Ο τυνήσιος αρτοποιός του Ολάντ

Οταν έφθασε στο Παρίσι πριν από 27 χρόνια δεν μιλούσε γαλλικά και του έλειπε η πατρίδα του, η Τυνησία. Πριν από λίγες ημέρες κέρδισε τον τίτλο του δημιουργού της καλύτερης μπαγκέτας και το προνόμιο να εφοδιάζει με ψωμί το τραπέζι του Προέδρου. Και έτσι η «χρυσή μπαγκέτα» έγινε λαμπρό παράδειγμα της κοινωνικής ένταξης μεταναστών

Oνομάζεται Ριντά Καντέρ και αποτελεί ένα πραγματικό μοντέλο ενσωμάτωσης στη γαλλική κοινωνία. Γεννημένος στην Τυνησία, μετανάστευσε από μικρή ηλικία στο Παρίσι όπου ξεκίνησε να εργάζεται νωρίς σε ένα αρτοποιείο. Ξεκινώντας από το μηδέν, ο προτελευταίος μεταξύ 11 αδελφών έγινε ειδικός στην τέχνη της μπαγκέτας. Αναδείχθηκε σε τέτοιο μάστορα που έφθασε στο σημείο να προμηθεύει ψωμί το Μέγαρο των Ηλυσίων. Βραβεύθηκε ως ο καλύτερος παρασκευαστής μπαγκέτας στο Παρίσι – μια τιμή που μέχρι τώρα συνήθως επιφυλασσόταν για κάποιον φούρνο της Μονμάρτρης. Την περασμένη εβδομάδα ο γάλλος Πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ δεν δίστασε να τον συμπεριλάβει στο επίσημο ταξίδι του στην Τυνησία, μαζί με τον γαλλοτυνήσιο σκηνοθέτη Αμπντελατίφ Κεσίς που κέρδισε φέτος τον Χρυσό Φοίνικα στο Φεστιβάλ των Καννών.

ΣΠΙΤΙΚΟ ΨΩΜΙ. Γιος αγροτών από την Σούσα της Τυνησίας, ο Ριντά έμαθε να φτιάχνει σπιτικό ψωμί δίπλα στη μητέρα του. «Στο σπίτι όλοι μαθαίναμε να κάνουμε ψωμί από μικροί – αγόρια και κορίτσια», θυμάται. Οταν έφθασε στη Γαλλία το 1986, σε ηλικία 15 ετών, άρχισε να εργάζεται στο αρτοποιείο του μεγαλύτερου αδελφού του, πριν από επτά χρόνια άνοιξε το δικό του και φέτος κέρδισε το βραβείο της Χρυσής Μπαγκέτας με ένα έπαθλο 4.000 ευρώ και το προνόμιο να εφοδιάζει το Προεδρικό Μέγαρο.

Περίπου το ένα τέταρτο του πληθυσμού της Γαλλίας, ποσοστό 26,6%, είναι μετανάστες ή έχουν τουλάχιστον έναν γονέα μετανάστη, γεγονός που κάνει την ιστορία του Καντέρ σύμβολο της πολυπολιτισμικότητας στη χώρα. Η Γαλλία φιλοξενεί ήδη τρεις γενιές μεταναστών και συνεχίζει να υποδέχεται περίπου 180.000 ετησίως. Γι’ αυτό και αυτή η μπαγκέτα τιμά πολύ περισσότερα από μια γαλλική γευστική παράδοση.

Το πρωί της 25ης Απριλίου, 204 αρτοποιοί έφεραν δύο μπαγκέτες ο καθένας στον χώρο όπου βρισκόταν η κριτική επιτροπή του ετήσιου διαγωνισμού για την Καλύτερη Μπαγκέτα του Παρισιού, που αποτελεί θεσμό για τη γαλλική πρωτεύουσα. Τελικά μόνο οι 152 έγιναν αποδεκτοί καθώς τα γευστικά δημιουργήματα των υπολοίπων δεν ήταν σύμφωνα με τους αυστηρούς κανόνες της παραδοσιακής γαλλικής μπαγκέτας (μήκος 55-65 εκατοστά και βάρος 250-300 γραμμάρια).

Ο Ριντά παραλίγο να μην πάρει μέρος στον διαγωνισμό, γιατί δεν έβρισκε να παρκάρει. Τελικά βρήκε μια θέση την τελευταία στιγμή και παρέδωσε τις μπαγκέτες του. Το ίδιο βράδυ ενημερώθηκε ότι είχε κερδίσει. «Νόμιζα ότι μου έκαναν πλάκα, δεν μπορούσα να το πιστέψω», θυμάται.

Η νίκη αυτή δεν ήταν απλή υπόθεση. Τρεις ομάδες ειδικών, αποτελούμενες από επαγγελματίες αρτοποιούς, νικητές προηγούμενων διαγωνισμών, γευσιγνώστες και δημοσιογράφους, δοκίμαζαν από περίπου 50 μπαγκέτες έκαστη αναζητώντας τις λεπτομέρειες: εμφάνιση, ψήσιμο, υφή, μυρωδιά και γεύση. Οι δέκα καλύτερες μπαγκέτες από κάθε ομάδα μπήκαν στον επόμενο γύρο όπου αξιολογήθηκαν και από τις δύο άλλες ομάδες. Στο τέλος η πρόεδρος της επιτροπής άνοιξε τον φάκελο με τον νικητή: το νούμερο 187 ήταν ο Ριντά Καντέρ και το αρτοποιείο του Au Paradis du Gourmand, που βρίσκεται στο 156 της οδού Raymond Losserand – το πρώτο μαγαζί που κερδίζει αυτό το βραβείο εδώ και 6 χρόνια εκτός Μονμάρτρης. Η πρόεδρος πήρε τηλέφωνο τον Καντέρ για να του ανακοινώσει τα νέα. «Αλήθεια; Αλήθεια;» ακούστηκε να φωνάζει εκείνος από την άλλη πλευρά της γραμμής, καθώς τα υπόλοιπα μέλη της επιτροπής χειροκροτούσαν. Οσοι έσπευσαν στον φούρνο του Ριντά τον βρήκαν με δάκρυα στα μάτια, ενώ η ουρά των πελατών μεγάλωνε καθώς τα νέα είχαν μαθευτεί.

