομαλή λειτουργία του θυρεοειδούς έχει ζωτική σημασία για την ανάπτυξη του εμβρύου κατά το πρώτο τρίμηνο της κυήσεως, σύμφωνα με τον δρα Μαρκ Βάντερπαμπ, ενδοκρινολόγο στον νοσηλευτικό οργανισμό Royal Free του Λονδίνου.

Πάσχει κάποιος από καούρες; Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, όπως λέγονται επιστημονικά οι καούρες, μπορεί να είναι οικογενειακό χαρακτηριστικό, κατά τον γαστρεντερολόγο δρα Νικ Ριντ, σύμβουλο στον βρετανικό ιατρικό οργανισμό για το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου The IBS Network. Αυτό είναι σημαντικό διότι οι χρόνιες καούρες μπορεί να προκαλέσουν αλλοιώσεις στον οισοφάγο, οι οποίες δίχως θεραπεία μπορεί να εξελιχθούν σε καρκίνο του οισοφάγου.

Καµπούριαζε η γιαγιά; Αν έχετε οικογενειακό ιστορικό οστεοπόρωσης, διατρέχετε κατά 80% περισσότερες πιθανότητες να την αποκτήσετε και εσείς, κατά τη δρα Σάλι Χόουπ, σύμβουλο στην Εθνική Εταιρεία Οστεοπόρωσης (NOS) της Βρετανίας. Συνεπώς, είναι σημαντικό να ξέρετε αν οι προηγούμενες γενιές αντιμετώπιζαν προβλήματα με την οστική πυκνότητά τους. Σημαντικό είναι επίσης να γνωρίζετε αν και σε ποια ηλικία εκδήλωσαν οι γονείς σας αρθρίτιδα. Η νόσος έχει ισχυρή γενετική συνιστώσα (ιδίως ανάμεσα στις μητέρες και στις κόρες) και αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό είναι πιθανό να εκδηλώσετε αρθρίτιδα στην ίδια ηλικία και στις ίδιες αρθρώσεις με τους γονείς σας, κατά τον δρα Τζον Λόφλιν, καθηγητή Μυοσκελετικής Ερευνας στο Πανεπιστήμιο του Νιούκαστλ και εκπρόσωπο του βρετανικού οργανισμού Arthritis UK.

Υπάρχει οικογενειακό ιστορικό πολύ υψηλής χοληστερόλης; Τα ιδιαιτέρως αυξημένα επίπεδα χοληστερόλης μπορεί να είναι κληρονομούμενα. Αν έχετε άτομα στην οικογένεια με ανεξέλεγκτη χοληστερόλη, παρότι ακολουθούν υγιεινό τρόπο ζωής, είναι πιθανό να έχετε ιστορικό οικογενούς υπερχοληστερολαιμίας. Αν συμβαίνει αυτό, έχετε 50% πιθανότητες να πάσχετε και εσείς, κατά τον δρα Ναράιν. Συνεπώς, πρέπει να παρακολουθείτε από μικρή ηλικία τη χοληστερόλη σας.

Εχετε ιστορικό απώλειας δοντιών; Υπάρχουν ενδείξεις ότι η τερηδόνα και η ουλίτιδα έχουν γενετικές συνιστώσες, κατά τον καθηγητή Αντριου Εντερ από το Κέντρο Οδοντικής Φθοράς του Λονδίνου (LTWC). Αν και οφείλονται σε βακτήρια, το κλειδί είναι πόσο αποτελεσματικά μπορεί το σάλιο να τα εξολοθρεύσει. Στην περίπτωση, συνεπώς, που οι γονείς σας έχουν πολλά σφραγίσματα ή έχουν χάσει δόντια, μπορεί να πάθετε το ίδιο αν δεν τηρείτε πιστά τους κανόνες στοματικής υγιεινής.      n