Από την ημέρα εκείνη ο Καντέρ – «επίσημος προμηθευτής της Δημοκρατίας», όπως είναι ο τίτλος του – παραδίδει 15 μπαγκέτες καθημερινά στο Προεδρικό Μέγαρο. Μέσω των εργαζομένων εκεί έχει μάθει ότι ο Φρανσουά Ολάντ εκτιμά ιδιαίτερα το καλό ψωμί και θέλει την κόρα τραγανή. Κάθε πρωί ετοιμάζει με ιδιαίτερη προσοχή την παραγγελία για το Μέγαρο των Ηλυσίων. «Ομως, επειδή η κρίση μάς έχει χτυπήσει όλους, διαπραγματεύθηκαν την τιμή και έτσι τους πουλάω την κάθε μπαγκέτα έναντι 1 ευρώ, αντί για 1,20 που ήταν μέχρι τώρα». Αλλωστε δεν θα βγει χαμένος. Η νίκη του αποτελεί την καλύτερη (και δωρεάν μάλιστα) διαφήμιση για το αρτοποιείο του, το οποίο είναι πλέον τουριστικό αξιοθέατο.

Πριν από λίγο καιρό υποδέχθηκε στον φούρνο του τον δήμαρχο του Παρισιού, τον σοσιαλιστή Μπερτράν Ντελανοέ, ο οποίος επίσης γεννήθηκε στην Τυνησία, την εποχή που ήταν γαλλική αποικία. «Ηταν μια πολύ καλή στιγμή», λέει ο Καντέρ. «Πήρε τηλέφωνο μπροστά μου τον Ολάντ και του είπε: Τρως ψωμί από έναν Τυνήσιο. Εναν Τυνήσιο σαν κι εμένα», αφηγείται ο Ριντά. «Ελπίζω να είναι ένα καλό παράδειγμα για τους νέους».

Το μυστικό της επιτυχίας του ο Καντέρ το πήρε από την μητέρα του: να μη βάζει πάρα πολύ αλεύρι διότι έτσι το ψωμί κρατά περισσότερο και αποφεύγει την υγρασία, ενώ αφήνει τη ζύμη να ξεκουραστεί για 24 ώρες. Την ιδιαίτερη πινελιά που προσθέτει ο ίδιος προτιμά να μην την αποκαλύψει.

ΑΛΛΑΧ ΚΑΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. Κάθε ημέρα εργάζεται επί 17 ώρες (από τις 4 το πρωί έως τις 9 το βράδυ), παρά το γεγονός ότι απασχολεί 10 άτομα, συμπεριλαμβανομένης και της βιολόγου συζύγου του, Ιζαμπέλ. Το ζευγάρι πέρασε επτά χρόνια χωρίς να μπορεί να κάνει διακοπές μαζί. Δεν βαρυγκομούν όμως. «Είναι μια σημαντική επένδυση, χρειάζεται χρόνος και γι’ αυτό κάνουμε συμβιβασμούς», λένε.

Τώρα τα ΜΜΕ από όλο τον κόσμο θέλουν να μάθουν ποιος είναι αυτός ο Τυνήσιος που δεν μιλούσε λέξη γαλλικά όταν πάτησε το πόδι του στο Παρίσι, που το έβρισκε πολύ κρύο, που του έκανε εντύπωση ότι «στον δρόμο οι άνθρωποι δεν χαμογελούσαν, δεν μιλούσαν». Ο Καντέρ εξηγεί ότι οι γονείς τους δεν ήρθαν ποτέ όσο ζούσαν από την Τυνησία να τους δουν. «Το μόνο που μου επαναλάμβανε η μητέρα μου από το τηλέφωνο κάθε φορά είναι: Γιε μου, να αγοράσεις ένα σπίτι, οπωσδήποτε». Λέει γελώντας ότι το 2006, όταν ακόμα εργαζόταν για τον αδελφό του, του ζήτησε αύξηση 50 ευρώ αλλά εκείνος του αρνήθηκε. Ο Καντέρ έφυγε, βρήκε ένα μαγαζί, πήρε δάνειο από την τράπεζα και άνοιξε το Au Paradis du Gourmand, κοντά στη στάση του μετρό Plaisance. Ξεκίνησε να φτιάχνει 300 μπαγκέτες την ημέρα και σήμερα ξεπερνά τις 1.000.

Πλέον είναι γάλλος πολίτης, πιστεύει στον Αλλάχ και στη δημοκρατία. Παρακολούθησε με πάθος τις εξεγέρσεις της Αραβικής Ανοιξης, αλλά ως επίσημος προμηθευτής του Προέδρου αρνείται να αποκαλύψει τις πολιτικές του προτιμήσεις. Και επιτέλους αγόρασε το σπίτι στο Σαρεντόν, που τόσο ήθελε η μητέρα του.